از روسیه، با عشق (رمان)

از روسیه، با عشق
جلد چاپ نخست رمان
نویسنده(ها)ایان فلمینگ
طراح جلدریچارد چاپینگ
بر اساس طرح ایان فلمینگ
کشوربریتانیا
مجموعهجیمز باند
گونه(های) ادبیرمان جاسوسی
ناشرجاناتان کیپ
تاریخ نشر
۸ آوریل ۱۹۵۷ (جلد سخت)
شمار صفحات۲۵۳
پس ازالماس‌ها ابدی‌اند 
پیش ازدکتر نو 

از روسیه، با عشق (به انگلیسی: From Russia, with Love) پنجمین رمان ایان فلمینگ است که داستان‌های جیمز باند — مأمور سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا — را روایت می‌کند. فلمینگ این رمان را در اوایل سال ۱۹۵۶ میلادی در ملک شخصی‌اش، «گلدن‌آی»، واقع در کشور جامائیکا نوشت و تصور می‌کرد که این رمان ممکن است آخرین اثر او در مجموعه داستان‌های جیمز باند باشد. از روسیه، با عشق نخستین بار در تاریخ ۸ آوریل ۱۹۵۷ توسط انتشارات جاناتان کیپ در بریتانیا منتشر شد.

داستان حول توطئه‌ای از سوی سازمان ضدجاسوسی شوروی، موسوم به «اسمرش» شکل می‌گیرد؛ که هدف آن، ترور جیمز باند و خدشه‌دار کردن اعتبار او و سازمان ام‌آی۶ است. روس‌ها برای به دام انداختن باند، از کارمند دلربای واحد رمزنگاری و دستگاه رمزگشای «اسپکتور» استفاده می‌کنند. بخش قابل توجهی از ماجرا در شهر استانبول و در قطار سریع‌السیر شرق رخ می‌دهد. ایان فلمینگ این رمان را پس از سفرش به ترکیه نوشت؛ او که به نمایندگی از نشریه ساندی تایمز و برای تهیه گزارش از کنفرانس اینترپل به ترکیه سفر کرده بود، از طریق قطار سریع‌السیر شرق به بریتانیا بازگشت. رمان از روسیه، با عشق به تنش‌های شرق و غرب در دوران جنگ سرد و بازتاب افول قدرت و نفوذ بریتانیا در دوران پس از جنگ جهانی دوم می‌پردازد.

رمان از روسیه، با عشق در زمان انتشار خود با استقبال گسترده منتقدان روبه‌رو شد. فروش کتاب با کارزار تبلیغاتی سفر نخست‌وزیر وقت بریتانیا، آنتونی ایدن، به ملک گلدن‌آی تقویت شد. به‌علاوه، انتشار مقاله‌ای در مجلهٔ لایف که این رمان را در میان ده کتاب محبوب رئیس‌جمهور وقت آمریکا، جان اف. کندی، معرفی کرده بود، آن را در توجه عمومی قرار داد. این رمان ابتدا به‌صورت خلاصه‌شده و در چند قسمت در روزنامهٔ دیلی اکسپرس منتشر شد و سپس در قالب داستان مصور به چاپ رسید. دومین قسمت از مجموعهٔ فیلم‌های جیمز باند با بازی شان کانری از روی همین رمان اقتباس شده است.

خلاصهٔ داستان

شاید اهمیتی نداشته باشد؛ اما بخش زیادی از پس‌زمینه این داستان واقعی است... اسمرش، اختصاری از [عبارت روسی] Smiert Spionam — به معنی مرگ بر جاسوس‌ها — [واقعاً] وجود دارد و در حال حاضر محرمانه‌ترین نهاد دولت شوروی محسوب می‌شود.

از روسیه، با عشق، یادداشت نویسنده[۱]

اعضای بلندپایه سازمان اسمرش که به‌خاطر عدم موفقیت در مأموریت‌های مهم تحت فشار قرار گرفته‌اند، به دنبال راهی برای جبران اعتبار خود نزد دولت شوروی می‌گردند. سرهنگ کرونستین و سرهنگ رُزا کلب نقشه‌ای برای به دام انداختن معروف‌ترین مأمور سرویس اطلاعاتی بریتانیا — جیمز باند — طراحی می‌کنند. این نقشه قرار است رسوایی جنسی بزرگی به بار آورد که تا ماه‌ها در رسانه‌های جهان پخش شود و اعتبار باند و سازمان ام‌آی‌۶ را نابود کند. طبق این نقشه، تاتیانا رومانوف، کارمند جوان و جذاب واحد رمزنگاری در استانبول، وانمود می‌کند که قصد دارد به بریتانیا پناهنده شود. او همچنین ادعا می‌کند که پس از دیدن عکس باند در یک پرونده محرمانه، عاشق وی شده است. برای جلب اعتماد بیشتر بریتانیایی‌ها، قرار است رومانوف دستگاه رمزگشای «اسپکتور» را هم به آنها تحویل دهد — چیزی که بریتانیایی‌ها نمی‌توانند در برابرش مقاومت کنند. اسمرش قصد دارد که از باند در زمان معاشقه با رومانوف فیلم‌برداری کند و بعد با انتشار مدارک جعلی نشان دهد که باند به واسطه رومانوف با روس‌ها همکاری داشته.

در حالی که رومانوف از نقشه‌های پنهان اسمرش بی‌خبر است، با سرویس اطلاعاتی بریتانیا تماس می‌گیرد و پیشنهاد خود را ارائه می‌دهد؛ مشروط بر این که جیمز باند شخصاً به استانبول بیاید و دستگاه رمزگشای اسپکتور را تحویل بگیرد. با این که بریتانیایی‌ها نسبت به انگیزه‌های رومانوف تردید دارند؛ اما ارزش بالای دستگاه اسپکتور باعث می‌شود که نتوانند از این فرصت چشم‌پوشی کنند. بنابراین باند به ترکیه اعزام می‌شود. در استانبول، باند با دارکو کریم (نماینده ایستگاه اطلاعاتی بریتانیا) ملاقات می‌کند. آن‌ها مدتی در شهر پرسه می‌زنند تا شرایطی فراهم شود که رومانوف بتواند بدون جلب توجه به آن‌ها نزدیک شود. شب‌هنگام، باند در اتاق خود در هتل با رومانوف ملاقات و معاشقه می‌کند. آنها نقشه‌ای برای خروج از ترکیه و انتقال دستگاه رمزگشای اسپکتور طراحی می‌کنند. هرچند باند قصد دارد که با هواپیما به لندن برگردد؛ اما رومانوف اصرار می‌کند که با قطار سریع‌السیر شرق سفر کنند. باند که مجذوب رومانوف شده، با خواسته‌اش موافقت می‌کند و کریم نیز همراه‌شان می‌رود. در قطار، کریم متوجه حضور سه مأمور امنیتی روسی می‌شود. او با رشوه دادن به مأموران قطار، موفق می‌شود دو نفر از آن‌ها را پیاده کند؛ اما نگرانی‌اش همچنان پابرجا می‌ماند. او پیشنهاد می‌دهد که بقیه سفر را با هواپیما ادامه دهند؛ اما باند به‌خاطر رومانوف مخالفت می‌کند. روز بعد، جسد کریم در کنار جسد سومین مأمور روسی پیدا می‌شود. باند به این تصور که تهدیدها از جانب هر سه مأمور روسی رفع شده، در قطار می‌ماند.

