آدلاید مورین
| آدلاید مورین | |
|---|---|
| ملکهٔ فرانک‌ها | |
| سلطنت | ۱۱۱۵–۱ اوت ۱۱۳۷ |
| زاده | ۱۰۹۲ سن-ژان-دو-موریین، فرانسه |
| درگذشته | ۱۸ نوامبر ۱۱۵۴ |
| آرامگاه | کلیسای سن-پیر دو مون‌مارتر، پاریس |
| همسر(ان) | لوئی ششم، پادشاه فرانسه ماتیو یکم دو مونمورانسی |
| فرزند(ان) | فیلیپ؛ لوئی هفتم، پادشاه فرانسه؛ هنری؛ اوگ؛ روبر؛ کنستانس؛ فیلیپ؛ پیر؛ یک دختر |
| دودمان | دودمان ساووی |
| پدر | هامبرت دوم، کنت ساووی |
| مادر | ژیزل بورگونی |
آدلاید مورین (۱۰۹۲ – ۱۸ نوامبر ۱۱۵۴)، که با نام‌های آدلاید ساووی، آلیکس و آدل نیز شناخته می‌شود، از ۱۱۱۵ تا ۱۱۳۷ در مقام همسر لوئی ششم، پادشاه فرانسه، ملکهٔ فرانک‌ها بود. او فرزند هامبرت دوم، کنت ساووی و از دودمان ساووی بود و به دلیل حضور فعال در امور دربار و نقش سیاسی‌اش در دوران سلطنت همسرش، از ملکه‌های اثرگذار فرانسه در سدهٔ دوازدهم به‌شمار می‌رود. نام او در شمار زیادی از اسناد سلطنتی آن دوره دیده می‌شود و پس از مرگ لوئی ششم نیز برای مدتی فعالیت سیاسی و مذهبی خود را ادامه داد.[۱]
خانواده و سال‌های نخست
آدلاید دختر اومبر دوم، کنت ساووی، و ژیزل بورگوندی بود. برادر بزرگ‌ترش، آمادئوس سوم، پس از مرگ پدر در ۱۱۰۳ عنوان کنت ساووی را به ارث برد. خاندان او با چندین دودمان سلطنتی و اشرافی اروپا پیوند داشت. آدلاید از سوی پدر با امپراتور هاینریش پنجم، امپراتور مقدس روم خویشاوند بود و از سوی مادر نیز با خاندان‌های برجستهٔ بورگوندی ارتباط داشت.[۲]
نام او همچنین یادآور نیای پدری‌اش، آدلاید سوسا، فرمانروای مرز تورین، بود. یکی دیگر از بستگان هم‌نام او آدلاید دل واستو، ملکهٔ اورشلیم، بود. این شبکهٔ خویشاوندی گسترده جایگاه خاندان ساووی را در سیاست اروپای غربی تقویت می‌کرد.
ملکهٔ فرانسه
آدلاید در ۳ اوت ۱۱۱۵ در پاریس با لوئی ششم ازدواج کرد و همسر دوم او شد.[۳] این ازدواج نه فرزند داشت که چند تن از آنان بعدها در سیاست و کلیسای فرانسه نقش مهمی یافتند. مهم‌ترین فرزند آنان لوئی هفتم، پادشاه فرانسه بود که پس از مرگ پدر به سلطنت رسید.
آدلاید در قیاس با بسیاری از ملکه‌های قرون وسطای فرانسه حضور سیاسی آشکارتری داشت. نام او در ۴۵ منشور سلطنتی دوران لوئی ششم ثبت شده است و در برخی اسناد، سال سلطنت او در کنار سال سلطنت پادشاه ذکر می‌شد. چنین حضوری نشان‌دهندهٔ جایگاه رسمی و فعال او در دستگاه سلطنتی بود.[۴]
او و لوئی ششم همچنین از نهادهای مذهبی حمایت می‌کردند. از مهم‌ترین اقدامات آنان تأسیس صومعهٔ سن-پیر دو مون‌مارتر در شمال پاریس بود که بنا بر منابع، با درخواست و حمایت مستقیم آدلاید شکل گرفت.[۵]
زندگی پس از مرگ لوئی ششم
لوئی ششم در ۱ اوت ۱۱۳۷ درگذشت. برخلاف شماری از ملکه‌های بیوهٔ آن دوره که پس از مرگ همسر وارد صومعه می‌شدند، آدلاید بلافاصله از زندگی دنیوی کناره‌گیری نکرد. او با ماتیو یکم دو مونمورانسی ازدواج کرد و همچنان با دربار سلطنتی و فعالیت‌های مذهبی ارتباط داشت.[۶]
برخی منابع از احتمال تولد دختری به نام آدل یا آلیس از ازدواج دوم او یاد کرده‌اند، اما مدارک مربوط به این موضوع قطعی نیست. آدلاید در سال‌های پایانی زندگی نیز از نهادهای مذهبی حمایت می‌کرد و سرانجام در ۱۱۵۳ به صومعهٔ مون‌مارتر، که خود در بنیان‌گذاری آن نقش داشت، رفت.[۷]
مرگ و آرامگاه
آدلاید در ۱۸ نوامبر ۱۱۵۴ در مون‌مارتر درگذشت. او در گورستان کلیسای سن-پیر دو مون‌مارتر به خاک سپرده شد. بخش زیادی از صومعه در جریان انقلاب فرانسه ویران شد، اما آرامگاه منتسب به آدلاید همچنان در کلیسای سن-پیر باقی مانده است.
در سنت‌های بعدی، داستانی افسانه‌ای نیز به آدلاید نسبت داده شد که بر پایهٔ آن، او به شوالیه‌ای انگلیسی به نام ویلیام دالبینی علاقه‌مند شده بود و پس از رد شدن از سوی او، وی را در معرض حملهٔ شیری گرسنه قرار داد. پژوهشگران این روایت را فاقد پایهٔ تاریخی و از افسانه‌های متأخر می‌دانند.[۸]
منابع
- ↑ Huneycutt, Lois L. (2004). "The Creation of a Crone: The Historical Reputation of Adelaide of Maurienne". Capetian Women (in English). Palgrave Macmillan.
- ↑ Previte-Orton, C. W. (1912). The Early History of the House of Savoy (in English). Cambridge University Press.
- ↑ Stroll, Mary (2004). Calixtus the Second, 1119–1124 (in English). Brill.
- ↑ Facinger, Marion F. (1968). "A Study of Medieval Queenship: Capetian France, 987–1237". Studies in Medieval and Renaissance History (in English). 5.
- ↑ Huneycutt, Lois L. (2004). "The Creation of a Crone: The Historical Reputation of Adelaide of Maurienne". Capetian Women (in English). Palgrave Macmillan.
- ↑ Henneman, John Bell Jr. (1995). "Adelaide of Savoy". Medieval France: An Encyclopedia (in English). Routledge.
- ↑ Nolan, Kathleen (2003). "The Tomb of Adelaide of Maurienne and the Visual Imagery of Capetian Queenship". Capetian Women (in English). Palgrave Macmillan.
- ↑ Huneycutt, Lois L. (2004). "The Creation of a Crone: The Historical Reputation of Adelaide of Maurienne". Capetian Women (in English). Palgrave Macmillan.
- درگذشتگان ۱۱۵۴ (میلادی)
- زادگان ۱۰۹۲ (میلادی)
- ملکه‌های فرانسه