آب‌سه‌کیریا
آب‌سه‌کیریا (همچنین ABC-kiria و در فنلاندی معاصر "ABC-kirja" نوشته می‌شود)، در انگلیسی "کتاب ABC"، اولین کتابی است که به زبان فنلاندی منتشر شد. این کتاب توسط میکائیل آگریکولا، اسقف و اصلاحگر لوتری نوشته شده و اولین بار در سال ۱۵۴۳ منتشر شد. آگریکولا این کتاب را هنگام کار بر روی اولین ترجمه فنلاندی عهد جدید (که سرانجام در سال ۱۵۴۸ با عنوان Se Wsi Testamenti به پایان رسید) نوشت.
«Abckiria» یک [[کتاب درسی مقدماتی]|کتاب مقدماتی]] بود که برای آموزش اصول خواندن و نوشتن در نظر گرفته شده بود. این کتاب شامل الفبا، برخی تمرین‌های املایی و کتکیزم است. نسخه اول ۱۶ صفحه داشت. نسخه دوم که در سال ۱۵۵۱ نوشته شد، ۲۴ صفحه داشت. هیچ نسخه کاملی از هیچ یک از این دو نسخه موجود نیست، اما محتوای کلی کتاب از مطالب موجود تشخیص داده شده است.
در سال ۱۹۶۶ بخش‌های گمشده‌ی بیشتری توسط یک کتابدار کشف شد و شامل تاریخ انتشار جدید (احتمالاً سوم) ۱۵۵۹ بود.
این کتاب شامل ده فرمان، اعتقادنامه رسولان، دعای ربانی، بخش اول درود بر مریم، نقل قول‌های عهد جدید برای آیین‌های غسل تعمید، آیین توبه و آیین بدن و خون مسیح است. همچنین شامل شکرانه و دعاهای صبح و عصر بر اساس کتاب کوچک تعلیمات لوتر و سه دعا در هنگام نواختن ناقوس کلیسا، ظاهراً به عنوان جایگزینی برای آنجلوس است.
در دوران مدرن، مشهورترین بخش کتاب شعر آغازین است:
Oppe nyt wanha / ia noori /
joilla ombi Sydhen toori.
Jumalan keskyt / ia mielen /
iotca taidhat Somen kielen.
Laki / se Sielun hirmutta /
mutt Cristus sen tas lodhutta.
Lue sijs hyue Lapsi teste /
Alcu oppi ilman este.
Nijte muista Elemes aina /
nin Jesus sinun Armons laina.
("اکنون یاد بگیرید ای پیر و جوان که دلی شاداب، احکام خدا و ذهن دارید تا زبان فنلاندی را بدانید. قانون، روح را ترسانده است، اما مسیح دوباره او را آرام می کند. پس از اینجا بخوانید فرزند خوب، آغاز یادگیری بدون مانع. آنها را در تمام زندگی خود به خاطر بسپارید، تا عیسی رحمت خود را به شما قرض دهد.")
در املای نوین: Oppia nyt vanha / ja nuori / joilla ompi sydän tuori / Jumalan käskyt / ja mielen / jotka taidat suomen kielen / Laki se sielun hirmuttaa / mutta Kristus sen taas lohduttaa / Lue siis hyvä lapsi tästä / Alkuoppi ilman este't / Niitä muista elämäs aina / niin Jeesus sinun armon's lainaa
منابع
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Abckiria». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
- کتابهای ۱۵۴۳ (میلادی)
- کتابهای آموزشی و پرورشی
- کتابهای غیرداستانی فنلاند
- کتکیزم
- لوتریانیسم سده ۱۶ (میلادی)