در ایستگاه شهر تریسته، مردی با نام کاپیتان نش خود را مأمور ام‌آی‌۶ معرفی می‌کند و باند گمان می‌برد که او برای تأمین امنیت ادامه سفر اعزام شده. رومانوف نسبت به هویت نش مشکوک می‌شود؛ اما باند او را قانع می‌کند. هنگام صرف شام، نش در نوشیدنی رومانوف داروی خواب‌آور می‌ریزد و پس از آن، همگی برای استراحت به اتاقشان می‌روند. صبح روز بعد، نش ابتدا باند را خلع سلاح و بعد فاش می‌کند که در اصل مأمور مخفی سازمان اسمرش است. او جزئیات نقشه خود را با خونسردی و لذت تمام توضیح می‌دهد — ابتدا با شلیک مستقیم به قلب باند، او را از پا درمی‌آورد؛ سپس رومانوف را حذف و نوار فیلم معاشقه را در چمدان او جاسازی می‌کند. او همچنین فاش می‌کند که داخل دستگاه رمزگشای اسپکتور تله انفجاری کار گذاشته شده تا هنگام بازرسی منفجر شود. در لحظه‌ای حساس، باند جعبه فلزی سیگار خود را سپر گلوله کرده و بعد وانمود می‌کند که زخمی شده. زمانی که گرنت از روی او عبور می‌کند، باند ضربه نهایی را وارد کرده و گرنت را از پا درمی‌آورد. او و رومانوف به پاریس فرار می‌کنند ولی در آنجا با رزا کلب روبه‌رو می‌شوند. کلب با باند درگیر می‌شود و با خنجری سمی که در کفشش پنهان کرده، به وی لگد می‌زند. باند که مسموم شده، برای نفس کشیدن تقلا می‌کند و در نهایت روی زمین می‌افتد.

پس‌زمینه و تاریخچهٔ نگارش

ملک گلدن‌آی در جامائیکا؛ ایان فلمینگ تمام رمان‌های جیمز باند را در این مکان به رشته تحریر درآورد.

ایان فلمینگ تا ژانویه ۱۹۵۶، چهار رمان درباره جیمز باند نوشته بود — کازینو رویال (۱۹۵۳)، زندگی کن و بگذار بمیرند (۱۹۵۴) و مون‌ریکر (۱۹۵۵). چهارمین اثرش با عنوان الماس‌ها ابدی‌اند در مرحله ویرایش و آماده‌سازی برای چاپ بود.[۲][۳][الف] در همان زمان بود که فلمینگ برای نگارش رمان از روسیه، با عشق به ملک خود در «گلدن‌آی»، واقع در کشور جامائیکا سفر کرد. او طبق روال معمول خود در نگارش پیش رفت و بعدها آن را در مجله بوکز اند بوکمن چنین شرح داد: «صبح‌ها حدود سه ساعت می‌نویسم... و عصرها بین ساعت شش تا هفت، یک ساعت دیگر. هیچ‌چیز را تصحیح نمی‌کنم و هیچ‌وقت برنمی‌گردم ببینم چه نوشته‌ام... با دنبال کردن فرمول من، روزانه حدود ۲ هزار واژه می‌نویسید».[۵] در ماه مارس، فلمینگ با نسخه پیش‌نویس ۲۲۸ صفحه‌ای به لندن بازگشت[۶] و آن را بیشتر از سایر آثارش بازنویسی کرد.[۷][۸] یکی از مهم‌ترین بازنویسی‌های او، تغییر سرنوشت باند در پایان رمان بود.[۹] فلمینگ که از مجموعه‌اش دلسرد شده بود، در نامه‌ای به دوست آمریکایی‌اش، ریموند چندلر نوشت: «قهرمان من حال و روز خوبی ندارد... از باند خسته شده‌ام و مجبور کردنش به اجرای این ترفندهای مبتذل بسیار دشوار شده».[۱۰] در آوریل ۱۹۵۶، فلمینگ پایان رمانش را بازنویسی و صحنه مسمومیت باند به دست رُزا کلب را اضافه کرد تا در صورت تمایل بتواند مجموعه را با مرگ شخصیت اصلی به پایان ببرد.

تنفس برایش دشوار شده بود. باند آهی عمیق از سینه‌اش بیرون داد. فک‌هایش را به هم فشرد و چشم‌هایش را نیمه‌بسته نگه داشت؛ مثل کسی که می‌خواهد مستی‌اش را پنهان کند. چشم‌هایش را به زور باز کرد... حالا برای نفس کشیدن باید به خودش فشار می‌آورد. دوباره دستش را به طرف صورت سردش بالا برد. حس کرد که ماتیس به سمتش حرکت کرده. زانوهایش داشتند سست می‌شدند... به‌آرامی روی پاشنه چرخید و با سر روی زمین سرخ‌فام افتاد.

— جملات پایانی رمان از روسیه، با عشق

برخلاف پایان‌بندی رمان، نسخهٔ اولیه‌ٔ پیش‌نویس با عاشقانه‌ای میان جیمز باند و تاتیانا رومانوف به پایان می‌رسید.[۱۱] تا ژانویه سال ۱۹۵۷، نظر فلمینگ تغییر کرد. او تصمیم گرفت که روی رمان دیگری با نام دکتر نو (۱۹۵۸) کار کند و داستانی بنویسد که در آن باند از مسمومیت نجات می‌یابد و برای مأموریتی به جامائیکا اعزام می‌شود.[۱۲]

رویدادهای سفر فلمینگ به استانبول در ژوئن ۱۹۵۵ — برای تهیه گزارش از یک کنفرانس اینترپل به نمایندگی از نشریه ساندی تایمز — بخش بزرگی از اطلاعات پس‌زمینهٔ داستان را شکل دادند.[۱۳] در نتیجه این سفر، او گزارشی با عنوان «شورش بزرگ استانبول» برای نشریه ساندی تایمز در تاریخ ۱۱ سپتامبر ۱۹۵۵ نوشت که درباره پاک‌سازی قومی در این شهر بود.[۱۴] فلمینگ همچنین در جریان این سفر با ناظم کالکاوان، مالک تحصیل‌کردهٔ کشتی، آشنا شد و از او برای خلق شخصیت دارکو کریم الهام گرفت‌.[۱۵] فلمینگ بسیاری از صحبت‌های کالکاوان را در دفتر یادداشت ثبت کرد و آنها را عیناً در رمانش به‌کار برد.[۱۳]

قطار سریع‌السیر شرق؛ به روایت داستان، باند از طریق این قطار از استانبول به پاریس می‌رود.

