ارباب حلقه‌ها: شکار گالوم

ارباب حلقه‌ها:
شکار گالوم
کارگرداناندی سرکیس
تهیه‌کننده
فیلمنامه‌نویس
بر پایهشخصیت‌های ساخته‌شده
اثر جی. آر. آر. تالکین
بازیگران
فیلم‌بردارجیمز فرند
شرکت
تولید
توزیع‌کنندهوارنر برادرز پیکچرز
تاریخ‌های انتشار
  • ۱۷ دسامبر ۲۰۲۷ (2027-12-17)
کشور
  • نیوزیلند
  • ایالات متحده
زبانانگلیسی

ارباب حلقه‌ها: شکار گالوم (انگلیسی: The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum) فیلمی فانتزی است که به کارگردانی اندی سرکیس و نویسندگی فرن والش، فیلیپا بوینس، فیبی گیتینز و آرتی پاپاجورجو ساخته شده و بر پایه شخصیت‌های خلق‌شده توسط جی. آر. آر. تالکین است. این فیلم که گسترش‌دهندهٔ جهان سه‌گانه‌های سینمایی ارباب حلقه‌ها (۲۰۰۱–۲۰۰۳) و هابیت (۲۰۱۲–۲۰۱۴) به تهیه‌کنندگی پیتر جکسون است، ماجرای جست‌وجوی استرایدر برای یافتن گالوم را هم‌زمان با رخدادهای فیلم ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه (۲۰۰۱) روایت می‌کند. اندی سرکیس بار دیگر در نقش گالوم ظاهر می‌شود و ایان مک‌کلن، کیت وینسلت، جیمی درنان، لئو وودال، لی پیس، الایجا وود و آنیا تیلور-جوی دیگر بازیگران فیلم هستند.

ساخت فیلم‌های جدیدی بر اساس ضمیمه‌های رمان ارباب حلقه‌ها اثر تالکین، در فوریه ۲۰۲۳ اعلام شد و پیتر جکسون، فرن والش و فیلیپا بوینس که پیش‌تر در سه‌گانه‌های سینمایی این مجموعه حضور داشتند، به‌عنوان تهیه‌کننده به پروژه بازگشتند. آنان حدود اکتبر ۲۰۲۳ از اندی سرکیس، که در سه‌گانه‌های پیشین نقش گالوم را ایفا کرده بود، دعوت کردند تا کارگردانی و بازی در فیلمی تازه را بر عهده بگیرد. مشارکت او همراه با عنوان فیلم در مه ۲۰۲۴ به‌طور رسمی اعلام شد. نگارش فیلم‌نامه تا آن زمان آغاز شده بود و پیش‌تولید نیز در سپتامبر ۲۰۲۵ در ولینگتون، نیوزیلند، جایی که فیلم‌های پیشین ساخته شده بودند، آغاز شد. در ادامه، انتخاب دیگر بازیگران تا اوایل سال ۲۰۲۶ انجام گرفت و فیلم‌برداری برای بازهٔ مه تا اکتبر همان سال برنامه‌ریزی شد.

ارباب حلقه‌ها: شکار گالوم در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۷ توسط وارنر برادرز پیکچرز در ایالات متحده اکران خواهد شد.

داستان

داستان ارباب حلقه‌ها: شکار گالوم در فاصلهٔ زمانی میان رویدادهای سه‌گانهٔ هابیت (۲۰۱۲–۲۰۱۴) و ارباب حلقه‌ها (۲۰۰۱–۲۰۰۳) به کارگردانی پیتر جکسون جریان دارد.[۱] همچنین بخشی از داستان هم‌زمان با وقایع فیلم ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه (۲۰۰۱) و پیش از ورود یاران حلقه به معدن‌های موریا رخ می‌دهد. در این فیلم، گندالف، جادوگر سرزمین میانه، استرایدر را مأمور می‌کند تا موجودی به نام گالوم را ردیابی و دستگیر کند. روایت فیلم نیز از دیدگاه گالوم ارائه می‌شود.[۲][۳]

