الغبیه الفوقا
الغبیه الفوقا
الغبیة الفوقا Ghubayya al Fauqa[۱] | |
|---|---|
روستا | |
 الغبیه الفوقا در بافت تاریخی | |
  الغبیه الفوقا جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۳۶′۵″ شمالی ۳۵°۹′۵″ شرقی / ۳۲٫۶۰۱۳۹°شمالی ۳۵٫۱۵۱۳۹°شرقی | |
| Palestine grid | ۱۶۴/۲۲۳ |
| واحد جغرافیای سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | حیفا |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۸–۹ آوریل ۱۹۴۸[۱] |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۱٬۱۳۰[۲][۳] |
| علت تخلیه جمعیت | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
الغبیه الفوقا (الغبیة الفوقا) روستایی عرب فلسطینی در بخش حیفا در دوره قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود. این روستا در ۲۸ کیلومتری جنوب‌شرقی حیفا قرار داشت و یکی از سه روستای شناخته‌شده به نام «غبیات» بود؛ دو روستای دیگر الغبیه التحتا و النغنغیه نام داشتند. الغبیه الفوقا بر فراز تپه‌ای واقع بود و در امتداد دامنه‌های مشرف بر جاده عمومی حیفا-جنین گسترده شده بود.
بخشی از ساکنان روستا از ترکمن‌ها بودند. روستا در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین و در نبرد میشمار هایمک در ۸ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد و نیروهای هاگانا آن را ویران کردند.
پیشینه
دوره عثمانی
در آغاز دوره امپراتوری عثمانی، در سال ۱۵۹۶ میلادی، نام روستا به‌صورت «گبیه» در دفترهای مالیاتی ثبت شده بود. روستا بخشی از ناحیه «ساحل عتلیت» در سنجاق لجون به‌شمار می‌رفت.[۴] جمعیت آن ۳۹ خانوار و در حدود ۲۱۵ نفر برآورد شده که همگی مسلمان بودند. ساکنان مالیاتی ثابت به میزان ۲۵ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو، محصولات تابستانی، بز، کندوهای عسل و گاومیش‌های آبی می‌پرداختند و مجموع مالیات آنان ۲۱٬۶۹۰ آقچه بود.[۵]
الغبیه الفوقا مدرسه ابتدایی مشترکی با روستاهای الغبیه التحتا و النغنغیه داشت که عثمانیان در سال ۱۸۸۸ آن را ساخته بودند. این مدرسه در دوره قیمومت بریتانیا بسته شد. روستا دارای مسجد و مقبره‌ای بود که بر فراز تپه‌ای در بالای روستا قرار داشت.[۵]
دوره قیمومت بریتانیا
بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا انجام دادند، جمعیت الغبیه الفوقا (با ضبط «غبه الفوقا») ۴۱ نفر و همگی مسلمان بودند.[۶]
در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، دو روستای الغبیه با هم شمارش شدند و جمعیت کل آن‌ها ۲۰۰ نفر مسلمان در ۳۸ خانه بود.[۷]
در آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت الغبیه الفوقا به همراه الغبیه التحتا و النغنغیه شمارش شد و مجموع آن‌ها ۱٬۱۳۰ نفر مسلمان بود.[۲] مساحت کل زمین‌های این سه روستا ۱۲٬۱۳۹ دونوم برآورد شد.[۳] از این میزان، ۲۰۹ دونوم به باغ‌ها و زمین‌های آبی، ۱۰٬۸۸۳ دونوم به کشت غلات و ۱٬۰۴۷ دونوم به زمین‌های غیرقابل‌کشت اختصاص داشت.[۸][۹]
افزون بر کشاورزی، دامپروری یکی از منابع مهم درآمد ساکنان بود. در سال ۱۹۴۳، روستاییان ۱۰۴ رأس گاو، ۳۲ اسب، ۲۳ خر، ۵۰۰ ماکیان و ۶۴ کبوتر اهلی داشتند.[۱۰]
رویدادهای ۱۹۴۸ و پیامدها
در ۸ و ۹ آوریل ۱۹۴۸، نیروهای هاگانا به الغبیه الفوقا، الغبیه التحتا و خربت بیت رأس یورش بردند و در روزهای بعد اقدام به تخریب آن‌ها کردند.[۱۱] گزارش تیپ ۱ گولانی در ۹ آوریل بیان می‌کرد که «آماده تخریب روستاها هنگام تخلیه هستیم».[۱۲] آن‌ها الغبیه الفوقا را شب بعد ویران کردند.[۱۳]
