آموزش در جمهوری آذربایجان
آموزش در جمهوری آذربایجان زیر نظر وزارت آموزش جمهوری آذربایجان اداره می‌شود. نظام آموزشی این کشور دارای ساختاری دموکراتیک و سکولار است و بر پایه ارزش‌های ملی و بین‌المللی بنا شده‌است. تمامی شهروندان از حق برخورداری از ۹ سال آموزش عمومی اجباری بهره‌مند می‌شوند و آموزش برای کودکان ۶ تا ۱۵ ساله رایگان و اجباری است.
جمهوری آذربایجان بر اساس گزارش ابتکار سنجش حقوق بشر تنها ۸۵٫۶ درصد از آنچه باید بر اساس سطح درآمد خود در زمینه حق آموزش تحقق بخشد را برآورده می‌کند. این نهاد با بررسی جداگانه آموزش ابتدایی و متوسطه نشان می‌دهد که آذربایجان به ترتیب ۸۱٫۰ و ۹۰٫۳ درصد از ظرفیت بالقوه خود را در این دو سطح تحقق بخشیده‌است.
نرخ باسوادی در آذربایجان طی دوران شوروی از پایین‌ترین سطوح به بالاترین سطوح رسید و بر اساس گزارش برنامه عمران ملل متحد در سال ۲۰۰۹، این نرخ به ۹۹٫۵ درصد بالغ شد. پس از استقلال، آذربایجان اصلاحات آموزشی گسترده‌ای را به اجرا گذاشته و زبان آذربایجانی را به عنوان زبان اصلی آموزش تثبیت کرده‌است.
پیشینه
در دوران پیش از شوروی، آموزش در آذربایجان شامل تعلیمات دینی اسلامی بود که از دوران کودکی آغاز می‌شد.[۱] کودکان از حدود پنج سالگی و گاه تا بیست سالگی در مدرسه‌هایی که به مساجد وابسته بودند تحصیل می‌کردند.[۱] در سده‌های هفدهم و هجدهم، مدرسه‌ها به عنوان نهادهای آموزشی مستقل در شهرهای بزرگ تأسیس شدند، اما مؤلفه دینی آموزش همچنان اهمیت خود را حفظ کرد.[۱] در سال ۱۸۶۵، نخستین دبیرستان فنی و نخستین دبیرستان دخترانه در باکو گشایش یافتند.[۱] در اواخر سده نوزدهم، مدارس ابتدایی سکولار برای آذربایجانی‌ها پدیدار شدند — در حالی که مدارس برای روس‌های قومی پیش‌تر تأسیس شده بودند — اما مؤسسات آموزش عالی و بهره‌گیری از زبان ترکی آذربایجانی در مدارس متوسطه در سراسر دوران تزاری در ماوراءقفقاز ممنوع بود.[۱] بیشتر کودکان آذربایجانی در این دوره هیچ آموزشی دریافت نمی‌کردند و نرخ باسوادی آذربایجانیان به‌ویژه در میان زنان بسیار پایین بود و زنان اندکی اجازه داشتند به مدرسه بروند.[۱]
در دوران شوروی، نرخ باسوادی و سطح متوسط تحصیلات با وجود دو تغییر در خط نوشتار — از الفبای عربی به خط لاتین در دهه ۱۹۲۰ و از لاتین به خط سیریلیک در دهه ۱۹۳۰ — به شکل چشمگیری از پایین‌ترین سطوح ارتقا یافت.[۱] بر اساس داده‌های شوروی، در سال ۱۹۷۰ صد درصد مردان و زنان (در گروه سنی ۹ تا ۴۹ سال) باسواد بودند.[۱] بر پایه گزارش برنامه عمران ملل متحد در سال ۲۰۰۹، نرخ باسوادی در آذربایجان ۹۹٫۵ درصد اعلام شد.[۲]
در دوران شوروی، نظام آموزشی آذربایجان بر پایه الگوی استانداردی بود که از مسکو تحمیل می‌شد و کنترل دولتی همه نهادهای آموزشی و تزریق سنگین ایدئولوژی مارکسیستی-لنینیستی در همه سطوح را در بر می‌گرفت.[۱]
