فرانچسکو چیلئا
فرانچسکو چیلئا (به ایتالیایی: Francesco Cilea) (پالمی ۲۳ ژوئیه ۱۸۶۶ - واراتزه ۲۰ نوامبر ۱۹۵۰) آهنگساز ایتالیایی بود. امروزه او به ویژه برای اپراهای لارلسیانا و آدریانا لکوورور شناخته میشود.
زندگینامه
چیلئا که در پالمی، نزدیک رجیو دی کالابریا، متولد شده بود، فرزند یک وکیل برجسته بود و در ابتدا قصد داشت راه پدرش را در حرفه وکالت ادامه دهد. اما از همان آغاز، زمانی که در چهار سالگی اجرایی از اپرای نورما اثر وینچنزو بلینی را شنید و به شدت تحت تأثیر آن قرار گرفت، استعداد خود را در موسیقی نشان داد. او برای تحصیل موسیقی به کنسرواتوار سن پیترو آ ماجلا به ناپل فرستاده شد، جایی که او به سرعت پشتکار و استعداد زودهنگام خود را نشان داد و مدال طلا را از وزارت آموزش و پرورش دریافت کرد.
در سال ۱۸۸۹، برای امتحان نهایی پایان دوره تحصیلیاش، اپرای جینا را با لیبرتویی از انریکو گولیشیانی که اقتباسی از نمایشنامه قدیمی فرانسوی «کاترین، یا صلیب طلایی» اثر بارون آن-اونوره-ژوزف دوویریه دو ملسویل (۱۷۸۷-۱۸۶۵) بود، ارائه داد. این «ملودرام رمانتیک» در تئاتر کالج اجرا شد و توجه ناشران سونزونیو را به خود جلب کرد، که در سال ۱۸۹۲ اجرای دوم آن را در فلورانس ترتیب دادند.
سونزونیو سپس به چیلئا سفارش «لا تیلدا»، اپرای وریسمو در سه پرده کوتاه بر روی اشعار «غیرت روستایی» اثر پیترو ماسکانی، را داد. لا تیلدا با لیبرتوی آنجلو زاناردینی، نخستین اجرای موفق خود را در آوریل 1892 در تئاتر پالیانو در فلورانس داشت و پس از اجرا در تعدادی از تئاترهای ایتالیا، در 24 سپتامبر 1892 به همراه سایر آثار شرکت سونزونیو به نمایشگاه وین رسید. آهنگساز هرگز همدلی زیادی با این اثر نشان نداد، موضوعی که با اکراه موافقت کرد برای جلب رضایت سونزونیو و جلوگیری از از دست دادن یک فرصت حرفهای نادر، به موسیقی تبدیل شود. از دست رفتن پارتیتور ارکستر این اثر مانع از احیای مدرن آن شده است. با این حال، ارکستراسیون جدید توسط موسیقیشناس و آهنگساز، جانکوزیمو روسو، امکان اجرای مدرن آن را در سال 2025 فراهم کرد که از آن یک سیدی صوتی تهیه شد.[۱]
در ۲۷ نوامبر ۱۸۹۷، تئاتر لیریکو در میلان شاهد نخستین اجرای سومین اپرای چیلئا، «لارلسیانا»، بر اساس نمایشنامهای از آلفونس دوده، با لیبرتویی از لئوپولدو مارنکو بود. در میان بازیگران، انریکو کاروزو جوان نیز حضور داشت که با موفقیت زیادی «سوگنامهای برای فدریکو» را اجرا کرد، عاشقانهای که قرار بود خاطره اپرا را حتی تا به امروز زنده نگه دارد. در واقع، لارلسیانا شکستی بود که چیلئا، با اطمینان از ارزش این اثر، بارها و بارها سعی در جبران آن داشت و در طول بقیه عمر خود تغییرات اساسی و دقیقی در آن ایجاد کرد. در پارتیتورهایی که امروزه میشنویم، به سختی میتوان حتی یک میزان را یافت که کاملاً بدون تغییر از نسخه اصلی باشد. با این حال، اپرای اصلاحشده هنوز موفق نبود، به جز دوره کوتاهی در دهه ۱۹۳۰ که از حمایت سیاسی آهنگساز که از طریق ارتباط شخصی با بنیتو موسولینی ایجاد شده بود، بهرهمند شد.
