آموزش در چاد

ستوان‌سرهنگ استیون سالرنو از ارتش آمریکا در آفریقا به یک دانشجو پس از پایان دوره آموزش حقوقی نظامی در انجامنا، چاد، در سپتامبر ۲۰۱۰ (شهریور ۱۳۸۹) تبریک می‌گوید.

آموزش در چاد با چالش‌های بزرگی روبه‌روست که مهم‌ترین آن‌ها پراکندگی جمعیت در سرزمین پهناور این کشور و بی‌میلی بخشی از خانواده‌ها برای فرستادن فرزندانشان به مدرسه است. گرچه حضور در مدرسه اجباری است، تنها ۶۸ درصد از پسران پس از دوره ابتدایی به تحصیل ادامه می‌دهند و بیش از نیمی از جمعیت کشور بی‌سواد هستند. نرخ اتمام تحصیل در دوره ابتدایی در سال ۲۰۲۱ (۱۴۰۰) برای دختران ۳۸ درصد و برای پسران ۴۹ درصد بوده‌است. این نرخ در دوره راهنمایی به‌شدت کاهش می‌یابد و به ۱۴٫۱ درصد برای دختران و ۲۴٫۲ درصد برای پسران می‌رسد.

آموزش عالی در چاد عمدتاً از طریق دانشگاه انجامنا و شماری از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی دیگر ارائه می‌شود. زبان اصلی آموزش فرانسوی است، اما عربی به‌عنوان دومین زبان رسمی کشور نیز در برخی مؤسسات به‌کار می‌رود. ابزار پیمایش حقوق بشر (HRMI) نشان می‌دهد که چاد تنها ۵۲٫۷ درصد از آنچه را که با توجه به سطح درآمدش باید در زمینه حق آموزش تأمین کند، برآورده می‌سازد.

نظام آموزشی چاد از دوران استعمار فرانسه شکل گرفته و از آن زمان تاکنون با محدودیت‌های مالی، جنگ داخلی، کمبود معلم و زیرساخت ناکافی دست‌وپنجه نرم کرده‌است. با این حال، دولت و نهادهای بین‌المللی در دهه‌های اخیر تلاش‌هایی برای گسترش آموزش در این کشور انجام داده‌اند.

پیشینه

تأسیس مدارس میسیون پروتستان در جنوب چاد در سال ۱۸۱۴ آغاز آموزش به سبک غربی در این کشور بود. از همان ابتدا، دولت استعماری تصمیم گرفت که تمامی آموزش‌ها به زبان فرانسه باشد، به‌جز کلاس‌های دینی. یک برنامه درسی یکپارچه بر همه مؤسساتی که خواهان به‌رسمیت‌شناختن رسمی و دریافت یارانه دولتی بودند، اعمال شد.[۱]

آموزش در چاد عمدتاً بر آموزش ابتدایی متمرکز بوده‌است. تا سال ۱۹۴۲، دانش‌آموزانی که خواهان تحصیل در دوره متوسطه غیردینی بودند، ناچار بودند به مدارس برازاویل در جمهوری کنگو بروند که این امر شمار دانش‌آموزان متوسطه را به‌شدت محدود می‌کرد. مدارس متوسطه دولتی در سال ۱۹۴۲ در چاد گشوده شدند، اما برنامه‌های دارای گواهینامه رسمی تا اواسط دهه ۱۹۵۰ آغاز نشد.[۱]