پس از استقلال، یکی از نخستین قوانینی که پارلمان آذربایجان تصویب کرد، پذیرش الفبای اصلاح‌شده لاتین به جای سیریلیک بود.[۳] جز این، نظام آذربایجان تغییرات ساختاری اندکی داشته‌است.[۱] دگرگونی‌های اولیه شامل بازتأسیس آموزش دینی — که در دوران شوروی ممنوع شده بود — و تغییرات برنامه درسی بود که بر بهره‌گیری از زبان آذربایجانی تأکید مجدد کرد و محتوای ایدئولوژیک را حذف نمود.[۱] علاوه بر مدارس ابتدایی، نهادهای آموزشی شامل هزاران پیش‌دبستانی، مدارس متوسطه عمومی و هنرستان‌ها از جمله مدارس متوسطه تخصصی و مدارس فنی می‌شوند.[۱] آموزش تا پایان پایه نهم اجباری است.[۱] در پایان دوران شوروی، حدود ۱۸ درصد از آموزش به زبان روسی بود، اما بهره‌گیری از روسی از سال ۱۹۸۸ رو به کاهش گذاشت.[۱] امروزه زبان انگلیسی و روسی به عنوان زبان دوم یا سوم تدریس می‌شوند.
نظام آموزشی در جمهوری آذربایجان
آموزش در آذربایجان به عنوان حوزه‌ای از کنش اجتماعی شناخته می‌شود که پایه توسعه جامعه و دولت را تشکیل می‌دهد و اهمیتی راهبردی دارد. نظام آموزشی جمهوری آذربایجان دارای ویژگی دموکراتیک و سکولار است و بنیاد آن بر ارزش‌های ملی و بین‌المللی استوار است. همه شهروندان از حق ۹ سال آموزش عمومی اجباری برخوردارند.
حق آموزش، حق بنیادین شهروندان جمهوری آذربایجان است. این حق در قانون اساسی جمهوری آذربایجان و قانون آموزش این کشور تضمین شده‌است.
ماده ۴۲ قانون اساسی جمهوری آذربایجان حق آموزش شهروندان را چنین مقرر می‌دارد:
- هر شهروند از حق آموزش برخوردار است؛
- دولت آموزش عمومی متوسطه اجباری رایگان را تضمین می‌کند؛
- دولت نظام آموزشی را کنترل می‌کند؛
- دولت آموزش افراد مستعد را صرف‌نظر از وضعیت مالی آن‌ها تضمین می‌کند؛
- دولت حداقل استانداردهای آموزشی را تعیین می‌کند؛
- هر کس از حق آموزش در چارچوب استانداردهای دولتی برخوردار است؛
- به همه شهروندان آذربایجان صرف‌نظر از تفاوت‌هایی چون ملیت، دین، نژاد، زبان، جنسیت، سن، وضعیت سلامت و موقعیت اجتماعی، حوزه فعالیت، محل سکونت و دیدگاه‌های سیاسی، حق آموزش تضمین شده‌است.
آموزش برای کودکان ۶ تا ۱۵ ساله رایگان و اجباری است. آموزش پایه به سه بخش تقسیم می‌شود: آموزش ابتدایی، متوسطه عمومی و متوسطه کامل.
زبان آموزش
زبان آذربایجانی زبان اصلی آموزش در مدارس جمهوری آذربایجان و زبان رسمی این کشور است. با این حال، مدارس بسیاری وجود دارند که تمام ۹ سال آموزش عمومی، ۳ سال آموزش عالی و مقطع کارشناسی را به زبان روسی ارائه می‌دهند. زبان‌های آموزشی به روسی محدود نمی‌شود؛ شعبه‌هایی از مدارس و بنیادهای شناخته‌شده، از جمله British School و EF English First، آموزش مبتنی بر زبان انگلیسی را برای خارجیان، مقیمان و بومیان در ۹ تا ۱۱ سال آموزش عمومی ارائه می‌دهند، هرچند اغلب این مدارس به دلیل خصوصی بودن هزینه‌های بالاتری نسبت به مؤسسات آموزشی دولتی دارند.[۴]
در مقطع کارشناسی، دامنه انتخاب گسترده‌تر است؛ سه زبان اصلی آموزش — آذربایجانی، روسی و انگلیسی — همچنان در دسترس‌اند. برای دانشجویانی که برنامه‌های مطالعات منطقه‌ای را دنبال می‌کنند، درس‌ها به زبان‌های مربوط به کشور مورد مطالعه ارائه می‌شود؛ برای نمونه دانشجویان مطالعات ژاپنی و فرهنگ ژاپن ملزم به گذراندن دوره زبان ژاپنی هستند.