این آهنگساز بار دیگر در تئاتر لیریکو در میلان، در ۶ نوامبر ۱۹۰۲ و دوباره با انریکو کاروزو، با اجرای اپرای چهار پردهای آدریانا لکوورور با استقبال پرشوری روبرو شد. این اپرا با لیبرتویی از آرتورو کولوتی، در پاریس قرن ۱۸ و بر اساس نمایشنامهای از اوژن اسکریب ساخته شده است. آدریانا لکوورور، آن اپرایی است که امروزه مخاطبان بینالمللی چیلئا را بدان میشناسند و خودانگیختگی سبک ملودیک برگرفته از مکتب ناپلی را همراه با سایهزنی هارمونیک و تُنال تحت تأثیر آهنگسازان فرانسوی مانند ماسنه نشان میدهد.
تعدادی نمونه بازمانده وجود دارد که مهارتهای متوسط چیلئا را به عنوان یک نوازنده مستند میکند. چیلئا در ضبط بخشی از دوئت «نه شریفتر» کاروزو را در پیانو همراهی کرد و همزمان (نوامبر ۱۹۰۲) ضبط دیگری با خواننده باریتون، د لوکا انجام داد. در سال ۱۹۰۴، برای گرامافون (و شرکت تایپرایتر)، او با خواننده تنور فرناندو د لوچا در «روح در بند» از آدریانا لکوورور و آهنگ «لونتانانزا» را همراهی کرد. به گفته مایکل هنستوک (در زندگینامه د لوچا)، حتی با توجه به تکنیکهای ضبط خام آن زمان، نوازندگی پیانو چیلئا تخت و بیروح به نظر میرسد.
آخرین اپرای چیلئا، که در ۱۵ آوریل ۱۹۰۷ در لا اسکالا در میلان به رهبری آرتورو توسکانینی برای نخستین بار اجرا شد، تراژدی سه پردهای «گلوریا» بود که باز هم با لیبرتویی از کولوتی و بر اساس نمایشنامهای از ویکتورین ساردو اجرا شد. این اپرا تنها پس از دو اجرا کنار گذاشته شد؛ و شکست این اثر، حتی با وجود تلاش آهنگساز برای بازنگری بعدی، کافی بود تا او صحنه اپرا را برای همیشه ترک کند. با این حال، نشانههایی از برخی پروژههای اپرایی ناتمام بعدی وجود دارد که به عنوان بخشها یا طرحهایی از لیبرتویی باقی ماندهاند، مانند «بازگشت عشق» (Il ritorno della'amoreّ) اثر رناتو سیمونی؛ و مالنا (Malena) و «گل رز پمپئی» اثر اتوره موسکینو (دومی به تاریخ «ناپل، ۲۰ مه ۱۹۲۴»). برخی منابع همچنین به اپرایی مربوط به سال ۱۹۰۹ اشاره میکنند که تکمیل شده اما هرگز اجرا نشده و «ازدواج سلواجو» (Il matrimonio selvaggio) نام دارد، اما هیچ نسخهای از آن باقی نمانده و خود چیلئا نیز در کتاب خاطراتش (Ricordi) هیچ اشارهای به این اثر نکرده است.
با این وجود، او به ساختن موسیقی مجلسی و برخی موسیقیهای ارکسترال ادامه داد. در سال ۱۹۱۳، او یک پوئم سمفونی به افتخار جوزپه وردی با اشعاری از سم بنلی ساخت که نخستین بار در تئاتر کارلو فلیچه در جنوا اجرا شد. پس از آن، او خود را عمدتاً وقف آموزش کرد و مدیر کنسرواتوار وینچنزو بلینی در پالرمو و سپس در کنسرواتوار سن پیترو آ مایلا در ناپل شد، همان جایی که دوران تدریس خود را در سال ۱۹۳۶ به پایان رساند.
در سالهای آخر عمر، بینایی چیلئا رو به ضعف گذاشت، اما ذهنش به اندازه کافی فعال بود تا خوانندگان آن زمان را تشویق و با آنها کار کند. از جمله آخرین فعالیتهای موسیقی او، شرکت دادن ماگدا اولیورو، صدای سوپرانو بود که چیلئا اجراهای او در نقش اصلی آدریانا لکوورور را به ویژه تحسین میکرد. چیلئا در سالهای پایانی عمر، در واراتزه، شهری در نزدیکی ساونا در لیگوریا، ساکن شد، جایی که به او شهروندی افتخاری اعطا شد. چیلئا در همانجا درگذشت. در پی درگذشت او، نام کنسرواتوار موسیقی و تئاتر کوموناله رجو دی کالابریا را به یاد او بدین نام تغییر دادند. در شهر زادگاهش، پالمی، آرامگاهی به یاد او ساخته شد که با صحنههایی از اسطوره اورفئوس تزئین شده است.