اگرچه ایان فلمینگ در رمان‌های خود به زمان دقیق رویدادها اشاره نمی‌کند، اما دو نویسنده با نام‌های جان گریسولد[و ۱] و هنری چنسلر،[و ۲] که هر دو برای انتشارات ایان فلمینگ پابلیکیشنز[و ۳] کتاب نوشته‌اند، زمان‌بندی متفاوتی را بر اساس اتفاقات و شرایط موجود در مجموعه رمان‌ها مشخص کرده‌اند. هنری چنسلر معتقد است که زمان وقوع داستان از روسیه، با عشق در سال ۱۹۵۵ بوده؛ در حالی که جان گریسولد آن را بین ماه‌های ژوئن تا اوت سال ۱۹۵۴ تخمین زده است.[۱۶][۱۷] در متن رمان، ژنرال گروبوزابویشیکوب[و ۴] از سازمان اطلاعات شوروی به برخی از رویدادهای همزمان با داستان اشاره می‌کند؛ از جمله پاک‌سازی قومی در استانبول، بحران در قبرس و انقلاب مراکش که فرانسه را مجبور کرد در نوامبر سال ۱۹۵۵ به مراکش استقلال بدهد.[۱۸]

در اوت ۱۹۵۶، ایان فلمینگ با پرداخت پنجاه گینی، ریچارد چاپینگ[و ۵] را برای طراحی جلد رمان — بر اساس طرحی که خودش ارائه داده بود — استخدام کرد. نتیجهٔ این همکاری موفقیت‌آمیز بود و جوایز متعددی را برای آن به همراه داشت.[۱۹][۲۰] پس از انتشار رمان الماس‌ها ابدی‌‌اند در مارس همان سال، فلمینگ نامه‌ای از یکی از طرفداران جیمز باند و متخصص اسلحه با نام جفری بوتروید[و ۶] دریافت کرد. در این نامه، بوتروید از انتخاب نوع اسلحه برای شخصیت باند انتقاد کرده بود.

مایلم یادآوری کنم که مردی با موقعیت جیمز باند هرگز نباید به استفاده از اسلحهٔ برتا ۲۵ فکر کند. این اسلحه بیشتر مخصوص بانوان است — آن هم نه بانویی بسیار نازنین! جسارتاً پیشنهاد می‌کنم که باند در عوض به یک کالیبر ۰٫۳۸ یا ۹ میلی‌متری مجهز شود؛ برای مثال، والتر پی‌پی‌کا ساخت آلمان؛ این گزینه بسیار مناسب‌تر است.[۲۱]

با این حال، پیشنهادهای جفری بوتروید دیرتر از موعد به دست فلمینگ رسید و امکان ویرایش رمان فراهم نشد؛ اما یکی از آن اسلحه‌ها — هفت‌تیر مدل اسمیت و وسون کالیبر ۳۸ با لوله کوتاه که یک‌سوم محافظ ماشه‌اش برداشته شده بود — به‌عنوان مدل برای طراحی جلد رمان در اختیار چاپینگ قرار گرفت.[۲۲] ایان فلمینگ بعدها برای قدردانی از بوتروید، شخصیت مسئول تجهیزات در رمان دکتر نو را «سرگرد بوتروید» نام نهاد.[۲۳]

نگارش

منابع ابهام‌بخش داستان

ایان فلمینگ مثل دیگر آثارش، در خلق شخصیت‌های داستان از نام و پیشینه افرادی بهره گرفت که یا آنها را می‌شناخت یا درباره‌شان شنیده بود: شخصیت آدم‌کش آلمانی ایرلندی داستان از روی «رد گرنت»، مسئول قایق‌سواری رودخانه‌ای در جامائیکا، گرفته شده بود. اندرو لیست،[و ۷] زندگی‌نامه‌نویس فلمینگ، گرنت را «غولی خوش‌‌مشرب و پرحرف با شخصیتی پلید» توصیف کرده بود.[۲۴][۲۵] شخصیت رُزا کلب تا حدی بر اساس سرهنگ ریبکینا[و ۸] شکل گرفت؛ فردی حقیقی و عضو فرهنگستان نظامی- سیاسی لنین که فلمینگ قبلاً درباره‌اش مقاله‌ای در نشریه ساندی تایمز نوشته بود.[۲۶][۲۷] دستگاه رمزگشای «اسپکتور» که در داستان به‌عنوان طعمه‌ای علیه باند استفاده شده، به دوران جنگ سرد مربوط نمی‌شد؛ بلکه در جنگ جهانی دوم و دستگاه مشهور اِنیگما ریشه داشت. زمانی که فلمینگ در بخش اطلاعات نیروی دریایی خدمت می‌کرد، تلاش داشت این دستگاه را به دست آورد.[۲۸]

دستگاه رمزنگار اِنیگما؛ که فلمینگ از آن برای طراحی دستگاه رمزگشای اسپکتور الگوبرداری کرد.

طرح استفاده از قطار سریع‌السیر شرق از دو تجربه مختلف ناشی می‌شد: منبع نخست این که ایان فلمینگ پس از کنفرانس استانبول در سال ۱۹۵۵ با همین قطار به خانه بازگشت؛ هرچند او تجربه سفرش را رضایت‌بخش توصیف نکرد؛ که تا حدی به‌دلیل بسته بودن واگن غذاخوری قطار بود.[۱۵][۲۹] دومین منبع، ماجرایی بود که فلمینگ دربارهٔ یوجین کارپ شنید. کارپ که افسر نیروی دریایی و مأمور اطلاعاتی آمریکا در بوداپست بود، در فوریهٔ ۱۹۵۰ با قطار سریع‌السیر شرق به پاریس سفر کرد. او در این سفر اسناد مهمی دربارهٔ شبکه‌های لورفتهٔ جاسوسان آمریکایی در شرق اروپا به همراه داشت. عوامل شوروی هم که در همان قطار حضور داشتند، مسئول قطار را با مواد مخدر بی‌هوش کردند و جسد کارپ اندکی بعد در یک تونل راه‌آهن در جنوب زالتسبورگ پیدا شد.[۳۰] از طرفی، فلمینگ علاقه دیرینه‌ای به قطارها داشت و از سال ۱۹۲۷ که طی تصادفی هولناک با قطار مجروح شد، سایه خطر را به آنها گره زده بود. قطارها در سایر آثار فلمینگ از جمله زندگی کن و بگذار بمیرند (۱۹۵۴)، الماس‌ها ابدی‌اند (۱۹۵۶) و مردی با طپانچه طلایی (۱۹۶۵) نیز نقش پررنگی ایفا کرده‌اند.[۳۱]

جرمی بلک،[و ۹] تاریخ‌نگار فرهنگی، معتقد است که رمان از روسیه، با عشق در دورانی نوشته و منتشر شد که تنش‌ها میان شرق و غرب روز به روز بیشتر می‌شد و آگاهی عموم هم نسبت به جنگ سرد افزایش می‌یافت. در آوریل ۱۹۵۶، عملیات مشترک بریتانیا و آمریکا برای شنود مکالمات تلفنی در ستاد نیروی زمینی شوروی در برلین — از طریق احداث تونل در آن منطقه — به صورت علنی توسط مقامات شوروی افشا شد. در همان ماه، غواصی به نام لیونل کراب[و ۱۰] طی مأموریتی برای عکاسی از ملخ ناوشکن شوروی (با نام اُردژونیکیدزه[و ۱۱]) در بندر پورتسموث، ناپدید شد. این حادثه بازتاب گسترده‌ای در مطبوعات بریتانیا داشت. در ماه‌های اکتبر و نوامبر همان سال نیز شورش‌های مردمی در مجارستان به دست نیروهای شوروی سرکوب شد.[۳۲]