تولید

توسعه

در فوریه ۲۰۲۳، دیوید زسلاو، مدیرعامل وارنر برادرز دیسکاوری، اعلام کرد که این شرکت با میدل-ارث اینترپرایزز، زیرمجموعهٔ امبریسر گروپ و دارندهٔ حقوق اقتباس از رمان‌های هابیت (۱۹۳۷) و ارباب حلقه‌ها (۱۹۵۴–۱۹۵۵) اثر جی. آر. آر. تالکین، توافق‌نامه‌ای تازه برای تولید چندین فیلم لایو-اکشن جدید از فرنچایز ارباب حلقه‌ها امضا کرده است. این توافق پس از آن صورت گرفت که وارنر برادرز پیکچرز و نیو لاین سینما پیش‌تر دو سه‌گانهٔ سینمایی ارباب حلقه‌ها (۲۰۰۱–۲۰۰۳) و هابیت (۲۰۱۲–۲۰۱۴) را بر اساس آثار تالکین ساخته بودند و هم‌زمان نیز در حال گسترش این مجموعه با فیلم پویانمایی ارباب حلقه‌ها: جنگ روهیریم (۲۰۲۴) بودند.[۴] پیتر جکسون، کارگردان و یکی از نویسندگان دو سه‌گانهٔ پیشین، به همراه همکارانش فرن والش و فیلیپا بوینس اعلام کردند که وارنر برادرز و امبریسر آن‌ها را در جریان برنامه‌های خود قرار داده‌اند و آن‌ها نیز علاقه‌مندند از طرح‌های آیندهٔ این دو شرکت آگاه شوند.[۵] بوینس اظهار داشت که همکاری در ساخت جنگ روهیریم اشتیاق او، جکسون و والش را برای بازگشت به دنیای سرزمین میانه دوباره زنده کرد و نشان داد که پیوست‌های رمان ارباب حلقه‌ها ظرفیت روایت داستان‌های بیشتری را دارند.[۶] مایکل دلوکا و پاملا ابدی، مدیران وارنر برادرز پیکچرز، این توافق جدید با امبریسر را نهایی کردند و برای احیای همکاری استودیو با جکسون، به نیوزیلند سفر کرده و با او دیدار کردند.[۷] به گفتهٔ منابع آگاه، وارنر برادرز قصد داشت فیلم‌های آیندهٔ این مجموعه را از سریال ارباب حلقه‌ها: حلقه‌های قدرت (۲۰۲۲–اکنون) ساختهٔ آمازون متمایز کند و همچنان داستان‌هایی را روایت کند که در عصر سوم سرزمین میانه جریان دارند؛ در نتیجه، از بازهٔ زمانی عصر دوم که محور داستان سریال است، فاصله خواهد گرفت.[۸]

Picture of actor Andy Serkis in 2025
اندی سرکیس کارگردانی فیلم ارباب حلقه‌ها: شکار گالوم را بر عهده دارد و بار دیگر نقش شخصیت اصلی، گالوم را که پیش‌تر در فیلم‌های این مجموعه ایفا کرده بود، تکرار می‌کند.

پیش‌تولید

اندی سرکیس در سپتامبر ۲۰۲۵ برای آغاز مرحلهٔ پیش‌تولید به نیوزیلند سفر کرد.[۹] در اوایل سال ۲۰۲۶، گزارش شد که ایان مک‌کلن و الایجا وود برای ایفای دوبارهٔ نقش‌های خود بازخواهند گشت،[۱۰] هرچند وود گفت که هنوز اجازه ندارند این موضوع را به‌طور رسمی اعلام کنند.[۱۱] با وجود این، مک‌کلن بازگشت خود را تأیید کرد و گفت: «نمی‌توانم اجازه بدهم شخص دیگری نقش گندالف را بازی کند.»[۱۲] وود نیز دربارهٔ نقش فرودو همین احساس را داشت[۱۱] و افزود که این پروژه در واقع «دور هم جمع کردن دوبارهٔ گروه» است و بسیاری از مدیران بخش‌های مختلف تولید که در سه‌گانه‌های پیشین حضور داشتند، در این فیلم نیز بازگشته‌اند.[۱۳] در همین زمان، شایعاتی دربارهٔ دیگر بازیگران فیلم منتشر شد؛ از جمله اینکه نقش آراگورن قرار است به بازیگری جوان‌تر سپرده شود و کیت وینسلت، که پیش‌تر در فیلم موجودات آسمانی (۱۹۹۴) به کارگردانی جکسون ایفای نقش کرده بود، به گروه بازیگران بپیوندد.[۱۰][۱۴] در مارس همان سال، حضور وینسلت در نقش «شخصیت زن اصلی» فیلم به‌طور رسمی تأیید شد.[۱۰] سرکیس و جکسون بخش زیادی از سال ۲۰۲۵ را صرف متقاعد کردن وینسلت کردند تا برای مدت فیلم‌برداری، همراه خانواده‌اش از بریتانیا به نیوزیلند نقل مکان کند و به پروژه بپیوندد.[۱۰] تا آن زمان، زین واینر نیز به گروه تهیه‌کنندگان اضافه شده بود؛ او پیش‌تر نیز در تولید سه‌گانه‌های ارباب حلقه‌ها مشارکت داشت.[۱۵]