پس از استقلال در سال ۱۹۶۰، دولت هدف آموزش ابتدایی همگانی را تعیین کرد و حضور در مدرسه تا سن دوازده سالگی اجباری اعلام شد. با این همه، توسعه برنامه‌های درسی استاندارد با موانعی روبه‌رو بود: شمار محدود مدارس، وجود مؤسسات دو و سه‌ساله در کنار کالج‌ها و دبیرستان‌های استاندارد پنج و هفت‌ساله، و نیز گرایش مسلمانان به آموزش قرآنی. با وجود این، تا اواسط دهه ۱۹۶۰، ۱۷ درصد از دانش‌آموزان شش تا هشت‌ساله در مدرسه ثبت‌نام شده بودند. مدارس قرآنی در سراسر مناطق صحرایی و ساحل، به دانش‌آموزان می‌آموختند که عربی بخوانند و آیات قرآنی را حفظ کنند. از مدارس متوسطه اسلامی نوین در چاد، می‌توان به مدرسه محمد ایله اشاره کرد که در سال ۱۹۱۸ بنیان‌گذاری شد.[۱]

با وجود تلاش‌های دولت، سطح کلی آموزش در پایان نخستین دهه استقلال همچنان پایین بود. در سال ۱۹۷۱، حدود ۸۸ درصد از مردان و ۹۹ درصد از زنان بالای پانزده سال نمی‌توانستند به فرانسوی بخوانند، بنویسند یا صحبت کنند — در حالی که فرانسوی در آن زمان تنها زبان رسمی ملی بود. سوادآموزی به زبان عربی در آن سال ۷٫۸ درصد بود. در سال ۱۹۸۲، نرخ کلی سوادآموزی حدود ۱۵ درصد بود. مشکلات بزرگی پیشرفت آموزش در چاد را از زمان استقلال کُند کرده‌است: تأمین مالی بسیار محدود، کمبود تأسیسات و نیروی انسانی، و شلوغی بیش از حد کلاس‌ها که گاه تا ۱۰۰ دانش‌آموز در یک کلاس می‌رسید و بسیاری از آن‌ها مردود سال قبل بودند. در سال‌های نخست پس از استقلال، بسیاری از معلمان ابتدایی صلاحیت‌های حداقلی داشتند و وضع در دوره متوسطه حتی بدتر بود.[۱]

در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، چاد پیشرفت‌های قابل‌توجهی در رفع مشکلات تأسیسات و نیروی انسانی داشت. برای بهبود کیفیت تدریس، جلسات مرور و دوره‌های بازآموزی برای معلمان ابتدایی برگزار شد. در دوره متوسطه، تعداد فزاینده‌ای از چادی‌ها جای خود را در میان اعضای هیئت علمی بازکردند. در سال تحصیلی ۱۹۷۱–۱۹۷۲ نیز دانشگاه چاد (Université du Tchad) درهای خود را گشود.[۱]

مشکل دیگری که از آغاز استقلال وجود داشت، برنامه‌های درسی فرانسوی بود که کارایی مدارس چاد را محدود می‌کرد. آموزش ابتدایی به زبان فرانسه بود، در حالی که بیشتر دانش‌آموزان هنگام ورود به مدرسه این زبان را نمی‌دانستند. افزون بر این، برنامه درسی به ارث رسیده از فرانسه، دانش‌آموزان را برای گزینه‌های شغلی در چاد آماده نمی‌کرد. از اواخر دهه ۱۹۶۰، دولت کوشید این مشکلات را حل کند. مدارس نمونه، آموزش کلاسیک به سبک فرانسوی را کنار گذاشتند و رویکردی نوین را به‌کار بردند که به کودکان می‌آموخت محیط اجتماعی و اقتصادی خود را بازتفسیر کرده و دگرگون سازند.[۱]

جنگ داخلی چاد (۱۹۶۵–۱۹۷۹) نیز مشکلات جدی برای آموزش ایجاد کرد. ناامنی در بخش‌های گسترده‌ای از کشور، اعزام معلمان به پست‌هایشان و نگهداشتن آن‌ها در آنجا را دشوار کرد. همچنین جابه‌جایی‌هایی که جنگ ایجاد کرد، تلاش برای حضور منظم کودکان در کلاس‌ها را به هم ریخت. انحراف منابع به سمت درگیری نیز مانع از آن شد که دولت سطح هزینه‌های زمان استقلال را حفظ کند. سرانجام، خشونت‌ها میان معلمان، دانش‌آموزان و تأسیسات آموزشی تلفات بسیاری به بار آورد.[۱]