شخصیت‌ها

برای چندبُعدی شدن شخصیت جیمز باند، ایان فلمینگ کمی از خصوصیات فردی خودش را در این شخصیت وارد کرد. متیو پارکر،[و ۱۲] روزنامه‌نگار و نویسنده، معتقد است که بی‌حوصلگی جسمی و ذهنی باند بازتابی از وضعیت جسمی نامناسب و روحیهٔ پایین فلمینگ در زمان نگارش این رمان بوده.[۳۳][۳۴] خصوصیاتی که فلمینگ در نخستین رمان‌هایش از باند ارائه می‌کرد، برگرفته از شخصیت داستان‌های قدیمی بودند. روزنامه‌نگاری با نام ویلیام کوک[و ۱۳] دربارهٔ نسخه‌های ابتدایی شخصیت باند در نشریه نیو استیتسمن چنین می‌نویسد:

جیمز باند ماحصل یک سنت مهم اما کم‌ارزش در ادبیات انگلیس است. فلمینگ در دوران کودکی داستان‌های «بولداگ دراموند»[و ۱۴] نوشتهٔ سرهنگ هرمان سیریل مک‌نیل[و ۱۵] و ماجراهای «ریچارد هنی»[و ۱۶] اثر جان باکن را با اشتیاق می‌خواند. نبوغ او بود که [توانست] این داستان‌های قدیمی و ماجراجویانه را به شکلی تازه [و متناسب] با فضای بریتانیای پس از جنگ بازآفرینی کند... و در خصوص باند، او نسخه‌ای [جدید] از بولداگ دراموند برای عصر جت خلق کرد.[۳۵]

در ادامهٔ روند شکل‌گیری شخصیت جیمز باند طی چهار رمان پیشین، ایان فلمینگ این بار جزئیات بیشتری از زندگی فردی او را به تصویر کشید — به‌ویژه دربارهٔ سبک زندگی در خانه و عادات روزمره‌اش. رمان با صحنه‌ای آغاز می‌شود که باند را در حال صرف صبحانه با خدمتکارش، می، توصیف می‌کند.[۳۶] ریموند بنسون — که بعدها خودش دنباله داستان‌های جیمز باند را نوشت — معتقد است که در نتیجهٔ زندگی «بی‌دغدغه» باند در ابتدای رمان، او اعتماد به نفس خود را از دست داده. بنسون با شناسایی این نشانه‌ها، چند مورد از آنها را معرفی کرده است: ترس باند در طول پرواز به استانبول و هنگام مواجهه هواپیما با تلاطم شدید ناشی از طوفان؛ یا اضطراب او در نخستین دیدارش با رومانوف که به نظر می‌رسد باند در آن لحظه نگران است و حتی نسبت به مأموریتش احساس گناه دارد.[۳۷] به گفتهٔ بنسون، دیگر شخصیت‌های این رمان نیز به‌خوبی پرداخت شده‌اند. بنسون با اشاره به دارکو کریم، نماینده ام‌آی۶ در ترکیه، او را «یکی از شخصیت‌های متمایز فلمینگ» می‌داند؛ همدستی قابل اعتماد و جذاب برای باند، شبیه به کوارل[و ۱۷] در رمان زندگی کن و بگذار بمیرند (۱۹۵۴) و انریکو کلمبو[و ۱۸] در داستان کوتاه «ریسیکو».[۳۸] متیو پارکر معتقد است که دارکو کریم به مثابه «پادزهر» برای بی‌حالی و رخوت باند است.[۱۰] در مقابل، اومبرتو اکو عقیده دارد که دارکو کریم برخی از خصوصیات اخلاقی شخصیت‌های منفی مجموعه را یدک می‌کشد؛ با این تفاوت که چنین خصوصیاتی در خدمت باند قرار گرفته‌اند.[۳۹][۴۰]

از روسیه، با عشق از معدود داستان‌های ایان فلمینگ است که در آن شوروی نقش دشمن اصلی را بازی می‌کند.[۴۱] با این حال، اومبرتو اکو معتقد است که «دشمنان باند آن‌قدر دیوصفت و به‌طرز باورنکردنی شیطانی هستند که جدی گرفتن‌شان ظاهراً دشوار است».[۴۲] در این رمان، فلمینگ برای نخستین بار یک زن — رُزا کلب — را به‌عنوان دشمن باند معرفی می‌کند؛ هرچند مانند سایر شخصیت‌های منفی این مجموعه، کلب نیز با ظاهر زننده، بهداشت ضعیف و سلیقه‌ای ناخوشایند توصیف شده.[۴۳][۴۴] اومبرتو اکو و آنتونی سینات در بررسی زیبایی‌شناسی داستان‌های جیمز باند به این نتیجه رسیده‌اند که جنسیت رُزا کلب گرچه مؤنث در نظر گرفته شده، اما شخصیت او بیشتر شبیه فردی «با جنسیت خنثی» است.[۳۹] ریموند بنسون معتقد است که در میان آثار فلمینگ، رد گرنت نخستین «دشمن روان‌پریش» باند بود.[۴۳] چارلی هیگسون[و ۱۹] — که بعدها مجموعه باند جوان را نگاشت — در وصف گرنت گفته بود: «یک شخصیت منفی کاملاً جدید: یک روانی بی‌رحم و بی‌احساس؛ با چشمانی سرد و بی‌روح، مثل آدمی که در آب غرق شده».[۴۵]

سبک

به گفتهٔ چارلی هیگسون، ایان فلمینگ سبک نوشتن و نحوه پرداخت شخصیت‌ها را در چهار رمان نخست خود مدام تغییر می‌داد؛ اما در رمان از روسیه، با عشق «او بالاخره به فرمول کلاسیک جیمز باند دست یافت و با خرسندی وارد خلاقانه‌ترین دورهٔ کاری خود شد».[۴۶] لروی ال. پنک، تحلیل‌گر ادبی، معتقد است که رمان‌های پیشین فلمینگ در اصل داستان کارآگاهی با ساختار بخش‌بندی‌شده هستند؛ اما از روسیه، با عشق ساختاری متفاوت دارد؛ این رمان با «یک مقدمه طولانی» شروع شده و طی آن، شخصیت‌های گرنت، روس‌ها و رومانوف معرفی می‌شوند؛ و با ورود به خط اصلی داستان، برخی از عناصر اولیه در لحظاتی غیرمنتظره دوباره وارد روایت می‌شوند.[۴۷] ده فصل نخست رمان صرف توصیف دشمنان وابسته به شوروی و زمینه‌سازی مأموریت می‌شود؛ و جیمز باند در فصل یازدهم تازه وارد داستان می‌گردد.[۴۸] اومبرتو اکو می‌گوید بخش نخست که به معرفی رد گرنت می‌پردازد، بسیار هوشمندانه طراحی شده و شبیه به سکانس افتتاحیهٔ یک فیلم سینمایی است.[۴۹][ب] او همچنین تأکید می‌کند که «فلمینگ در خلق چنین صحنه‌هایی که نیازمند مهارت فنی بالا بودند، استعداد داشت».[۴۹]