همچنین در مارس ۲۰۲۶، بازگشت چند تن از اعضای گروه تولید سه‌گانه‌های پیشین تأیید شد؛ از جمله دن هنا (طراح صحنه)، جان هاو (تصویرگر) و جینو آسودو (سرپرست طراحی و ساخت پروتزهای گریم).[۱۶] در همان زمان، شایعه شد که لئو وودال برای ایفای نقش آراگورن انتخاب شده است،[۱۷] و همچنین گفته شد که آنیا تیلور-جوی برای نقش آروین ــ شخصیتی که در فیلم‌های پیشین لیو تایلر آن را ایفا کرده بود ــ به گروه بازیگران خواهد پیوست.[۱۸] در اوایل آوریل، سرکیس تأیید کرد که نقش آراگورن با بازیگری جدید بازآفرینی خواهد شد.[۱۹] اندکی بعد، در رویداد سینماکان، وارنر برادرز به‌طور رسمی فهرست بازیگران فیلم را اعلام کرد: اندی سرکیس در نقش گالوم / اسمیگل، ایان مک‌کلن در نقش گندالف، کیت وینسلت در نقش مریگول، جیمی درنان در نقش استرایدر / آراگورن، لئو وودال در نقش هالوارد، لی پیس که بار دیگر نقش تراندوئیل را از فیلم‌های هابیت ایفا می‌کند، و الایجا وود در نقش فرودو.[۲۰][۲۱] در ژوئن ۲۰۲۶ نیز حضور آنیا تیلور-جوی در فیلم به‌طور رسمی تأیید شد؛ او نقش شخصیتی به نام سرن را بازی می‌کند.[۲۲]

فیلم‌برداری

فیلم‌برداری اصلی در ژوئیه ۲۰۲۶ در ولینگتون، نیوزیلند آغاز شد،[۲۳] و جیمز فرند به‌عنوان مدیر فیلم‌برداری پروژه فعالیت می‌کند.[۲۴] این فیلم از پیشرفت‌های فناوری ضبط حرکت که شرکت وتا اف‌اکس در جریان ساخت فرنچایزهای سیاره میمون‌ها و آواتار توسعه داده است، بهره می‌برد.[۶] همچنین برای جوان‌سازی دیجیتالی بازیگران بازگشتی از فیلم‌های قبل، از فناوری دی‌اِیجینگ دیجیتالی (Digital De-aging) استفاده می‌شود؛ روشی که فیلیپا بوینس آن را «میک‌آپ دیجیتالی» (Digital Make-up) توصیف کرده است.[۳][۲۳]

اندی سرکیس اعلام کرد که قصد دارد فناوری‌های نوین را با شیوه‌های سنتی فیلم‌سازی، از جمله استفاده از ماکت‌های مینیاتوری و گریم‌های پروستتیک، ترکیب کند.[۲۳] او همچنین گفت که این فیلم از نظر فنی، بصری و سبک‌شناختی، رویکردهای پیتر جکسون در هر دو سه‌گانهٔ سینمایی ارباب حلقه‌ها و هابیت را با یکدیگر تلفیق خواهد کرد.[۱] انتظار می‌رود فیلم‌برداری تا ماه اکتبر ادامه داشته باشد.[۱۰]

انتشار

فیلم ارباب حلقه‌ها: شکار گالوم قرار است در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۷ توسط وارنر برادرز پیکچرز در سینماهای ایالات متحده اکران شود.[۲۵]