دولت تلاش‌های بزرگی برای غلبه بر این مشکلات انجام داد. در سال ۱۹۸۳، وزارت برنامه‌ریزی و بازسازی گزارش داد که آغاز سال تحصیلی ۱۹۸۲–۱۹۸۳ موفق‌ترین سال از زمان آشوب‌های ۱۹۷۹ بوده‌است. در سال ۱۹۸۴، Université du Tchad, Ecole Nationale d'Administration و Ecole Nationale des Travaux Publics نیز درهای خود را دوباره گشودند.[۱]

در اواخر دهه ۱۹۸۰، وزارت آموزش مسئولیت اداری همه آموزش رسمی را برعهده داشت. با این همه، به سبب سال‌ها آشوب مدنی، جوامع محلی بسیاری از کارکردهای وزارت را برعهده گرفته بودند، از جمله ساخت‌وساز و نگهداری مدارس و پرداخت حقوق معلمان.[۱]

دولت قادر به تأمین کافی بودجه آموزش نیست و در عمل، والدین هزینه‌های قابل‌توجهی برای شهریه و حقوق معلمان می‌پردازند. در سال ۲۰۰۲، نرخ ثبت‌نام ناخالص در آموزش ابتدایی ۷۶ درصد و نرخ خالص ۶۱ درصد بود. این نسبت‌ها بر اساس شمار دانش‌آموزان رسماً ثبت‌نام‌شده محاسبه می‌شوند و لزوماً حضور واقعی آن‌ها را نشان نمی‌دهند. در سال ۲۰۰۴، ۳۹٫۶ درصد از کودکان ۵ تا ۱۴ ساله در مدرسه حضور داشتند. فرصت‌های آموزشی برای دختران به دلیل سنت‌های فرهنگی محدود است و ازدواج زودهنگام یکی از دلایل اصلی عدم ادامه تحصیل دختران در دوره متوسطه است. در سال ۱۹۹۹، ۵۴ درصد از کودکانی که وارد دوره ابتدایی شده بودند، به پایه پنجم رسیدند.[۲]

حقوق آموزشی

ابزار پیمایش حقوق بشر (HRMI) نشان می‌دهد که چاد تنها ۵۲٫۷ درصد از آنچه را که بر اساس سطح درآمد کشور باید در زمینه حق آموزش برآورده کند، تأمین می‌سازد.[۳] این ابزار، حق آموزش را با نگاه به حقوق آموزش ابتدایی و متوسطه به‌طور جداگانه بررسی می‌کند. با در نظر گرفتن سطح درآمد چاد، این کشور ۷۴٫۷ درصد از آنچه بر اساس منابع (درآمد) خود برای آموزش ابتدایی باید محقق کند را به‌دست آورده، اما برای آموزش متوسطه این رقم تنها ۳۰٫۷ درصد است.[۳]

آموزش عالی

هنگامی که چاد در سال ۱۹۶۰ به استقلال رسید، هیچ دانشگاهی در کشور وجود نداشت. در نخستین دهه استقلال، دانش‌آموختگانی که می‌خواستند فراتر از دوره متوسطه ادامه دهند، ناچار بودند به خارج بروند. در سال تحصیلی ۱۹۶۶–۱۹۶۷، هشتاد و سه چادی در خارج از کشور تحصیل می‌کردند و در سال بعد این شمار به ۲۰۰ نفر رسید. در سال‌های نخست، تقریباً همه دانشجویان دنبال‌کننده آموزش عالی مرد بودند. بیشترین شمار به فرانسه می‌رفتند (۳۰ درصد در سال تحصیلی ۱۹۶۶–۱۹۶۷)، اما برخی از چادی‌ها در بلژیک، سنگال، ساحل عاج و کنگو نیز تحصیل می‌کردند. در آن زمان، اکثر دانشجویان در رشته‌های آموزش، ادبیات، کشاورزی و پزشکی تحصیل می‌کردند.[۱]