دوره‌های کارشناسی به‌ویژه در دانشگاه‌های تازه‌تأسیس یا پرطرفدار به زبان انگلیسی تدریس می‌شوند؛ از جمله آکادمی دیپلماتیک آذربایجان،[۵] مدرسه عالی نفت باکو[۶] و دانشگاه مهندسی باکو.[۷] در کنار این‌ها، دانشگاه‌های سنتی و قدیمی‌تر مانند دانشگاه دولتی باکو و دانشگاه زبان آذربایجان درس‌های علوم اجتماعی را عمدتاً به انگلیسی ارائه می‌دهند.
در سال تحصیلی ۲۰۲۵/۲۶، در مدارس آذربایجان بیش از ۱٬۵۰۷٬۰۰۰ دانش‌آموز در بخش آذربایجانی، ۱۵۷٬۰۰۰ دانش‌آموز در بخش روسی، ۱۵٬۰۰۰ دانش‌آموز در بخش انگلیسی، ۲٬۵۰۰ دانش‌آموز در بخش ترکی و ۹۸۰ دانش‌آموز در بخش گرجی تحصیل می‌کنند.[۸]
آموزش به زبان لزگی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از سر گرفته شد. در سال تحصیلی ۱۹۹۶/۹۷، در ۹۴ مدرسه آذربایجان ۱۴٬۸۱۸ دانش‌آموز زبان لزگی می‌آموختند. در سال ۲۰۰۳، وزارت آموزش جمهوری آذربایجان برنامه‌های درسی برای پایه‌های ۱ تا ۴ مدارس متوسطه به چند زبان اقوام آذربایجان از جمله لزگی و تالشی را تصویب کرد.[۹]
همچنین در ۲ مارس ۲۰۰۱، وزارت آموزش جمهوری آذربایجان، سفارت اوکراین در آذربایجان و دانشگاه اسلاوی باکو نخستین مدرسه یکشنبه اوکراینی را در باکو گشودند که در آن زبان و ادبیات اوکراینی تدریس می‌شود.[۱۰]
ارکان آموزش
آموزش ابتدایی
آموزش ابتدایی با یک سال آموزش پیش‌دبستانی آغاز می‌شود. پیش از دوره پیش‌دبستانی، اکثر کودکان از تجربه مهدکودک با اصول پایه آشنایی دارند. از این رو، آموزش پیش‌دبستانی عمدتاً برای رشد درک، تفکر و آشنایی با محیط اطراف طراحی شده‌است. برخی کودکان در این دوره مهارت‌های خواندن و نوشتن را نیز فرامی‌گیرند.
دبستان از ۶ سالگی آغاز می‌شود و ۴ سال، یعنی پایه‌های ۱ تا ۴، به طول می‌انجامد.[۴] در سن ۱۰ سالگی، دانش‌آموزان در آزمونی شرکت می‌کنند و به آنچه در نظام غربی «دوره راهنمایی» نامیده می‌شود وارد می‌شوند. اکثریت دانش‌آموزان برای تحصیل ابتدایی به مدارس دولتی می‌روند، اما مدارس خصوصی متعددی نیز در دسترس است.
