ابوبکر بن عبدالرحمن بن حارث بن هشام

ابوبکر بن عبدالرحمن بن حارث بن هشام

نام کامل	ابوعبدالرحمن (یا ابومحمد) ابوبکر بن عبدالرحمن بن حارث بن هشام مخزومی قرشی
زادروز	دوران خلافت عمر بن خطاب (حدود ۲۳–۳۵ هجری قمری)
زادگاه	مدینه، خلافت راشدین
تاریخ درگذشت	۹۴ (یا ۹۳) هجری قمری (حدود ۷۱۳ میلادی)
مکان درگذشت	مدینه، خلافت اموی
آرامگاه	بقیع، مدینه
دوران	تابعین
شناخته‌شده برای	یکی از هفت فقیه مدینه، راوی حدیث، ملقب به «راهب قریش»
والدین	عبدالرحمن بن حارث بن هشام (پدر)، فاخته بنت عتبه بن سهیل (مادر)

ابوعبدالرحمن (یا ابومحمد) ابوبکر بن عبدالرحمن بن حارث بن هشام مخزومی قرشی (درگذشتهٔ ۹۴ هجری قمری) از تابعان، فقها و محدثان مدینه و یکی از هفت فقیه مدینه بود. او به دلیل عبادت بسیار، به «راهب قریش» ملقب شد.

نام و نسب

او از تیرهٔ بنی مخزوم، یکی از شاخه‌های قریش، بود. پدرش، عبدالرحمن بن حارث بن هشام، از بزرگان تابعین و از اشراف قوم خود به شمار می‌رفت. مادرش، فاخته، دختر عتبه بن سهیل بن عمرو بود. گفته می‌شود نام اصلی او «محمد» بوده، اما نظر راجح این است که نامش همان کنیه‌اش، «ابوبکر»، است.

زندگی و تحصیل

ابوبکر بن عبدالرحمن در دوران خلافت عمر بن خطاب در مدینه متولد شد. او در جنگ جمل (۳۶ ه.ق) تلاش کرد به سپاه زبیر و طلحه بپیوندد، اما به دلیل سن کم، به همراه عروه بن زبیر، از میدان بازگردانده شد. پس از این ماجرا، او بینایی خود را از دست داد و به طور کامل به تحصیل علم روی آورد.

ابوبکر از صحابهٔ برجسته‌ای حدیث شنید که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به عایشه بنت ابی‌بکر، ام‌سلمه، ابوهریره، عمار بن یاسر و پدرش عبدالرحمن بن حارث بن هشام اشاره کرد. در مقابل، شاگردان بسیاری نزد او تربیت یافتند که از مشهورترین آن‌ها می‌توان به ابن شهاب زهری، عمر بن عبدالعزیز، عامر شعبی، عمرو بن دینار و مجاهد بن جبر اشاره کرد.

جایگاه علمی و روایی

ابوبکر بن عبدالرحمن به‌عنوان یکی از هفت فقیه مدینه شناخته می‌شود. ابوالزناد، فقیه مشهور مدینه، او را در زمرهٔ فقهای هفتگانه جای داده است. ابن سعد او را «ثقه، فقیه، عالم، سخاوتمند و کثیرالحدیث» توصیف کرده است. ابن خراش نیز او را «یکی از امامان مسلمانان» نامیده و او و برادرانش را ضرب‌المثل در علم و تقوا دانسته است. تمامی صاحبان کتب شش‌گانهٔ حدیث اهل سنت (رواه الجماعة) از او روایت نقل کرده‌اند.

ویژگی‌های شخصیتی و عبادی

او به عبادت و روزه‌داری بسیار شهرت داشت؛ برادرش عمر نقل می‌کند که «ابوبکر روزه می‌گرفت و افطار نمی‌کرد». این شیوهٔ زندگی زاهدانه، لقب «راهب قریش» را برای او به ارمغان آورد. شمس‌الدین ذهبی دربارهٔ او گفته است: «ابوبکر بن عبدالرحمن از کسانی بود که علم، عمل و شرافت را در خود جمع کرده بود».

خانواده

ابوبکر بن عبدالرحمن با «ساره بنت هشام بن ولید بن مغیره» ازدواج کرد و از او صاحب فرزندانی به نام‌های عبدالرحمن، عبدالله، عبدالملک، هشام، سهیل، حارث و مریم شد. همچنین، از همسر دیگرش «قریبه بنت عبدالله بن زمعه» صاحب فرزندانی به نام ابوسلمه، عمر و ربیحه، و از «رمیثه بنت ولید بن طلبه» صاحب دختری به نام فاطمه گردید.

وفات

ابوبکر بن عبدالرحمن در سال ۹۴ (و بنا بر قولی ۹۳) هجری قمری در مدینه درگذشت و در بقیع به خاک سپرده شد.

منابع

• ابن سعد، محمد. الطبقات الکبری (به عربی). دار الکتب العلمیة.
• ذهبی، شمس‌الدین. سیر أعلام النبلاء (به عربی). مؤسسة الرسالة.
• مزی، یوسف بن عبدالرحمن. تهذیب الکمال (به عربی). مؤسسة الرسالة.