منابع

  1. 1 2 Crow, David (5 May 2026). "Andy Serkis: The Hunt for Gollum 'Absolutely Will Be Like' How They Made Lord of the Rings". Den of Geek. Archived from the original on 23 July 2026. Retrieved 23 July 2026.
  2. ↑ Travis, Ben (18 October 2024). "The Hunt For Gollum Won't Be Two Films, But A Second LOTR Film Is Incoming, Philippa Boyens Confirms". Empire. Archived from the original on 2 November 2024. Retrieved 21 October 2024.
  3. 1 2 Barfield, Charles (4 December 2024). "'The Hunt For Gollum': Philippa Boyens Says The 'LOTR' Brain Trust *Really* Wants Viggo Mortensen". The Playlist. Archived from the original on 5 December 2024. Retrieved 10 December 2024.
  4. ↑ D'Alessandro, Anthony (23 February 2023). "More 'Lord Of The Rings' Movies In Works As Warner Bros & New Line Strike Rights Deal". Deadline Hollywood. Archived from the original on 23 February 2023. Retrieved 9 May 2024.
  5. ↑ Couch, Aaron; Kit, Borys (23 February 2023). "New 'Lord of the Rings' Movies in the Works at Warners, New Line". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 23 February 2023. Retrieved 9 May 2024.
  6. 1 2 Fleming, Mike Jr (15 May 2024). "Peter Jackson, Andy Serkis & Philippa Boyens Explain Why They're Returning To Middle-Earth For 'The Lord Of The Rings: The Hunt For Gollum' 23 Years After Cannes Saved The Billion Dollar Franchise". Deadline Hollywood. Archived from the original on 15 May 2024. Retrieved 15 May 2024.
  7. ↑ Donnelly, Matt (14 June 2023). "Can Warner Bros. Restore Its Movie Glory? Michael De Luca and Pam Abdy Want Christopher Nolan Back, Will Prioritize Theatrical and Take More Big Swings". Variety. Archived from the original on 14 June 2023. Retrieved 9 May 2024.
  8. ↑ Hibberd, James (28 February 2023). "'Lord of the Rings': Amazon, Warner Bros. Ready for Tolkien Battle". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 28 February 2023. Retrieved 9 May 2024.
  9. ↑ Sharf, Zack (3 September 2025). "Andy Serkis Says 'I Can't Escape' Gollum Before Flying to New Zealand to Begin New 'Lord of the Rings' Movie: 'We're Going Down to Start Prep'". Variety. Archived from the original on 3 September 2025. Retrieved 12 January 2026.
  10. 1 2 3 4 5 Bamigboye, Baz (11 March 2026). "Kate Winslet Is Female Lead In ' 'LOTR: The Hunt For Gollum'". Deadline Hollywood. Archived from the original on 11 March 2026. Retrieved 11 March 2026.
  11. 1 2 Oganesyan, Natalie (9 March 2026). "Elijah Wood Plays Coy About Return As Frodo, But Says He Wouldn't Want Anyone Else Portraying The Character "As Long As I'm Alive And Able"". Deadline Hollywood. Archived from the original on 11 March 2026. Retrieved 11 March 2026.
  12. ↑ Dean, Jonathan (14 February 2026). "Ian McKellen at 86: 'I've had to accept that I'm not immortal'". The Times. Retrieved 15 February 2026.
  13. ↑ Rudoy, Matthew; Crowley, Liam (10 January 2026). "Elijah Wood Addresses Frodo & Gandalf Reunion In New Lord Of The Rings Movie: "A Wizard Is To Be Trusted"". Screen Rant. Archived from the original on 12 January 2026. Retrieved 12 January 2026.
  14. ↑ Luxford, Victoria (10 December 2025). "Aragorn will reportedly be recast for new 'Lord Of The Rings' film". NME. Archived from the original on 10 December 2025. Retrieved 11 March 2026.
  15. ↑ Couch, Aaron (11 March 2026). "Kate Winslet Joining 'Lord of the Rings: Hunt for Gollum'". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 11 March 2026. Retrieved 11 March 2026.
  16. ↑ D'Alessandro, Anthony (25 March 2026). "Stephen Colbert Set To Write Next 'Lord Of The Rings' Movie After 'The Hunt For Gollum' Based On "Fog On The Barrow-Downs" Chapter". Deadline Hollywood. Archived from the original on 25 March 2026. Retrieved 25 March 2026.
  17. ↑ Holaday, Carsen (8 March 2026). "LOTR fans share verdict on Viggo Mortensen's rumored replacement as Aragorn". The Independent. Archived from the original on 8 March 2026. Retrieved 15 April 2026.
  18. ↑ Hunt, Hannah (11 March 2026). "Anya Taylor-Joy's Rumored Lord of the Rings Casting Is 10/10". Collider. Archived from the original on 11 March 2026. Retrieved 15 June 2026.
  19. ↑ Chu, Jennifer; Crowley, Liam (2 April 2026). "Aragorn's Recast In New Lord Of The Rings Movie Officially Confirmed By Andy Serkis". Screen Rant. Archived from the original on 3 April 2026. Retrieved 3 April 2026.