در سال تحصیلی ۲۰۲۵/۲۶، تعداد کل دانش‌آموزان ۱٬۶۸۲٬۴۸۰ نفر است که از این میان ۵۵۲٬۰۰۰ نفر در مقطع ابتدایی، ۷۹۶٬۰۰۰ نفر در مقطع متوسطه و ۲۴۶٬۰۰۰ نفر در مقطع متوسطه کامل تحصیل می‌کنند.[۱۱]
آموزش متوسطه عمومی
این مرحله از آموزش معادل دوره راهنمایی در نظام غربی است و پایه‌های ۵ تا ۹ را دربرمی‌گیرد.[۴] آموزش متوسطه عمومی در مدارس دولتی رایگان است. در این دوره، دانش‌آموزان در زمینه‌های ادبیات، ریاضیات، زبان‌ها، تاریخ، فرهنگ، ورزش، علوم و هنر دانش عمیق‌تری کسب می‌کنند.[۱۲] در پایان دوره متوسطه عمومی، دانش‌آموزان برای ورود به دوره متوسطه کامل در آزمونی شرکت می‌کنند.
آموزش متوسطه کامل
آموزش متوسطه کامل پایه‌های ۱۰ و ۱۱ را دربرمی‌گیرد و در مدارس دولتی آذربایجان رایگان است. در این مرحله، دانش‌آموزان حرفه آینده خود را برمی‌گزینند و برای آزمون‌های ورودی دانشگاه که هر سال در تابستان برگزار می‌شود آمادگی می‌گیرند. این دوره به دلیل فشار رقابتی آزمون ورودی و تلاش برای کسب بورسیه دولتی، پرتنش‌ترین دوره دانش‌آموزی شمرده می‌شود.
مدارس سال تحصیلی خود را معمولاً در ۱۵ سپتامبر آغاز و در ۱۴ ژوئن پایان می‌دهند. ۱۵ سپتامبر به عنوان «روز دانش» و ۱۴ ژوئن به عنوان «آخرین زنگ» جشن گرفته می‌شود.
آمار دانش‌آموزی
شمار کل دانش‌آموزان
| سال تحصیلی | شمار دانش‌آموزان |
|---|---|
| ۲۰۱۹/۲۰ | ۱٬۶۱۶٬۱۰۵[۱۳] |
| ۲۰۲۴/۲۵ | ۱٬۶۱۹٬۳۳۵[۱۴] |
| ۲۰۲۵/۲۶ | ۱٬۶۸۲٬۴۸۰[۱۱] |
شمار دانش‌آموزان کلاس اول
| سال تحصیلی | شمار دانش‌آموزان |
|---|---|
| ۲۰۲۴/۲۵ | ۱۳۲٬۹۳۱[۱۴] |
| ۲۰۲۵/۲۶ | ۱۳۲٬۲۶۱[۱۱] |
لیسه‌ها و دبیرستان‌های نمونه
| سال تحصیلی | شمار مؤسسات |
|---|---|
| ۲۰۲۲/۲۳ | ۱۵[۱۱] |
| ۲۰۲۳/۲۴ | ۳۲[۱۱] |
| ۲۰۲۴/۲۵ | ۳۴[۱۵] |
| ۲۰۲۵ | ۳۹[۱۵] |
| سال تحصیلی | شمار دانش‌آموزان لیسه و دبیرستان نمونه |
|---|---|
| ۲۰۲۲/۲۳ | ۲٬۶۳۸[۱۶] |
| ۲۰۲۳/۲۴ | ۳٬۸۱۵[۱۱] |
| ۲۰۲۴/۲۵ | ۳٬۶۷۲[۱۱] |
| ۲۰۲۵/۲۶ | ۴٬۷۸۴[۱۶] |
مدارس
در مجموع ۶۱ مؤسسه آموزش عالی[۱۷] شامل دانشگاه‌ها در باکو و مناطق مختلف کشور فعالیت می‌کنند. در سال ۲۰۱۹، تعداد مؤسسات آموزش عمومی به ۴٬۴۳۳ باب می‌رسید.[۱۳]
مدارس دولتی
مدارس دولتی آموزشی ۱۱ ساله شامل مقاطع ابتدایی، متوسطه عمومی و متوسطه کامل را از ۶ تا ۱۷ (و گاه ۱۸) سالگی ارائه می‌دهند. دولت آذربایجان کتاب‌های درسی مورد نیاز همه مدارس دولتی را به‌صورت رایگان تأمین می‌کند. زبان تدریس آذربایجانی است، اما به دلیل میراث دوران شوروی، مدارس دولتی بسیاری هنوز روسی را به عنوان زبان آموزش به کار می‌برند.