زندگی شخصی
چیلئا در ۲۶ ژوئن ۱۹۰۹، در واراتزه با Donna Rosa Lavarello ازدواج کرد.[۲]
آثار
اپراها
- Gina (February 1889 Teatro Conservatorio S. Pietro alla Majella, Naples)
- La Tilda (April 1892 Teatro Pagliano, Florence)
- L'Arlesiana (November 1897 Teatro Lirico, Milan)
- first revision (October 1898 Milan)
- second revision (1910)
- third revision (1937)
- Adriana Lecouvreur (November 1902 Teatro Lirico, Milan)
- Gloria (April 1907 Teatro alla Scala, Milan)
- revision (1932)
آثار دیگر
- Foglio d'album, Op. 41
- Gocce di rugiada
- L'arcolaio
- Melodia (F major)
- Symphonic Poem in honour of Giuseppe Verdi
- Romanza (A major)
- Sonata for cello and piano in D major, Op. 38 (1888)
- Waltz in D flat major
صدا و پیانو
- Romanza, text by Giuseppe Florio (1883)
- Litania I, text from Litany of Loreto (1887)
- Litania II, text from Litany of Loreto (1887)
- Bionda larva, text by Enrico Golisciani (1888)
- Serenata (L'aere imbruna), text by Giuseppe Pessina
- Il mio canto, text by Angelo Bignotti
- Serenata (Mormorante di tenero desio), text by P. Joe
- Non ti voglio amar?..., text by Giuseppe Pessina (1890)
- Alba novella, text by Leopoldo Marenco (1897)
- Lontananza!, text by Romeo Carugati (I version 1904; II version 1944)
- Mazurka, text by A. Villa (1904)
- Nel ridestarmi, text by Felice Soffrè (1921)
- Vita breve (Una lettera), text by Annie Vivanti (1921–1923)
- Maria-Mare, text by Carmelo Pujia (1933)
- Ninnananna popolare savoiarda, text transcribed by Giorgio Nataletti (1934)
- Salute, o genti umane affaticate!, text by Giosuè Carducci (I version 1934; II version 1943)
- Dolce amor di Povertade, text by Anonymous, (1943)
- Statuit ei Dominus, text from Wisdom of Sirach - Bible (1943)
- Tre vocalizzi da concerto (1928)
- I. Gaiezza
- II. Dolore
- III. Festosità
- Tre vocalizzi (1930)
- I. Voce Grave
- II. Voce Media
- III. Voce Acuta
پانویس
- ↑ "CILEA - la Tilda".
- ↑ Ponente Varazzino
References
منابع
- WQXR Classical Music Scene: Entry in Grove Concise Dictionary, 1988
- Raffaello De Rensis (2016). Francesco Cilea. Rome: NeoClassica. ISBN 978-88-9374-007-4.
- La dolcissima effigie. Studi su Francesco Cilea edited by Gaetano Pitarresi (Reggio Calabria: Laruffa, 1994), (reprinted 1999).
- Francesco Cilea. Documenti e immagini, edited by Maria Grande (Reggio Calabria: Laruffa, 2001). شابک ۸۸−۷۲۲۱−۱۷۲−۷
- Francesco Cilea e il suo tempo. Atti del Convegno Internazionale di Studi (Palmi-Reggio Calabria, 20–22 ottobre 2000), edited by Gaetano Pitarresi (Reggio Calabria: Edizioni del Conservatorio di Musica "F. Cilea", 2002)
- Francesco Cilea: Composizioni vocali da camera/Vocal Chamber Music, edited by Giuseppe Filianoti (Milano:Ricordi, 2016), الگو:ISMN
- Giancosimo Russo, L'Arlesiana di Cilea dall'ipotesto all'opera, Roma, Aracne, 2018, شابک ۹۷۸−۸۸−۲۵۵−۱۷۶۵−۱
- Giancosimo Russo, L'unico raggio di sole. "La Tilda" di Cilea agli albori del verismo, Treviso, Diastema, 2023, شابک ۹۷۹−۱۲−۸۰۲۷۰−۲۸−۳
- Henstock, Michael (1990). Fernando de Lucia. Gerald Duckworth & Co Ltd. ISBN 978-0715623251.
الگو:Francesco Cilea