ریموند بنسون اصطلاح «حرکت فلمینگی»[و ۲۰] را برای توصیف شیوه‌ای به‌کار می‌برد که ایان فلمینگ با استفاده از «قلاب‌های» داستانی در پایان هر فصل، خواننده را به‌سمت فصل بعد می‌کشاند و تنش را افزایش می‌دهد.[۵۰] او معتقد است که این روش باعث شده «داستان به‌طور پیوسته پیش برود»؛ و با این که رمان از روسیه، با عشق طولانی‌ترین اثر فلمینگ است، «حرکت فلمینگی موجب شده که [خواننده] نیمی از طول آن را احساس کند».[۴۸] کینگزلی آمیس — که بعدها خودش یکی از رمان‌های جیمز باند را نوشت — این داستان را «سرشار از سرعت و قطعیت» توصیف می‌کند.[۵۱] در مقابل، متیو پارکر ضمن اشاره به «ترک‌هایی» در ساختار داستان، معتقد است که «روایت به اندازه کافی سریع پیش می‌رود که خواننده [می‌تواند] از آن‌ها عبور کند».[۵۲]

فلمینگ برای ایجاد حس واقع‌گرایی در داستان، از نام برندهای شناخته‌شده و جزئیات روزمره استفاده می‌کرد؛[۵][۵۳] روشی که آمیس آن را «تأثیر فلمینگی» نامیده. [۵۴] او در توصیف این سبک نگارش می‌گوید که «به موجب استفاده خلاقانه از اطلاعات؛ فضای خیالی و اغراق‌آمیز دنیای جیمز باند... با عناصر دنیای واقعی گره می‌خورند یا دست‌کم با آن‌ها متعادل می‌شوند».[۵۵]

درون‌مایه

دو تاریخ‌نگار فرهنگی به نام‌های جنت وولاکات[و ۲۱] و تونی بنت[و ۲۲] معتقدند که یادداشت فلمینگ در مقدمهٔ کتاب — که در آن به خوانندگان یادآور شده که «بخش زیادی از پس‌زمینهٔ این داستان واقعی است» — نشان می‌دهد در این رمان، «تنش‌های جنگ سرد حضور بسیار پررنگ دارند و از ابتدا تا انتهای روایت را در بر می‌گیرند».[۵۶] همانند رمان کازینو رویال (۱۹۵۳)، موضوع کاهش قدرت و نفوذ بریتانیا پس از جنگ جهانی دوم و در دوران جنگ سرد مطرح است.[۵۷] ویلیام کوک اشاره می‌کند که با افول قدرت امپراتوری بریتانیا، «شخصیت باند به تصویر اغراق‌شده و روزبه‌روز ناپایدارتر بریتانیا دامن می‌زند؛ و ما را با این خیال دلگرم می‌کند که بریتانیا هنوز هم می‌تواند فراتر از وزن واقعی‌اش ضربه بزند».[۳۵] وولاکات و بنت هم با این دیدگاه موافق‌اند و اضافه می‌کنند که «باند تجسم این تصور خیالی است که انگلستان شاید بار دیگر در مرکز تحولات جهانی قرار بگیرد؛ [آن هم] در دوره‌ای که جایگاه [آن به‌عنوان] قدرت جهانی به‌وضوح و با سرعت در حال افول است».[۵۶] در رمان از روسیه، با عشق، پذیرش افول قدرت بریتانیا در گفتگوهای باند با دارکو کریم نیز نمود پیدا کرده؛ جایی که باند اعتراف می‌کند در انگلستان «ما دیگر دندان نشان نمی‌دهیم — فقط لثه».[۵۷][۵۸]

شهر استانبول در سال‌های جنگ سرد؛ فلمینگ در طول رمان این شهر را به محل تلاقی غرب و شرق و صحنه‌ای برای بازی‌های اطلاعاتی و خطرات پنهان تبدیل می‌کند.

وولاکات و بنت معتقدند که انتخاب جیمز باند به‌عنوان هدف اصلی شوروی‌ها، نشان می‌دهد که او «کامل‌ترین تجسم اسطورهٔ انگلستان» به‌شمار می‌آید.[۵۹] میر استرنبرگ،[و ۲۳] منتقد ادبی، نیز در چندین رمان جیمز باند، از جمله از روسیه، با عشق، ردپای جورج قدیس و اژدها را می‌بیند. او در این داستان، جیمز باند را نماد جورجقدیس حامی انگلستان — تلقی و همچنین اشاره می‌کند که نخستین فصل کتاب با توصیف سنجاقکی[پ] شروع شده که بر فراز بدن بی‌حرکت گرنت در حال پرواز است.[۶۰] او همچنین اشاره می‌کند که دشمن باند در رمان مون‌ریکر (۱۹۵۵)، دراکس[و ۲۴] نام دارد که در زبان آلمانی به معنی اژدهاست. در حالی که در رمان در خدمت سرویس مخفی ملکه (۱۹۶۳)، نام خانوادگی شخصیت مارک-آنژ دراكو در زبان لاتین نیز به معنی اژدهاست. در رمان از روسیه، با عشق، نام کوچک دارکو کریم نیز نوعی بازی با حروف همین واژه است.[۶۰]

در رمان از روسیه، با عشق، ایان فلمینگ قصد داشت پیامی منتقل کند مبنی بر این که «غرب برتر است».[۶۱] برای این منظور، او دو شخصیت موازی خلق کرد تا برتری جهان غرب را بر اتحاد جماهیر شوروی نشان دهد. دو شخصیت اصلی داستان، یعنی رومانوف و گرنت، هر دو از کشور خود فرار کرده‌اند؛ اما در جهات مخالف حرکت می‌کنند. این تضاد میان آن‌ها، تضاد میان دو نظام سیاسی را به تصویر می‌کشد.[۶۲] به گفتهٔ تاکورز، باند هم به معنای واقعی کلمه و هم به معنای استعاری، رومانوف را به‌سمت غرب جذب می‌کند؛ چون می‌تواند از نظر جنسی او را به نحوی ارضا کند که معشوقه‌های روسی‌اش هرگز نتوانسته‌اند.[۶۳] این تصویر از باند به‌عنوان کسی که نسبت به مردان روسی از قوای جنسی بالاتر برخوردار است، احتمالاً از سوی فلمینگ به‌عنوان استعاره‌ای برای برتری غرب بر شوروی در نظر گرفته شده است.[۶۳]

انتشار و بازخوردها

چاپ و انتشار

جلد سخت رمان از روسیه، با عشق در تاریخ ۸ آوریل ۱۹۵۷ توسط انتشارات جاناتان کیپ در بریتانیا منتشر شد.[۶۴] نسخهٔ آمریکایی آن نیز چند هفته بعد توسط انتشارات مک‌میلن به چاپ رسید.[۱۹][۶۵] ایان فلمینگ که از روند انتشار این کتاب رضایت داشت، بعدها گفت:

شخصاً فکر می‌کنم که از روسیه، با عشق از بسیاری جهات بهترین کتابم بود؛ اما نکتهٔ جالب این که به نظر می‌رسد هر یک از کتاب‌ها برای یک یا چندین گروه از مخاطبان محبوب بوده‌اند و هیچ‌کدام تا به حال کاملاً طرد نشده‌اند.[۲۸]

در نوامبر سال ۱۹۵۶، سر آنتونی ایدن، نخست‌وزیر وقت بریتانیا، به‌دلیل مشکلات جسمی که پس از بحران سوئز به او دست داده بود، به ویلای فلمینگ در گلدن‌آی واقع در کشور جامائیکا رفت. این سفر بازتاب گسترده‌ای در مطبوعات بریتانیا داشت.[۲۳] انتشار رمان نیز با کارزار تبلیغاتی همراه شد که از شهرت تازهٔ فلمینگ بهره گرفت.[۶۶] چاپ دنباله‌دار این رمان در سال ۱۹۵۷ در روزنامه دیلی اکسپرس باعث افزایش فروش کتاب شد؛[۶۷] اما جهش بزرگ‌تر چهار سال بعد رخ داد؛ زمانی که جان اف. کندی، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده آمریکا، در یکی از مقالات مجله لایف چاپ ۱۷ مارس ۱۹۶۱، این رمان را یکی از ده کتاب محبوب خود معرفی کرد.[۶۸] برادر کندی، رابرت، نیز از طرفداران پروپا قرص رمان‌های جیمز باند بود. آلن دالس، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، نیز علاقه زیادی به این آثار داشت.[۶۹] این افتخار و تبلیغات گستردهٔ ناشی از آن، باعث شد که فروش کتاب به‌شدت افزایش یابد و فلمینگ به پرفروش‌ترین نویسندهٔ داستان‌های جنایی در آمریکا تبدیل شود.[۴۶][۷۰] به دنبال اکران فیلم سینمایی از روسیه با عشق در سال ۱۹۶۳، فروش نسخهٔ جیبی انتشارات پن[و ۲۵] نیز جهش چشمگیری پیدا کرد: ۱۴۵ هزار نسخه در سال ۱۹۶۲؛ ۶۴۲ هزار نسخه در سال ۱۹۶۳؛ و ۶۰۰ هزار نسخه در سال ۱۹۶۴.[۷۱]

در سال ۲۰۲۳، شرکت ایان فلمینگ پابلیکیشنز — که مسئول مدیریت آثار ادبی ایان فلمینگ است — مجموعه رمان‌های جیمز باند را مورد بازبینی قرار داد تا برخی از توصیف‌های قومی و نژادی را حذف یا بازنویسی کند. نسخه‌های بازنگری‌شده به مناسبت هفتادمین سالگرد انتشار نخستین رمان جیمز باند، یعنی کازینو رویال، منتشر شدند.[۷۲]

بازخوردها

رمان از روسیه، با عشق عمدتاً نظر مثبت منتقدان را دریافت کرد.[۷۳] جولیان سیمونز[و ۲۶] در نشریه مکمل ادبی تایمز این اثر را «منسجم‌ترین، هیجان‌انگیزترین و درخشان‌ترین داستان فلمینگ» توصیف کرد و نوشت که این نویسنده «داستان‌های دلهره‌آور را با نیازهای عاطفی جدید هماهنگ کرده». او در وصف شخصیت باند نوشت: «نسخه‌ای روشنفکر از مایک همر: قاتلی با چشمانی تیزبین و قلبی مهربان برای یک زن».[۷۴] در طرف مقابل، منتقد روزنامه تایمز چندان از داستان راضی نبود و نوشت: «انسجام و خشونت کلی داستان، خواننده را در مرز میان رویا و واقعیت معلق نگه می‌دارد».[۷۵] هرچند این منتقد، به شکلی نه‌چندان خوشایند فلمینگ را با نویسندگان داستان‌های جنایی دهه ۳۰ و ۴۰ همچون پیتر چینی مقایسه کرده بود؛ اما در نهایت نتیجه گرفت که از روسیه، با عشق در نوع خودش «به‌اندازه کافی هیجان‌انگیز» است.[۷۵]

موریس ریچاردسون،[و ۲۷] منتقد نشریه آبزرور، رمان از روسیه، با عشق را «طرحی شگفت‌انگیز برای به دام انداختن... باند، مأمور خوش‌پوش و خوش‌گذران ما» توصیف کرد و پرسید: «آیا باند به ته خط رسیده؟».[۶۴] منتقد روزنامه آکسفورد میل نوشت: «ایان فلمینگ در کلاس خودش [نویسنده‌ای منحصربه‌فرد] است».[۲۸] در همین حال، منتقد نشریه ساندی تایمز نتیجه‌گیری گرفت که «اگر یک روان‌پزشک و یک نویسندهٔ حرفه‌ای تبلیغات با هم همکاری کنند تا شخصیتی داستانی خلق کنند که تجسم آرزوی ناخودآگاه مردان اواسط قرن بیستم باشد، نتیجهٔ نهایی بی‌شک جیمز باند خواهد شد».[۲۸]

آنتونی باوچر — که به نقل از جان پیرسون،[و ۲۸] زندگی‌نامه‌نویس فلمینگ، «مردی سراسر ضدباند و ضدفلمینگ» توصیف شده[۷۶] — در روزنامه نیویورک تایمز نقد تندی بر رمان از روسیه، با عشق نوشت و آن را «طولانی‌ترین و ضعیف‌ترین کتاب فلمینگ» خطاب کرد.[۶۵] باوچر همچنین نوشت که این رمان «مثل همیشه، ترکیبی [است] از سکس و سادیسم با ر‌وکش ادبی؛ ولی فاقد آن صحنه‌آرایی‌های گاه‌به‌گاه درخشان».[۶۵] در طرف مقابل، منتقد روزنامه نیویورک هرالد ترایبیون[و ۲۹] نظر کاملاً متفاوتی داشت و نوشت: «آقای فلمینگ بسیار نکته‌سنج است، سواد ادبی بالایی دارد و با کیمیاگری زیرکانه می‌تواند کلیشه‌ها را به چیزهای ارزشمند تبدیل کند».[۲۸] رابرت آر. کرش[و ۳۰] نیز درروزنامه لس‌آنجلس تایمز با نظر بوچر مخالفت کرد و نوشت: «رمان جاسوسی به‌روز شده است؛ با دستان توانای متخصص این هنر روبه زوال: ایان فلمینگ».[۷۷] کرش معتقد بود که رمان از روسیه، با عشق «همۀ خصوصیات سنتی را در کنار جدیدترین ظرافت‌های هنر شوم جاسوسی داراست».[۷۷]