مدارس خصوصی
برای هر دو گروه مقیمان خارجی و بومیان که می‌خواهند فرزندانشان در مدارس خصوصی تحصیل کنند، گزینه‌های متنوعی وجود دارد. لیسه‌های ترکی و مدارس بین‌المللی در آذربایجان از محبوب‌ترین مؤسسات خصوصی شمرده می‌شوند. از زمان استقلال آذربایجان در ۱۹۹۱، لیسه‌های ترکی پرطرفدارترین مدارس خصوصی بوده‌اند، اما در سال‌های اخیر به دلیل مشکلات سازمانی، شمار آن‌ها کاهش یافته یا با نام‌های دیگری به فعالیت ادامه می‌دهند.[۱۸]
مقیمان خارجی به دلیل موانع زبانی نمی‌توانند از مدارس دولتی آذربایجان بهره‌مند شوند؛ با این حال، شعبه‌های متعددی از مدارس بین‌المللی در باکو و مناطق دیگر فعالیت می‌کنند.[۱۹]
هنرستان‌ها
هنرستان‌ها از پایه نهم یا یازدهم آغاز می‌شوند و سه تا چهار سال به طول می‌انجامند. در این مدارس، مهارت‌های حرفه‌ای به دانش‌آموزان آموزش داده می‌شود.
کارکنان آموزشی
در سپتامبر ۲۰۲۱، تعداد معلمان مؤسسات آموزش عمومی به ۲۲۰٬۰۰۰ نفر می‌رسید که از این میان ۱۵۰٬۰۰۰ نفر در مدارس دولتی مشغول بودند.[۲۰] در سال تحصیلی ۲۰۲۵/۲۶، شمار کل معلمان به حدود ۳۰۰٬۰۰۰ نفر رسید.[۱۱] معلمان و مدیران مؤسسات آموزش عمومی از طریق مسابقه گزینش می‌شوند و آزمون مدیریت مدرسه توسط وزارت علوم و آموزش برگزار می‌گردد.[۲۱] در طول سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، گواهینامه‌های حرفه‌ای برای ۴۰٬۰۰۰ معلم صادر شد.[۲۲] میانگین حقوق ماهانه معلمان در سپتامبر ۲۰۲۵ به ۹۶۵ منات رسید.[۲۳]
آزمون ورودی دانشگاه
آزمون ورودی دانشگاه، آزمون رسمی دولتی است که متقاضیان در تابستان هر سال در مناطق مختلف آذربایجان برای ورود به دانشگاه‌ها در آن شرکت می‌کنند. تا سال ۲۰۱۷، این آزمون یک بار در سال برگزار می‌شد؛ اکنون دو بار در سال ارائه می‌شود. شرکت در آزمون اول برای همه دانش‌آموزان رایگان است، اما آزمون دوم ۴۰ منات (معادل ۲۳٫۵ دلار در اکتبر ۲۰۲۰) هزینه دارد. بالاترین نمره قابل کسب ۷۰۰ است. دانش‌آموزان بر اساس گروه تخصصی که انتخاب می‌کنند باید به ۳۰ سؤال از هر درس پاسخ دهند که در مجموع ۳ درس برای هر گروه حرفه‌ای می‌شود. در مجموع ۴ گروه اصلی حرفه‌ای و یک گروه اضافی (پنجم) برای علاقه‌مندان به رشته‌هایی که نیاز به مهارت خاصی دارند وجود دارد. دانش‌آموزانی که نمره بالاتری کسب می‌کنند از پرداخت شهریه معاف می‌شوند.
آزمون‌های پایان‌دوره توسط مرکز دولتی آزمون آذربایجان برگزار می‌شود. فارغ‌التحصیلان پایه یازدهم گواهینامه دیپلم متوسطه و فارغ‌التحصیلان پایه نهم مدرک آموزش عمومی پایه دریافت می‌کنند.[۲۴]
مدارک و گواهی‌نامه‌ها
فارغ‌التحصیلانی که دوره آموزشی خود را با موفقیت به پایان رسانده‌اند، سند دولتی یکسانی دریافت می‌کنند که حرفه و درجه علمی آن‌ها را تأیید می‌کند. اسناد آموزشی اعطاشده عبارتند از: گواهینامه بورس، دیپلم، دیپلم کارشناسی ارشد حرفه‌ای، دیپلم کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری (بالاتر از رده «کارشناس جوان»)، گواهینامه ارتقای تخصص و دیپلم بازآموزی.
