المسمیه الکبیره
المسمیه الکبیره
المسمیة الکبیرة المسمیه | |
|---|---|
 المسمیه الکبیره، ۱۹۴۷ | |
| ریشه‌شناسی: از ریشه «بلند بودن»[۱] | |
  المسمیه الکبیره جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۱°۴۵′۲۷″ شمالی ۳۴°۴۷′۰۵″ شرقی / ۳۱٫۷۵۷۵۰°شمالی ۳۴٫۷۸۴۷۲°شرقی | |
| Palestine grid | ۱۲۹/۱۲۹ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | غزه |
| تاریخ تخلیه جمعیت | ۸ ژوئیه ۱۹۴۸[۲] |
| مساحت | |
| • کل | ۲۰٬۶۸۷ دونوم (۲۰٫۶۸۷ کیلومتر مربع یا ۷٫۹۸۷ مایل مربع) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۲٬۵۲۰[۴][۳] |
| علت تخلیه | حمله نظامی نیروهای یه‌شو |
| شهرک‌های کنونی | بنی ریم،[۵] حاصاو،[۵] ینون،[۵] اخوا[۵] |
المسمیه الکبیره (المسمیة الکبیرة) روستایی فلسطینی در بخش غزه از قیمومت بریتانیا بر فلسطین بود که در ۴۱ کیلومتری شمال شرقی غزه قرار داشت. این روستا با مساحت زمینی ۲۰٬۶۸۷ دونوم در ارتفاع ۷۵ متری از سطح دریا در جلگه ساحلی واقع شده بود. المسمیه الکبیره در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل از سکنه تخلیه شد. جمعیت روستا در سال ۱۹۴۵ میلادی ۲٬۵۲۰ نفر بود.
نام این روستا در نام غیررسمی «تقاطع مسمیه» (تقاطع بزرگ ریم که بزرگراه‌های ۳ و ۴۰ اسرائیل را به هم پیوند می‌دهد) زنده مانده‌است و ویرانه‌های روستا در مجاورت این تقاطع قرار دارند.
پیشینه
بازمانده‌هایی از دوران روم و بیزانس در این مکان یافت شده‌اند، از جمله سکه‌ای متعلق به دوره امپراتور موریکیوس تیبریوس (۵۹۶–۵۹۷ میلادی).[۶] همچنین سفالینه‌ها و شیشه‌آلاتی از دوره‌های اموی و عباسی کشف شده و شواهدی از صنعت شیشه‌سازی محلی در دوره عباسی وجود دارد.[۶] سکونت در این مکان در دوره‌های ایوبی و مملوکی نیز ادامه یافت و فراوانی سفالینه‌ها و شیشه‌آلات یافت‌شده نشان‌دهنده اقتصاد پررونق آن دوره است.[۶] یک پایه ستون بدون تاریخ با نقش بازی دوز نه تایی نیز در این محل پیدا شده‌است.[۶]
دوره عثمانی
المسمیه در نیمه نخست سده هجدهم میلادی توسط مصطفی البکری الصدیقی، عالم صوفی و جهانگرد سوری (۱۶۸۸–۱۷۴۸/۴۹) یاد شده‌است.[۷] در دهه ۱۷۸۰ میلادی، جهانگرد فرانسوی ولنی (Volney) اشاره کرد که این روستا مقدار زیادی پنبه ریسیده تولید می‌کند.[۸]
در سال ۱۸۳۸ میلادی، «المسمیه» به عنوان روستایی مسلمان در ناحیه غزه ثبت شد.[۹]
در سال ۱۸۶۳ میلادی، کاوشگر فرانسوی ویکتور گرن از این روستا دیدن کرد و جمعیت آن را هفتصد نفر برآورد کرد. در اطراف چاه آب سنگ‌های بزرگ و ظاهراً باستانی وجود داشت و روستا را کشتزارهای تنباکو، هندوانه و خیار فراگرفته بود.[۱۰] فهرست روستاهای عثمانی در حدود سال ۱۸۷۰ نشان می‌دهد که «المسمیجه» ۲۴۳ خانه و ۶۵۶ نفر جمعیت داشت، هرچند در شمارش جمعیت تنها مردان به حساب آمده بودند.[۱۱][۱۲]
وصف «الکبیره» (به معنای بزرگ) بعدها به نام روستا افزوده شد تا آن را از روستای نزدیک المسمیه الصغیره که در اواسط سده نوزدهم بنیاد نهاده شده بود متمایز سازد. بر پایه منابع فرانسوی، هنگامی که طایفه حورانی به دلیل اختلافات داخلی از روستا بیرون رفتند و روستای جدیدی با همان نام در نزدیکی آن بنیاد نهادند این تمایز ضروری شد.[۱۳] در اواخر سده نوزدهم، المسمیه الکبیره نقشه‌ای ذوزنقه‌مانند داشت که قاعده بلند آن رو به غرب بود. روستا را باغ‌ها فراگرفته بود و خانه‌هایش از خشت خام یا بتن ساخته شده بودند و جدیدترین گسترش آن به سمت غرب و جنوب غربی بود.[۱۴]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که از سوی مقام‌های قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، المسمیه الکبیره ۱٬۳۹۰ نفر جمعیت مسلمان داشت.[۱۵] در سرشماری ۱۹۳۱ جمعیت روستا به ۱٬۷۵۶ مسلمان و ۴ مسیحی در ۳۵۴ خانه افزایش یافت.[۱۶]