اقتباس

رمان از روسیه، با عشق از تاریخ ۱ آوریل ۱۹۵۷ به‌صورت پیاپی در روزنامهٔ دیلی اکسپرس منتشر شد.[۷۸] این نخستین رمان جیمز باند بود که این روزنامه آن را چاپ می‌کرد.[۶۷] در سال ۱۹۶۰ نیز داستان مصور این رمان به‌صورت روزانه از ۳ فوریه تا ۲۱ مه در همان روزنامه منتشر شد و در سراسر جهان توزیع گردید.[۷۹] هنری گامج[و ۳۱] مسئول نگارش و جان مک‌لاسکی[و ۳۲] مسئول تصویرسازی این مجموعه داستانی بودند.[۸۰] در سال ۲۰۰۵، داستان مصور این رمان دوباره توسط انتشارات تایتان بوکز[و ۳۳] چاپ شد و در قالب مجموعه‌ای شامل دو اثر دیگر فلمینگ — الماس‌ها ابدی‌اند و کازینو رویال — منتشر گردید.[۸۱]

اقتباس سینمایی از رمان فلمینگ با عنوان از روسیه با عشق در سال ۱۹۶۳ به نمایش درآمد. تهیه‌کنندگان این فیلم آلبرت آر. براکلی و هری سالتزمن بودند و کارگردانی آن را ترنس یانگ برعهده داشت. این فیلم دومین قسمت از مجموعهٔ فیلم‌های جیمز باند بود که توسط شرکت ایون پروداکشنز ساخته می‌شد و شان کانری نقش اصلی آن را ایفا می‌کرد.[۸۲] در این فیلم، تغییرات مختلفی نسبت به رمان اعمال شدند؛ از جمله این که دشمن اصلی از سازمان اسمرش به سازمان خیالی اسپکتر[و ۳۴] تغییر یافت. پایان فیلم هم تغییر کرد تا زنده ماندن باند را به‌وضوح نشان دهد.[۸۳] با این حال، فیلم تا حد زیادی به داستان اصلی وفادار باقی ماند. ریموند بنسون معتقد است که «بسیاری از طرفداران، این فیلم را بهترین اثر باند می‌دانند؛ صرفاً به این خاطر که به داستان اصلی فلمینگ نزدیک است».[۸۴]

آرچی اسکاتنی[و ۳۵] در سال ۲۰۱۲، یک نمایش رادیویی از روی رمان از روسیه، با عشق اقتباس کرد؛ با کارگردانی مارتین جارویس و تهیه‌کنندگی رزالیند ایرز. این نمایش رادیویی با حضور جمعی از بازیگران سرشناش از جمله توبی استیونز در نقش جیمز باند تولید شد و برای نخستین بار از شبکهٔ چهار رادیو بی‌بی‌سی پخش گردید. این برنامه در اصل دنباله‌ای بود بر مجموعهٔ اقتباس‌های رادیویی از داستان‌های جیمز باند. پیش از آن هم نمایش‌های رادیویی دکتر نو (در سال ۲۰۰۸) و گلدفینگر (در سال ۲۰۱۰) تولید شده بودند.[۸۵]

یادداشت

  1. رمان الماس‌ها ابدی‌اند حدود دو ماه بعد، در ۲۶ مارس سال ۱۹۵۶ میلادی، چاپ شد.[۴]
  2. رمان با توصیف صحنه ماساژ شخصیت منفی — گرنت — آغاز می‌شود؛ که در آن وی مثل مردی بی‌حرکت روی چمنزار کنار استخر دراز کشیده و منتظر زن ماساژدهنده است. این فصل از رمان ارتباط مستقیمی با خط اصلی داستان ندارد.
  3. معادل Dragonfly که در برگیرنده واژه اژدها نیز هست.

واژه‌نامه

  1. John Griswold
  2. Henry Chancellor
  3. Ian Fleming Publications
  4. Grubozaboyschikob
  5. Richard Chopping
  6. Ian Fleming Publications
  7. Andrew Lycett
  8. Colonel Rybkina
  9. Jeremy Black
  10. Lionel Crabb
  11. Ordzhonikidze
  12. Matthew Parker
  13. William Cook
  14. Bulldog Drummond
  15. Herman Cyril McNeile
  16. Richard Hannay
  17. Quarrel
  18. Enrico Colombo
  19. Charlie Higson
  20. Fleming Sweep
  21. Janet Woollacott
  22. Tony Bennett
  23. Meir Sternberg
  24. Drache
  25. Pan Books
  26. Julian Symons
  27. Maurice Richardson
  28. John Pearson
  29. New York Herald Tribune
  30. Robert R Kirsch
  31. Henry Gammidge
  32. John McLusky
  33. Titan Books
  34. SPECTRE
  35. Archie Scottney