بر اساس توافقی با فرانسه، Université du Tchad در سال تحصیلی ۱۹۷۱–۱۹۷۲ گشوده شد. این دانشگاه که تقریباً به‌طور کامل از کمک‌های فرانسوی تأمین مالی می‌شد، در نخستین سال با ۲۵ عضو هیئت علمی و ۲۰۰ دانشجو فعالیت خود را آغاز کرد. در سال تحصیلی ۱۹۷۴–۱۹۷۵، تعداد دانشجویان به ۵۰۰ نفر رسید و نخستین گروه ۴۵ نفره از فارغ‌التحصیلان دوره دید. اعمال اجباری آیین‌های یوندو سال تحصیلی بعدی را به‌شدت مختل کرد، اما پس از سرنگونی فرانسوا تومبالبایه و پایان جنبش اصالت، دانشگاه به رشد خود ادامه داد. تعداد دانشجویان از ۶۳۹ نفر در سال ۱۹۷۶–۱۹۷۷ به اوج ۱۰۴۶ نفر در سال ۱۹۷۷–۱۹۷۸ رسید، سپس اندکی کاهش یافت و به ۹۷۴ نفر در ۱۹۷۸–۱۹۷۹ رسید. جنگ داخلی چاد در سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ فعالیت دانشگاه را به حال تعلیق درآورد. با بازگشت آرامش نسبی در اوایل دهه ۱۹۸۰، دانشگاه دوباره گشوده شد. در سال تحصیلی ۱۹۸۳–۱۹۸۴، دانشگاه ۱۴۱ استاد و ۱۶۴۳ دانشجو داشت.[۱]

افزون بر دانشگاه، آموزش عالی در چاد یک مؤسسه عالی تربیت معلم نیز داشت: Ecole Normale Supérieure، که مدرسان دوره متوسطه را تربیت می‌کرد. در سال‌های تحصیلی ۱۹۸۲–۱۹۸۳ و ۱۹۸۳–۱۹۸۴، تعداد دانشجویان این مؤسسه حدود ۲۰۰ نفر بود. برنامه‌های درسی این مؤسسه شامل تاریخ و جغرافیا، ادبیات مدرن، انگلیسی و فرانسوی، عربی و فرانسوی، ریاضیات و فیزیک، و زیست‌شناسی–زمین‌شناسی–شیمی بود.[۱]

دانشگاه‌ها

بر اساس منابع فرانسوی، دانشگاه‌های کنونی چاد عبارت‌اند از:[۴]

  • دانشگاه انجامنا (Université de N'Djaména)
  • دانشگاه آدام بارکا ابشه (Université Adam Barka d'Abéché)
  • دانشگاه موندو (Université de Moundou)
  • دانشگاه علوم و فناوری آتی (Université des sciences et de technologie d'Ati)
  • دانشگاه دوبا (Université de Doba)
  • دانشگاه سنت چارلز لوانگا ساره (Université Saint Charles Lwanga de Sarh)

مؤسسات آموزش عالی

  • Institut National des Sciences et Techniques d'Abéché (INSTA)
  • Institut universitaire des sciences agronomiques et de l'environnement de Sarh
  • Institut universitaire Polytechnique de Mongo
  • Institut Supérieur des Arts et Métiers de Biltine
  • Institut National Supérieur de Pétrole de Mao
  • Institut National Supérieur des Sciences Agronomiques de Laï
  • Institut National Supérieur du Sahara et du Sahel d'Iriba
  • Institut universitaire du CEFOD (CBS)
  • Institut National Supérieur d'élevage de Moussoro