  20. ↑ Moreau, Jordan; McGowan, Andrew (15 April 2026). "'The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum' Sets Cast: Ian McKellen and Elijah Wood Officially Return, Plus Jamie Dornan as Aragorn and More". Variety. Archived from the original on 15 April 2026. Retrieved 15 April 2026.
  21. ↑ Chuba, Kirsten; Couch, Aaron (14 April 2026). "Next 'Lord of the Rings' Movie Reveals Full Cast with Jamie Dornan to Play Strider". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 15 April 2026. Retrieved 15 April 2026.
  22. ↑ Galuppo, Mia (15 June 2026). "Anya Taylor-Joy Joins Next 'Lord of the Rings' Movie". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 16 June 2026. Retrieved 15 June 2026.
  23. 1 2 3 Ritman, Alex (13 July 2026). "Andy Serkis on U.S. 'Outrage' Over His 'Animal Farm' Movie, AI Use in 'Hunt for Gollum' and Wanting Oscars to Recognize Motion Capture: 'It's Been a Long Time Coming'". Variety. Archived from the original on 13 July 2026. Retrieved 13 July 2026.
  24. ↑ "James Friend ASC, BSC". United Agents. Archived from the original on 14 July 2026. Retrieved 14 July 2026.
  25. ↑ McClintock, Pamela (8 May 2025). "'Lord of the Rings: Hunt for Gollum' Set for December 2027, Next 'Evil Dead' Movie Nabs Summer 2026 Release". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 8 May 2025. Retrieved 8 May 2025.
  26. Rós, Alex (16 May 2026). "The Next Lord of the Rings Movie Is Copying the Best DC Movie Since The Dark Knight". ComicBook.com. Archived from the original on 17 May 2026. Retrieved 16 May 2026.
  27. Sharf, Zack (10 March 2023). "Andy Serkis Would 'Jump at the Chance' to Star in New 'Lord of the Rings' Movies, but Only With Peter Jackson: 'Middle-Earth Has Never Left Me'". Variety. Archived from the original on 10 March 2023. Retrieved 9 May 2024.
  28. Maas, Jennifer (9 May 2024). "Warner Bros. to Release New 'Lord of the Rings' Movie 'The Hunt for Gollum' in 2026, Peter Jackson to Produce and Andy Serkis to Direct". Variety. Archived from the original on 9 May 2024. Retrieved 9 May 2024.
  29. "Warner Bros. Pictures and New Line Cinema are set to Reunite with the Oscar Winning "The Lord of the Rings" and "The Hobbit" Team Peter Jackson, Fran Walsh, and Philippa Boyens for Two New Feature Films From J. R. R. Tolkien's Middle-earth" (Press release). Burbank, California: Warner Bros. Discovery. 9 May 2024. Archived from the original on 11 June 2024. Retrieved 11 June 2024.
  30. Hibberd, James (10 May 2024). "Warners Allows Fan-Made 'Lord of the Rings' Movie to Stay on YouTube". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 11 May 2024. Retrieved 11 May 2024.
  31. Harrisson, Juliette (9 May 2024). "Lord of the Rings: The Hunt for Gollum Is a Great Choice for a Spinoff Movie". Den of Geek. Archived from the original on 9 May 2024. Retrieved 11 May 2024.
  32. Hickman, Bill (10 May 2024). "Revealed: Lord of the Rings movies production hub to be in Wellington". Radio New Zealand. Archived from the original on 10 May 2024. Retrieved 11 May 2024.
  33. Sharf, Zack (30 May 2024). "Viggo Mortensen Asked Peter Jackson if He Could Use Aragorn's Sword in a New Movie, Says He'd Star in New 'Lord of the Rings' Movie Only 'If I Was Right for the Character'". Variety. Archived from the original on 30 May 2024. Retrieved 30 May 2024.
  34. Maxwell, Dominic (8 June 2024). "Ian McKellen: 'When a script arrives, I think this might be my last job'". The Times. Archived from the original on 8 June 2024. Retrieved 8 June 2024.
  35. Lapin-Bertone, Joshua (26 June 2024). "Lord of the Rings: The Hunt For Gollum director/star Andy Serkis says title change may be coming, and so are some returning characters from the original trilogy". Popverse. Archived from the original on 26 June 2024. Retrieved 29 June 2024.
  36. "Cate Blanchett says she would return as Galadriel for Lord Of The Rings spin-off". Peeblesshire News. 30 June 2024. Archived from the original on 4 July 2024. Retrieved 4 July 2024.
  37. Barker, James (1 September 2024). "Ian McKellen: 'They better be quick if they want me to play Gandalf again!'". The Big Issue. Archived from the original on 2 September 2024. Retrieved 2 September 2024.