منابع

پانویس

  1. Fleming 1957, p. 6.
  2. Lycett 1996, pp. 268–269.
  3. "Ian Fleming's James Bond Titles". Ian Fleming Publications. Archived from the original on 10 August 2015. Retrieved 7 August 2015.
  4. Lycett 1996, p. 289.
  5. 1 2 Faulks & Fleming 2009, p. 320.
  6. Chancellor 2005, p. 101.
  7. Benson 1988, p. 13.
  8. Fleming & Higson 2006, p. v.
  9. Benson 1988, p. 14.
  10. 1 2 Parker 2014, p. 209.
  11. Lycett 1996, p. 293.
  12. Lycett 1996, pp. 307–308.
  13. 1 2 Chancellor 2005, pp. 96–97.
  14. Fleming, Ian (11 September 1955). "The Great Riot of Istanbul". The Sunday Times. p. 14.
  15. 1 2 Benson 1988, p. 12.
  16. Griswold 2006, p. 13.
  17. Chancellor 2005, pp. 98–99.
  18. Takors 2010, p. 222.
  19. 1 2 Benson 1988, p. 16.
  20. Lycett 1996, p. 300.
  21. "Bond's unsung heroes: Geoffrey Boothroyd, the real Q". The Daily Telegraph. 21 May 2009. Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 24 March 2016.
  22. Chancellor 2005, p. 160.
  23. 1 2 Benson 1988, p. 15.
  24. Lycett 1996, p. 282.
  25. Macintyre 2008, p. 90.
  26. Macintyre 2008, p. 93.
  27. Halloran 1986, p. 163.
  28. 1 2 3 4 5 Chancellor 2005, p. 97.
  29. Black 2005, p. 30.
  30. Chancellor 2005, p. 96.
  31. Chancellor 2005, p. 16.
  32. Black 2005, p. 28.
  33. Parker 2014, p. 208.
  34. Panek 1981, p. 316.
  35. 1 2 Cook, William (28 June 2004). "Novel man". New Statesman. p. 40.
  36. Benson 1988, p. 106.
  37. Benson 1988, pp. 106–107.
  38. Benson 1988, pp. 107–108.
  39. 1 2 Eco 2009, p. 39.
  40. Synnott, Anthony (Spring 1990). "The Beauty Mystique: Ethics and Aesthetics in the Bond Genre". International Journal of Politics, Culture, and Society. 3 (3): 407–26. doi:10.1007/BF01384969. JSTOR 20006960. S2CID 143938867. (نیازمند آبونمان)
  41. Panek 1981, p. 208.
  42. Eco 2009, p. 46.
  43. 1 2 Benson 1988, p. 108.
  44. Black 2005, pp. 28–29.
  45. Fleming & Higson 2006, p. vii.
  46. 1 2 Fleming & Higson 2006, p. vi.
  47. Panek 1981, pp. 212–13.
  48. 1 2 Benson 1988, p. 105.
  49. 1 2 Eco 2009, p. 51.
  50. Benson 1988, p. 85.
  51. Amis 1966, pp. 154–155.
  52. Parker 2014, p. 198.
  53. Butler 1973, p. 241.
  54. Amis 1966, p. 112.
  55. Amis 1966, pp. 111–112.
  56. 1 2 Bennett & Woollacott 1987, p. 28.
  57. 1 2 Macintyre 2008, p. 113.
  58. Fleming & Higson 2006, p. 227.
  59. Bennett & Woollacott 1987, p. 138.
  60. 1 2 Sternberg, Meir (Spring 1983). "Knight Meets Dragon in the James Bond Saga: Realism and Reality-Models". Style. University Park, PA: Penn State University Press. 17 (2): 142–80. JSTOR 42945465. (نیازمند آبونمان)
  61. Takors 2010, pp. 221-222.
  62. Takors 2010, p. 223.
  63. 1 2 Takors 2010, p. 224.
  64. 1 2 Richardson, Maurice (14 April 1957). "Crime Ration". The Observer. p. 16.
  65. 1 2 3 Boucher, Anthony (8 September 1957). "Criminals at Large". The New York Times. p. BR15.
  66. Lycett 1996, p. 313.
  67. 1 2 Lindner 2009, p. 16.
  68. Sidey, Hugh (17 March 1961). "The President's Voracious Reading Habits". Life. Vol. 50, no. 11. p. 59. ISSN 0024-3019. Archived from the original on 6 May 2016. Retrieved 5 October 2011.
  69. Parker 2014, pp. 260, 262.
  70. Lycett 1996, p. 383.
  71. Bennett & Woollacott 2009, pp. 17, 21.
  72. Simpson, Craig (25 February 2023). "James Bond books edited to remove racist references". The Sunday Telegraph. Archived from the original on 27 February 2023. Retrieved 27 February 2023.
  73. Parker 2014, p. 239.
  74. Symons, Julian (12 April 1957). "The End of the Affair". The Times Literary Supplement. p. 230.
  75. 1 2 "New Fiction". The Times. 11 April 1957. p. 13.
  76. Pearson 1967, p. 99.
  77. 1 2 Kirsch, Robert R (28 August 1957). "The Book Report". Los Angeles Times. p. B5.
  78. Fleming, Ian (1 April 1957). "From Russia, with Love". Daily Express. p. 10.
  79. Fleming, Gammidge & McLusky 1988, p. 6.
  80. McLusky et al. 2009, p. 5.
  81. McLusky et al. 2009, p. 135.
  82. Brooke, Michael. "From Russia with Love (1963)". Screenonline. British Film Institute. Archived from the original on 14 April 2016. Retrieved 5 October 2011.
  83. Barnes & Hearn 2001, p. 21.
  84. Benson 1988, pp. 172–174.
  85. "Saturday Drama: From Russia with Love". BBC. Archived from the original on 19 December 2016. Retrieved 15 July 2012.

کتاب‌شناسی

  • Amis, Kingsley (1966). The James Bond Dossier. London: Pan Books. OCLC 154139618.
  • Barnes, Alan; Hearn, Marcus (2001). Kiss Kiss Bang! Bang!: the Unofficial James Bond Film Companion. London: Batsford Books. ISBN 978-0-7134-8182-2.
  • Bennett, Tony; Woollacott, Janet (1987). Bond and Beyond: The Political Career of a Popular Hero. London: Routledge. ISBN 978-0-416-01361-0.
  • Bennett, Tony; Woollacott, Janet (2009). "The Moments of Bond". In Lindner, Christoph (ed.). The James Bond Phenomenon: a Critical Reader. Manchester: Manchester University Press. pp. 13–34. ISBN 978-0-7190-6541-5.
  • Benson, Raymond (1988). The James Bond Bedside Companion. London: Boxtree Ltd. ISBN 978-1-85283-233-9.
  • Black, Jeremy (2005). The Politics of James Bond: from Fleming's Novel to the Big Screen. Lincoln, NE: University of Nebraska Press. ISBN 978-0-8032-6240-9. Archived from the original on 23 March 2023. Retrieved 5 November 2020.
  • Butler, William Vivian (1973). The Durable Desperadoes. London: Macmillan. ISBN 978-0-333-14217-2.
  • Chancellor, Henry (2005). James Bond: The Man and His World. London: John Murray. ISBN 978-0-7195-6815-2.
  • Eco, Umberto (2009). "The Narrative Structure of Ian Fleming". In Lindner, Christoph (ed.). The James Bond Phenomenon: a Critical Reader. Manchester: Manchester University Press. pp. 34–56. ISBN 978-0-7190-6541-5.
  • Faulks, Sebastian; Fleming, Ian (2009). Devil May Care. London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-103545-1.
  • Fleming, Ian (1957). From Russia, with Love. New York: Macmillan. OCLC 368046.
  • Fleming, Ian; Gammidge, Henry; McLusky, John (1988). Octopussy. London: Titan Books. ISBN 978-1-85286-040-0.
  • Fleming, Ian; Higson, Charlie (2006). From Russia, with Love. London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-102829-3.
  • Griswold, John (2006). Ian Fleming's James Bond: Annotations and Chronologies for Ian Fleming's Bond Stories. Bloomington, IN: AuthorHouse. ISBN 978-1-4259-3100-1. Archived from the original on 9 July 2023. Retrieved 5 November 2020.
  • Halloran, Bernard F (1986). Essays on Arms Control and National Security. Washington, DC: Arms Control and Disarmament Agency. OCLC 14360080.
  • Lindner, Christoph (2009). The James Bond Phenomenon: a Critical Reader. Manchester: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6541-5. Archived from the original on 10 April 2023. Retrieved 5 November 2020.
  • Lycett, Andrew (1996). Ian Fleming. London: Phoenix. ISBN 978-1-85799-783-5.
  • Macintyre, Ben (2008). For Your Eyes Only. London: Bloomsbury Publishing. ISBN 978-0-7475-9527-4.
  • McLusky, John; Gammidge, Henry; Hern, Anthony; Fleming, Ian (2009). The James Bond Omnibus Vol. 1. London: Titan Books. ISBN 978-1-84856-364-3.
  • Panek, LeRoy (1981). The Special Branch: The British Spy Novel, 1890–1980. Bowling Green, OH: Bowling Green University Popular Press. ISBN 978-0-87972-178-7.
  • Parker, Matthew (2014). Goldeneye. London: Hutchinson. ISBN 978-0-09-195410-9.
  • Pearson, John (1967). The Life of Ian Fleming: Creator of James Bond. London: Jonathan Cape. OCLC 463251270.
  • Takors, Jones (2010). "'The Russians could not longer be the heavies' From Russia with Love and the Cold War in the Bond Series". In Korte, Barbara; Pirker, Eva Ulrike; Helff, Sissy (eds.). Facing the East in the West: Images of Eastern Europe in British Literature, Film and Culture. London: Rodopi. pp. 219–232. ISBN 978-9042030497.