ادواردو سونزونیو

ادواردو سونزونیو (به ایتالیایی: Edoardo Sonzogno) (۲۱ آوریل ۱۸۳۶ میلان – ۱۴ مارس ۱۹۲۰ میلان) یک ناشر ایتالیایی بود.

وی با ایجاد پرتیراژترین روزنامه زمانه خود، افتتاح یک انتشارات موسیقی بسیار موفق و معروف، حمایت از جنبش اپرای وریسمو، بزشازی و بازگشایی تئاتر لیریکو میلان و فعالیت‌های خیرخواهانه خود، از چهره‌ای کلیدی فرهنگ و موسیقی ایتالیا بود.

ادواردو، فرزند ترزا و لورنزو سونزونیو در ۲۱ آوریل ۱۸۳۶ در میلان زاده شد. او از خانواده‌ای از چاپخانه‌داران و کتابفروشان بود که به مدت سه نسل (از اواخر قرن هجدهم) در میلان فعالیت داشتند. سونزونیو جوان، در سال ۱۸۶۱ کسب و کار خانوادگی، شامل یک شرکت انتشاراتی به نام «خانه [انتشارات] سونزوگنو» (Casa Sonzogno) و یک کتابفروشی را به دست گرفت. او که در جوانی روزنامه‌نگار و بازیگر بود، هم به عنوان ناشر روزنامه و کتاب و هم به عنوان مدیر تئاتر و عاشق اپرا در سراسر اروپا شناخته می‌شد. نخستین نشریه او، هفته‌نامه طنز «Lo spirito folletto» در سال ۱۸۶۱ بود، اما اندکی بعد، از سال ۱۸۶۱، دست به انتشار روزنامه «ایل سکولو» (Il Secolo، به معنی «قرن») زد که خود مالک و مدیر بود. این روزنامه که در بیشتر این مدت، سردبیری آن (تا آخرین انتشار آن در سال ۱۹۰۹) را ارنستو تئودورو مونتا بر عهده داشت، برای سال‌های متمادی پرتیراژترین روزنامه ایتالیا بود. موضع سیاسی رادیکال او، برخلاف روزنامه محافظه‌کار «پشتکار» (La Perseveranza)، به‌ویژه تا زمان ظهور روزنامه میانه‌رو «ایل کوریره دلا سرا»، در بین عموم مردم میلان محبوب بود.

او همچنین یکی از اولین ناشران ایتالیا بود که نسخه‌های جیبی از آثار نویسندگان کلاسیک از سراسر جهان را منتشر کرد، مجموعه‌ای که او آن را «کتابخانه جهانی» نامید. قیمت این کتاب‌های کوچک (۱۱.۵ × ۱۷.۵ سانتی‌متر) آنقدر پایین ( از ۱ تا ۳.۵ لیر) بود که هر کسی به راحتی می‌توانست یک کتابخانه شخصی از آثار کلاسیک، داستانی و غیرداستانی داشته باشد.

سونزونیو پس از به ارث بردن کسب و کار پدرش، در سال ۱۸۷۴، یک موسسه موسیقی به نام «کازا موزیکال سونزونیو» (Casa Musicale Sonzogno، در معنای «خانه موسیقی سونزونیو») را افتتاح کرد و امینتوره گالی را به عنوان مدیر هنری آن منصوب کرد. سونزونیو در آغاز، با انتشار نت‌های آهنگسازان جوان اپرای فرانسوی، مانند ژرژ بیزه و ژول ماسنه، خود را عمدتاً به عنوان ناشر ایتالیایی آنان برجسته کرد. گالی نیز با انتشار ماهانه‌ی مجموعه‌هایی از آثار به قول گالی، «مجموعه شاهکارهای با قیمت مناسب از استادان بزرگ»^[۱]، در پی ایجاد خط تحریر متمایزی از انتشاراتی‌های «کازا ریکوردی» (Casa Ricordi) و «فرانچسکو لوکا» (Francesco Lucca)، نزدیک‌ترین رقبای سونزونیو بود,^[۲][۱]

در آوریل ۱۸۸۳، ایل سکولو مسابقه‌ای را برای یک اپرای جدید و اجرا نشده «الهام گرفته از بهترین سنت‌های اپرای ایتالیایی» اعلام کرد که می‌توانست «شاد، جدی یا کمیک» باشد که آثار توسط هیئتی شامل گالی و آمیلکاره پونچیلی داوری می‌شد. این مسابقه دو برنده داشت: اپرای «آنا و گوآلبرتو» اثر لوئیجی ماپلی و «پری شمال» (La fata del nord) اثر گولیلمو زوئلی.^[۱] نکته‌ی قابل توجه این که «لا ویلی» اثر جاکومو پوچینی به دلیل ناخوانا بودن نسخه خطی‌اش رد صلاحیت شد^[۱][۳]، اثری که بعدها توسط «جولیو ریکوردی»، رقیب سونزونیو، خریداری شد. دومین مسابقه در ژوئیه ۱۸۸۸ آگهی شد که توسط هیئتی شامل گالی و آنتونیو گیسلانزونی داوری می‌شد. اپرای «غیرت روستایی» اثر پیترو ماسکانی در رقابت با هفتاد و دو اپرای دیگر، از جمله Labilia اثر نیکولا اسپینلی و Rudello اثر وینچنزو فرونی، جایزه نخست را از آن خود کرد.^[۱]

موفقیت این اپرا، دوران اپرای وریسمو را آغاز کرد که سونزونیو خود از فعال‌ترین مروجان آن بود و آثار متعددی را در راستای همین روند، آثاری را به آهنگسازان جوان دیگری که به موفقیت چشمگیری دست یافته بودند (از روجرو لئونکاوالو گرفته، تا اومبرتو جوردانو و فرانچسکو چیلئا)، سفارش داده، و در انتشار و توزیع آن کوشید.

ادواردو سونزونیو، به ویژه در دو دهه آخر قرن نوزدهم، چه به عنوان ناشر برخی از مشهورترین آهنگسازان اپرای آن دوران و چه از طریق دو مجله موسیقی «ایل تئاترو ایلاستراتو» (Il Teatro Illustrato) و «لا موزیکا پوپولاره» (La Musica Popolare)، چهره‌ای کلیدی در حیات موسیقی ایتالیا بود.

در سال ۱۸۹۴ او با خرید «تئاتر آلا کانوبیانا» میلان، و بازسازی و تأمین مالی، آن را با نام «تئاتر لیریکو اینترناسیوناله» (که در میان مردم شهر به شکل «تئاتر لیریکو») بازگشایی کرد که باعث شکوفایی این تئاتر شد. این تئاتر کماکان تا سال ۱۹۲۶ که توسط شهرداری میلان تصاحب شد، (در کنار تئاتر لا اسکالا) یکی از دو تئاتر عمده شهر باقی مانده و برای اجراهای فراوان اپرا، باله و نمایش مورد استفاده قرار گرفت.

ادواردو سونزونیو، سرانجام در سال ۱۹۰۹، مدیریت کسب و کار را به برادرزاده‌هایش رنزو و ریکاردو سونزونیو سپرد، وی سرانجام در سال ۱۹۲۰ در میلان درگذشت.

سونزونیو، مطابق با رویکرد مردمی که همیشه به عنوان یک ناشر دنبال می‌کرد، از طرفداران فعال کمک به محرومان بود. از این رو در سال ۱۸۸۴، «پناهگاه‌های شبانه» را که به نام والدینش ترزا و لورنزو سونزونیو نامگذاری شده بود، برای اسکان بی‌خانمان‌ها افتتاح کرده و ترویج داد.