  38. Shanfeld, Ethan (6 September 2024). "Orlando Bloom Spoke to Director Andy Serkis About New 'Lord of the Rings' Movies and Wants to Return: If Peter Jackson 'Says Jump, I Say How High'". Variety. Archived from the original on 6 September 2024. Retrieved 7 September 2024.
  39. Murray, Emily (9 October 2024). "Lord of the Rings star Hugo Weaving says he's "had enough" of Middle-earth and has "absolutely no desires" to reprise the role of Elrond as new movies are announced". Total Film. GamesRadar+. Archived from the original on 9 October 2024. Retrieved 9 October 2024.
  40. Kelley, Aidan (12 November 2024). "John Rhys-Davies Reveals What It Would Take for Him To Return for New 'Lord of the Rings' Movie: "Times Have Moved On" [Exclusive]". Collider. Archived from the original on 18 November 2024. Retrieved 18 November 2024.
  41. Wakefield, Abbey (15 December 2024). "Exclusive: Andy Serkis, Philippa Boyens on new Lord of the Rings film". 1News. Archived from the original on 16 December 2024. Retrieved 16 December 2024.
  42. West, Amy (27 February 2025). "It looks like the new Lord of the Rings movie Hunt for Gollum has been delayed by a year". Total Film. GamesRadar+. Archived from the original on 27 February 2025. Retrieved 27 February 2025.
  43. Phillips, TC (11 April 2025). "Original Lord of The Rings Cast Address Potential Return To Franchise: "If Peter Says 'Jump,' I Say, 'How High?'"". Screen Rant. Archived from the original on 11 April 2025. Retrieved 11 April 2025.
  44. Yin-Poole, Wesley (7 August 2025). "The Next Lord of the Rings Movie Has a 'Great' Script, Warner Bros. CEO David Zaslav Says, With Shooting Set for Next Year". IGN. Archived from the original on 12 August 2025. Retrieved 12 August 2025.
  45. Coleman, Ryan (17 August 2025). "Ian McKellen reveals Gandalf and Frodo to return for The Lord of the Rings: The Hunt for Gollum". Entertainment Weekly. Archived from the original on 18 August 2025. Retrieved 17 August 2025.
  46. Freitag, Lee (7 October 2025). "Elijah Wood Hints at Packed Cameo Roster in Lord of the Rings: The Hunt for Gollum". Comic Book Resources. Archived from the original on 8 October 2025. Retrieved 8 October 2025.
  47. Jackson, Peter (1998). "20 More Questions with Peter J". Tripod. Archived from the original on 15 November 2025. Retrieved 12 January 2026.
  48. Pape, Stefan (13 December 2013). "The Hobbit director Peter Jackson all but rules out a return to Middle Earth". HeyUGuys. Archived from the original on 5 July 2022. Retrieved 12 January 2026.
  49. Giardina, Carolyn (6 April 2011). "Gollum Actor Andy Serkis to Serve as Second Unit Director on 'The Hobbit' (Exclusive)". The Hollywood Reporter. Archived from the original on 3 August 2021. Retrieved 23 July 2026.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «JacksonMay2026» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «SerkisMar2023» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «May2024Variety» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «May2024PressRelease» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «THFGFanFilm» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «May2024DoG» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «WellingtonBase» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «MortensonMay2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «McKellenJun2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «SerkisJun2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «BlanchettJun2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «McKellenSep2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «BloomSep2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «WeavingOct2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «RhysDaviesNov2024» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Dec2024Filming» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «SerkisFeb2025» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «TylerApr2025» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «ZaslavAug2025» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «McKellenAug2025» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «WoodOct2025» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Jackson20Questions» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «HobbitBridgePlans» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «Serkis2ndUnit» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده است.

پیوند به بیرون