دانشگاه‌ها
در آذربایجان ۳۸ دانشگاه دولتی و ۱۱ دانشگاه خصوصی فعالیت می‌کنند. بر اساس گزارش‌های وزارتخانه، در سال ۲۰۱۶، ۳۴٬۲۲۴ دانشجو به دانشگاه‌ها راه یافتند بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۰۴-۳۰ توسط Wayback Machine. دانشگاه‌ها ۱۱٬۵۶۶ استاد و ۱۲٬۶۱۶ عضو هیئت علمی دارند.[۲۵] از آنجا که فرهنگ آذربایجانی همواره احترام ژرفی برای یادگیری سکولار قائل بوده، این کشور به طور سنتی مرکز آموزشی مسلمانان کشورهای عضو پیشین اتحاد جماهیر شوروی بوده‌است. به این دلیل و به خاطر نقش صنعت نفت در اقتصاد آذربایجان، درصد نسبتاً بالایی از آذربایجانیان به‌ویژه در رشته‌های علمی و فنی به نوعی آموزش عالی دسترسی داشته‌اند.[۲۶] چندین مؤسسه حرفه‌ای، تکنسین‌هایی برای صنعت نفت و دیگر صنایع اولیه تربیت می‌کنند.
محبوب‌ترین مؤسسات آموزش عالی عبارتند از: آکادمی دیپلماتیک آذربایجان، دانشگاه دولتی باکو، دانشگاه دولتی صنعت نفت آذربایجان، مدرسه عالی نفت باکو، دانشگاه مهندسی باکو، دانشگاه قفقاز، دانشگاه خزر، دانشگاه گردشگری و مدیریت آذربایجان، دانشگاه فنی آذربایجان، دانشگاه تربیت مدرس جمهوری آذربایجان، دانشگاه زبان آذربایجان، دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان و آکادمی موسیقی باکو به نام اوزئیر حاجی‌بیوف. پژوهش‌های علمی عمده در آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان که در سال ۱۹۴۵ تأسیس شد انجام می‌گیرد.[۲۶]
دانشگاه دولتی باکو (که در سال ۱۹۱۹ تأسیس شد) بیش از ده‌ها گروه آموزشی از فیزیک تا مطالعات شرق‌شناسی دارد و بزرگ‌ترین کتابخانه آذربایجان را در اختیار دارد. شمار دانشجویان آن بیش از ۱۱٬۰۰۰ نفر و تعداد اعضای هیئت علمی بیش از ۶۰۰ نفر است. مؤسسه نفت و شیمی که در سال ۱۹۲۰ تأسیس شد، بیش از ۱۵٬۰۰۰ دانشجو و حدود ۱٬۰۰۰ عضو هیئت علمی دارد و مهندسان و دانشمندانی را در زمینه‌های صنعت پتروشیمی، زمین‌شناسی و رشته‌های مرتبط تربیت می‌کند.[۲۶]
پژوهش‌هایی دربارهٔ عوامل مؤثر بر عملکرد تحصیلی (سنجیده‌شده با میانگین نمره کل) دانشجویان آذربایجانی نشان می‌دهد که عامل جنسیت نقش کلیدی دارد؛ به گونه‌ای که دانشجویان دختر به‌طور معنادار از دانشجویان پسر پیشی می‌گیرند.[۲۷]
اصلاحات آموزشی
از زمان کسب استقلال، جمهوری آذربایجان گام‌های گسترده‌ای برای اصلاح نظام آموزشی برداشته‌است. یکی از نخستین اقدامات پارلمان، پذیرش الفبای لاتین اصلاح‌شده به جای خط سیریلیک بود.[۳] تغییرات دیگر شامل احیای آموزش دینی، تأکید مجدد بر زبان آذربایجانی، حذف محتوای ایدئولوژیک از برنامه‌های درسی و گسترش شبکه مراکز پیش‌دبستانی و هنرستان‌ها بود.[۱]
از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۵، بیش از ۳٬۶۰۰ مدرسه ساخته یا به‌طور اساسی بازسازی شدند.[۲۸] در سال ۲۰۲۶، فرایند صدور گواهینامه برای مربیان پیش‌دبستانی آغاز خواهد شد.[۲۹] همچنین تجهیز مدارس به رایانه و اینترنت در دستور کار است؛ هدف‌گذاری شده تا حداقل یک رایانه برای هر ۶ دانش‌آموز تأمین شود.[۲۲]
در اراضی آزادشده پس از جنگ قره‌باغ، در سپتامبر ۲۰۲۵، ۱۴ مدرسه عمومی فعال بودند که ۲٬۸۰۷ دانش‌آموز در آن‌ها تحصیل می‌کردند.[۳۰]
حقوق آموزشی
ابتکار اندازه‌گیری حقوق بشر (HRMI)[۳۱] نشان می‌دهد آذربایجان تنها ۸۵٫۶ درصد از آنچه باید بر اساس سطح درآمد خود در زمینه حق آموزش انجام دهد را برآورده می‌کند.[۳۲] این نهاد با تفکیک حق آموزش ابتدایی و متوسطه مشخص می‌کند که آذربایجان با در نظر گرفتن سطح درآمد خود، ۸۱٫۰ درصد برای آموزش ابتدایی و ۹۰٫۳ درصد برای آموزش متوسطه از ظرفیت ممکن خود را تحقق بخشیده‌است.[۳۲]