مدارس عالی

  • École normale supérieure de N'Djaména
  • École normale supérieure des sciences de Bongor
  • École normale supérieure de Sarh
  • École normale supérieure d'Abéché
  • École nationale d'administration et de la magistrature de N'Djamena
  • École nationale supérieure des travaux publics de N'Djamena (ENSTP)
  • École nationale des Télécommunications de Sarh
  • École nationale de la Santé Publique
  • École nationale supérieure des technologies de l'information et de la communication

آموزش فنی و حرفه‌ای

در سال ۱۹۸۳، آموزش فنی و حرفه‌ای در سه دبیرستان فنی–صنعتی (در ساره، انجامنا و موندو) و یک کالج آموزش فنی در ساره ارائه می‌شد. شمار ثبت‌نام‌شدگان در سه تا از این چهار مدرسه فنی در سال ۱۹۸۳ به ۱۴۹۰ نفر رسید.[۱]

فارغ‌التحصیلان ابتدایی علاقه‌مند به آموزش فنی یا حرفه‌ای می‌توانستند دو مسیر را انتخاب کنند: یا وارد برنامه سه‌ساله سطح اول (première cycle) در یک کالج می‌شدند (که پس از آن می‌توانستند به یکی از چهار مدرسه فنی انتقال یابند) یا مستقیماً در یکی از دبیرستان‌ها برای برنامه شش‌ساله ثبت‌نام می‌کردند. دانش‌آموزانی که دوره سه‌ساله را به پایان می‌رساندند، گواهینامه شایستگی حرفه‌ای دریافت می‌کردند و کسانی که دوره شش‌ساله را تمام می‌کردند، دیپلم می‌گرفتند.[۱]

جدا از دبیرستان‌های فنی، چندین مؤسسه دیگر در اوایل دهه ۱۹۸۰ آموزش حرفه‌ای در چاد ارائه می‌دادند: Ecole Nationale d'Administration که در سال ۱۹۶۳ در انجامنا تأسیس شد؛ یک مدرسه پست و مخابرات در ساره؛ یک مدرسه برای آموزش فنی مرتبط با کارهای عمومی؛ و مدرسه کشاورزی با-ایلی. برخی از چادی‌ها نیز در مراکز آموزش فنی در خارج از کشور تحصیل می‌کردند.[۱]

در اواخر دهه ۱۹۸۰، آموزش پزشکی پیشرفته در چاد موجود نبود. تنها مؤسسه آموزش پزشکی، مدرسه ملی بهداشت عمومی و خدمات اجتماعی (Ecole Nationale de Santé Publique et de Service Social—ENSPSS) در انجامنا بود. با این حال، تعداد دانشجویان این مدرسه بسیار محدود بود؛ در سال ۱۹۸۲ تنها ۲۸ دانشجو در رشته پرستاری، سه نفر در رشته مددکاری اجتماعی و ۳۳ نفر در رشته بهداشت عمومی تحصیل می‌کردند.[۱]

نهادهای پژوهشی

چاد همچنین دارای چند نهاد پژوهشی است:[۴]

  • مرکز ملی پژوهش و توسعه (Centre national du Recherche et du Développement — CNRD)
  • آزمایشگاه پژوهش‌های دامپزشکی و دامپروری فارشا (Laboratoire de Recherches Vétérinaires et Zootechniques de Farcha)
  • مؤسسه چادی پژوهش کشاورزی و توسعه (Institut Tchadien de Recherche Agronomique et du Développement — ITRAD)

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 «Chad country study». Library of Congress.
  2. ↑ "Chad". 2005 Findings on the Worst Forms of Child Labor بایگانی‌شده در دسامبر ۱, ۲۰۰۶ توسط Wayback Machine. Bureau of International Labor Affairs, وزارت کار ایالات متحده آمریکا (2006).
  3. 1 2 "Chad - HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 17 مارس 2022.
  4. 1 2 "Système éducatif au Tchad". Wikipedia (fr) (in French).

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.