بر پایه گزارش‌های فوزی القاوقجی، فرمانده ارتش نجات عرب، در روستا «نبردی خانه‌به‌خانه درگرفت که سراسر شب ادامه یافت». روز بعد نبرد شدیدتر شد و نیروهای صهیونیستی رانده شدند، اما در روزهای پس از آن هاگانا روستا را «اندک‌اندک» ویران کرد.[۱۴]
مورخ فلسطینی عارف العارف گزارش می‌دهد که ساکنان الغبیه التحتا اندکی پیش از این نبرد به الغبیه الفوقا نقل مکان کرده بودند، زیرا روستایشان ویران شده بود. این سیل جمعیتی شمار ساکنان الغبیه الفوقا را تا ۱٬۴۰۰ نفر افزایش داد و سرنوشت آنان پس از آغاز نبرد دانسته نیست.[۱۵]
هاگانا و پالماخ با همکاری ساکنان یهودی محلی، خانه‌های روستا را طی هفته بعد منفجر کردند.[۱۶]
پس از جنگ، این منطقه به دولت اسرائیل ملحق شد. تا سال ۱۹۹۲، کیبوتص میشمار هایمک بخشی از زمین‌های پیشین الغبیه الفوقا را به‌عنوان چراگاه به کار می‌برد.[۵]
وضعیت کنونی روستا
محل روستا پوشیده از بوته‌های صبر (کاکتوس) و درختان انجیر، بادام و خرنوب است. آوار خانه‌ها در میان علف‌ها و گیاهان خودرو دیده می‌شود. توده بزرگی از سنگ در جایی که مسجد بود برجا مانده‌است. گورستان روستا نیز زیر گیاهان خاردار و علف‌های هرز پنهان شده‌است. کشاورزان اسرائیلی زمین‌های پیرامونی را برای کاربردهای گوناگون از جمله چرای دام و کشت پنبه به کار می‌برند.[۱۷]
منابع
- 1 2 Morris, 2004, p. xviii, village #150.
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 13
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 47 بایگانی‌شده در ۲۰۱۶-۰۳-۰۳ توسط Wayback Machine
- ↑ Hütteroth and Abdulfattah, 1977, p. 157
- 1 2 3 Khalidi, 1992, p. 160
- ↑ Barron, 1923, Table XI, Sub-district of Haifa, p. 33
- ↑ Mills, 1932, p. 90
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 90
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 139 بایگانی‌شده در ۲۰۱۵-۰۹-۲۴ توسط Wayback Machine
- ↑ Marom, Roy; Tepper, Yotam; Adams, Matthew J. (۲۰۲۴). «Al-Lajjun: a Social and geographic account of a Palestinian Village during the British Mandate Period». British Journal of Middle Eastern Studies: ۲۰. doi:10.1080/13530194.2023.2279340.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (رده) - ↑ Morris, 2004, p. 242; note #598; Morris, 2004, p. 296
- ↑ Morris, 2004, p. 346; note #28; Morris, 2004, p. 397
- ↑ Morris, 2004, p. 346; note #29; Morris, 2004, p. 397
- ↑ «نبذة تاریخیة عن الغبیة الفوقا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «دلیل حق العودة». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «نبذة تاریخیة عن الغبیة الفوقا». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «بلادنا فلسطین لمصطفی مراد الدباغ». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Ghubayya al-Fawqa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «الغبیة الفوقا (حیفا)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Category:Al-Ghubayya al-Fawqa». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای commons، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- بخش (تقسیم کشوری) حیفا
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- روستاهای عربی خالی از سکنه پیش از جنگ ۱۹۴۸ عربها و اسرائیل