اربعین (شیخ بهایی)

اربعین یا اربعین حدیث، کتابی است شامل چهل حدیث و شرح بر آن‌ها اثر شیخ بهایی، حکیم و همه‌چیزدان ایرانی.

تألیف اربعین از سوی محدثان و عالمان شیعی بر اساس حدیث معروفی است که از پیامبر اسلام نقل شده است. شیخ بهایی نیز، به پیروی از این سنت معمول، به تألیف اربعین حدیث پرداخت، با این امتیاز که شرح کافی و جامع دربارهٔ حدیث‌های یادشده دارد و در مجموع، از بهترین و معروف‌ترین «اربعین» ها است.[۱]

این اثر، بعد از مثنوی سوانح حجاز، تنها اثری است که شیخ در آن به مباحث سیاسی پرداخته است. مؤلف، در شرح حدیث پانزدهم (که دربارهٔ حرمت اعانت ظالمان و گرایش قلبی به آن‌ها وارد شده است)، به‌تفصیل دیدگاه‌های خود را مطرح کرده است. شیخ دربارهٔ این موضوع به‌طور صریح و شفاف سخن گفته است. ازاین‌رو، می‌توان دیدگاه و عقیدهٔ باطنی او دربارهٔ رفتار با حاکم جور، و نیز علل و عوامل همکاری عالمان با شاهان صفوی را به دست آورد. همچنین، او در این اثر به بحث دربارهٔ امر به معروف و نهی از منکر، و شرایط و مراحل آن پرداخته است.[۱]

پانویس