گوشته

ساختار داخلی زمین

گوشته یا جبه به قسمتی از زمین گویند که در فاصلۀ ۲۹۰۱ کیلومتری از سطح زمین قرار دارد. گوشته حدفاصل بین پوسته و هسته می‌باشد. گوشته حالتی نیمه جامد دارد و مانند خمیر می‌باشد. گوشته اطراف هسته را فرا گرفته‌است، مواد سازنده گوشته: سیلسیم، اکسیژن، آهن، منیزییم، کلسیم.

از گوشته توده‌ای داغ و صعودکننده از ماگما (همان مذاب) منشأ می‌گیرد که به آن زبانهٔ گوشته می‌گویند.

گوشته زمین لایه‌ای از سنگ سیلیکات بین پوسته و هسته بیرونی است. جرم آن 4.01×1024 کیلوگرم (8.84×1024 پوند) است و حدود 86٪ از جرم زمین را تشکیل می‌دهد. ضخامت آن 2900 کیلومتر (1800 مایل)[1] است که حدود 46٪ از شعاع زمین و 84٪ از حجم زمین را تشکیل می‌دهد. گوشته عمدتاً جامد است، اما در مقیاس‌های زمانی زمین‌شناسی، مانند یک سیال چسبناک رفتار می‌کند که گاهی اوقات به عنوان ماده‌ای با غلظت کارامل توصیف می‌شود. ذوب جزئی گوشته در پشته‌های میان اقیانوسی، پوسته اقیانوسی را ایجاد می‌کند و ذوب جزئی گوشته در مناطق فرورانش، پوسته قاره‌ای را ایجاد می‌کند.

گوشته بالایی زمین به دو لایه رئولوژیکی اصلی تقسیم می‌شود: گوشته لیتوسفر سفت و سخت (بالاترین گوشته) و آستنوسفر که انعطاف‌پذیرتر است و توسط مرز لیتوسفر-آستنوسفر از هم جدا می‌شود. لیتوسفر (یعنی گوشته لیتوسفر و پوسته روی آن) صفحات تکتونیکی را تشکیل می‌دهند که بر روی آستنوسفر حرکت می‌کنند. در زیر آستنوسفر، گوشته دوباره نسبتاً سفت و سخت است.

بخش‌ها

بخشی از گوشتهٔ زمین در عمق کمتر از حدود ۷۰۰ کیلومتر را روگوشته (گوشته فوقانی) می‌گویند. به بخشی از گوشتهٔ زمین، از عمق ۷۰۰ تا ۲۹۰۰ کیلومتر زیرگوشته گفته می‌شود. بخشی از گوشتهٔ بالایی زمین، واقع در زیر سنگ‌کُره که سست است و در آن ماگما تولید می‌شود، سست‌کُره نام دارد.

جستارهای وابسته

• خط ذوب و خط انجماد

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «گوشته». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مه ۲۰۱۷.