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Curtis، Glenn E. (۱۹۹۵). Armenia, Azerbaijan, and Georgia: country studies (ویراست ۱st). Washington, D.C.: Federal Research Division. صص. ۱۱۱–۱۱۳. شابک ۰-۸۴۴۴-۰۸۴۸-۴. OCLC 31709972.
{{cite book}}: از پارامتر ناشناخته|پس‌نوشت=صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Human Development Report 2009» (PDF). United Nations Development Program ۲۰۰۹. ۲۰۰۹. بایگانی‌شده (PDF) از روی نسخهٔ اصلی در ۲۲ نوامبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: از پارامتر ناشناخته|فرمت تاریخ=صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «Education in Azerbaijan, The Challenges of Transition». Azerbaijan International. زمستان ۱۹۹۶. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: از پارامتر ناشناخته|فرمت تاریخ=صرف‌نظر شد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Azerbaijan Education System». www.classbase.com. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۱ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۱ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «ADA». www.ada.edu.az (به انگلیسی آمریکا). بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «BANM - Bakı Ali Neft Məktəbi». www.bhos.edu.az. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۴ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۰ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Baku Engineering University". beu.edu.az (in English). Archived from the original on 1 مه 2017. Retrieved 10 مه 2017.
- ↑ "В Азербайджанских школах обнародована статистика по языку обучения". Azertag (in Azerbaijani). 25 نوامبر 2025.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:وضعیت پیوند (رده) - ↑ Дагестанские народы Азербайджана: политика, история, культура. Европа,. ۲۰۰۶. ص. ۵۸. شابک ۵۹۷۳۹۰۰۷۰۳, ۹۷۸۵۹۷۳۹۰۰۷۰۰.
{{cite book}}: مقدار|شابک=را بررسی کنید: نویسهٔ نامعتبر (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نقطه‌گذاری اضافی (رده) - ↑ «UKRAYNA TƏDRİS-MƏDƏNİYYƏT MƏRKƏZİ-Bakı Slavyan Universiteti». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۶ ژوئیه ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۶ دسامبر ۲۰۲۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 6 7 8 "В Азербайджане отмечается День знаний". Day.Az (in Russian). 15 سپتامبر 2025. Archived from the original on 15 سپتامبر 2025. Retrieved 17 سپتامبر 2025.
- ↑ «Education System in Azerbaijan - Baku Education Information Center». www.beic.az. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱۷ مه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۱ مه ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Статистические данные Комитета по статистике Республики Азербайджан в области образования за период 1990 - 2019г. г." (in Azerbaijani). Archived from the original on 28 سپتامبر 2021. Retrieved 28 سپتامبر 2021.
- 1 2 "Агентство: В новом учебном году будут обучаться примерно 1 миллион 620 тысяч учащихся - ЭКСКЛЮЗИВ". Azertag (in Russian). 16 سپتامبر 2024. Archived from the original on 18 نوامبر 2024. Retrieved 17 سپتامبر 2024.
- 1 2 "В Азербайджане открылись новые лицеи и гимназии". Day.Az (in Russian). 11 سپتامبر 2025. Archived from the original on 11 سپتامبر 2025. Retrieved 12 سپتامبر 2025.
- 1 2 "В Азербайджане увеличился прием в лицеи и гимназии". Day.Az (in Russian). 11 سپتامبر 2025. Archived from the original on 11 سپتامبر 2025. Retrieved 12 سپتامبر 2025.
- ↑ «61 higher education institutions». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۳۰ اوت ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Azərbaycan :: Baş səhifə". www.azerbaijans.com (in Azerbaijani). Archived from the original on 2 مه 2017. Retrieved 11 مه 2017.
- ↑ "International Schools in Azerbaijan, Education, Azerbaijan | Expat-Quotes". www.expat-quotes.com (in English). Archived from the original on 12 ژوئن 2017. Retrieved 11 مه 2017.
- ↑ "Минобразования о невакцинированных учителях". Day.Az (in Russian). 19 اوت 2021. Archived from the original on 28 سپتامبر 2021. Retrieved 28 سپتامبر 2021.
- ↑ "Для желающих работать директором школы пройдет экзамен". Day.Az (in Russian). 23 ژوئن 2023. Archived from the original on 4 ژوئیه 2023. Retrieved 4 ژوئیه 2023.
- 1 2 "Замминистра: Более 800 учеников обучаются в 8 школах, расположенных на освобожденных от оккупации территориях". Azertag (in Russian). 12 آوریل 2024. Archived from the original on 13 آوریل 2024. Retrieved 25 آوریل 2024.
- ↑ "В Азербайджане увеличатся зарплаты десятков тысяч учителей". Day.Az (in Russian). 11 سپتامبر 2025. Archived from the original on 11 سپتامبر 2025. Retrieved 12 سپتامبر 2025.
- ↑ "Стало известно сколько учеников выпускается в этом году". Day.Az (in Russian). 3 ژوئن 2025. Archived from the original on 4 ژوئن 2025. Retrieved 4 ژوئن 2025.
- ↑ «Alı Və Orta İxtısas Təhsılı Sahəsı Üzrə 2009-CU İldə Görülmüş İşlərə Daİr Hesabat» [Report on Works in Secondary and Higher Education Sector in ۲۰۰۹]. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۳ اوت ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۴ نوامبر ۲۰۱۰.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Azerbaijan: A Country Study, Education, Health, and Welfare». Country Studies. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۴ اکتبر ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Savalanli, Emil, Analysis of Grade Point Average Determinants in Azerbaijan, SSRN Electronic Journal (May 19, 2019), http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3617470
- ↑ "В Азербайджане за 5 лет отремонтировали сотни школ". Day.Az (in Russian). 3 آوریل 2026. Retrieved 6 آوریل 2026.
- ↑ "Когда начнется процесс сертификации педагогов-воспитателей? - СРОКИ". Day.Az (in Russian). 11 سپتامبر 2025. Archived from the original on 11 سپتامبر 2025. Retrieved 12 سپتامبر 2025.
- ↑ "В Карабахе откроются еще 11 школ". Day.Az (in Russian). 11 سپتامبر 2025. Archived from the original on 11 سپتامبر 2025. Retrieved 12 سپتامبر 2025.
- ↑ «Human Rights Measurement Initiative – The first global initiative to track the human rights performance of countries». humanrightsmeasurement.org. دریافت‌شده در ۱۳ مارس ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Azerbaijan - HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 13 مارس 2022.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Azerbaijan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Образование в Азербайджане». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Azerbaycan'da eğitim». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ترکی ، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- آموزش در جمهوری آذربایجان
- جامعه جمهوری آذربایجان