روستا دارای دو مسجد و دو مدرسه بود. مدرسه پسرانه در سال ۱۹۲۲ ساخته شد و در سال ۱۹۴۷ دارای ۳۰۷ دانش‌آموز بود، در حالی که مدرسه دخترانه در سال ۱۹۴۴ تأسیس شد و ۳۹ دانش‌آموز داشت. المسمیه الکبیره از معدود روستاهای ناحیه بود که شورای روستایی داشت. روستا همچنین دارای جایگاه سوخت و درمانگاه بود.[۵]
بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، المسمیه الکبیره ۲٬۵۲۰ ساکن داشت: ۲٬۵۱۰ مسلمان و ۱۰ مسیحی.[۴] کشاورزی کنش اقتصادی اصلی روستا بود و محصولات غالب مرکبات و غلات بودند؛ در سال ۱۹۴۵ جمعاً ۱٬۰۰۵ دونوم به مرکبات و ۱۸٬۰۹۲ دونوم به غلات اختصاص داشت.[۱۷] افزون بر کشاورزی، ساکنان به پرورش دام و طیور نیز می‌پرداختند و شماری از آنان در پادگان نزدیک نیروی زمینی بریتانیا کار می‌کردند. المسمیه الکبیره بازار هفتگی پنجشنبه‌ها داشت که ساکنان روستاهای همسایه را نیز به خود جذب می‌کرد.[۵]
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
نیروهای هاگانا روستا را حصارکشی کردند، ظاهراً برای جلوگیری از تکرار رویدادهایی مانند کشتار دیر یاسین.[۱۸] المسمیه الکبیره در جریان عملیات ان-فار توسط تیپ ۸۴ گیواتی تصرف شد. روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد که روستا در ۱۱ ژوئیه اشغال شده و این کار مانع از تلاش نیروهای مصری برای رخنه به سوی لطرون از سمت المجدل شد. با این حال از دیدگاه هاگانا، تصرف روستا بخشی از «چندین عملیات پاکسازی در پشت جبهه تیپ برای از میان بردن تهدید و خطر ناشی از وجود تجمعات غیرنظامی عربی در پشت خط مقدم» بود.[۵]
پس از جنگ، این منطقه به کشور اسرائیل الحاق شد. بنی موریس گزارش می‌دهد که تا ۲۷ مه ۱۹۴۹ بیست و یک روستای عربی فلسطینی از مجموع نزدیک به ۴۰۰ روستای تخلیه‌شده با مهاجران تازه‌وارد یهودی بازسکونت‌دهی شده بودند و المسمیه الکبیره در شمار آنها بود.[۱۹] دو موشاو به نام‌های بنی ریم و حاصاو در سال ۱۹۴۹ بر زمین‌های المسمیه الکبیره بنیاد نهاده شدند و ینون نیز در سال ۱۹۵۲ بر زمین‌های پیشین روستا تأسیس شد. در سال ۱۹۷۶ شهرک دیگری به نام اخوا بر همین زمین‌ها ساخته شد.[۵] یک خانواده عرب فلسطینی توانست در منطقه بماند و جامعه بنی ریم از آنان به عنوان شبث گوی بهره می‌برد.[۲۰]
وضعیت بازمانده‌های روستا
ولید خالدی، مورخ فلسطینی، در سال ۱۹۹۲ دربارهٔ بازمانده‌های المسمیه الکبیره چنین نوشت:
دو مدرسه و چند خانه روستایی هنوز پابرجاست. مدرسه دخترانه متروک است، در حالی که مدرسه پسرانه به تأسیسات ارتش اسرائیل تبدیل شده‌است. برخی خانه‌ها مسکونی‌اند اما برخی دیگر به انبار تبدیل شده‌اند. یکی از خانه‌ها به مغازه فروش آبمیوه بدل شده‌است. همه آنها از بتن ساخته شده و ویژگی‌های معماری ساده‌ای دارند: سقف‌های تخت و درها و پنجره‌های مستطیلی. درخت خرمایی در حیاط خانه‌ای می‌روید که متعلق به فلسطینی‌ای به نام توفیق الرابی بوده‌است. جایگاه سوخت اسرائیلی درست بر همان نقطه‌ای ساخته شده که جایگاه سوخت روستا (متعلق به حسن عبدالعزیز و نمر مهنا) قرار داشت. زمین‌های اطراف را کشاورزان اسرائیلی کشت می‌کنند.
جغرافیا
المسمیه الکبیره در جلگه ساحلی جنوبی فلسطین و در تقاطع چند راه مهم قرار داشت: راه المجدل به سوی جنوب غربی، راه رمله به سوی شمال شرقی و راه یافا-بیت‌المقدس.[۲۲] وادی‌ای از شمال روستا می‌گذشت. از مجموع ۲۰٬۶۸۷ دونوم زمین روستا، ۱۳۵ دونوم زمین ساخته‌شده بود.[۲۳]
چهره‌های سرشناس
- عمر مونس یاغی، شیمیدان برجسته
منابع
- ↑ Palmer, 1881, p. 272
- ↑ Morris, 2004, p. xvii village #273
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 46
- 1 2 Government of Palestine, Department of Statistics, 1945, p. 32
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Khalidi, 1992, p. 125.
- 1 2 3 4 Mamalya, 2021, El-Masmiyya el-Kabira
- ↑ Al-Rihla. به نقل از Khalidi, 1992, p. 130
- ↑ Volney، C. -F. (۱۷۸۸). Travels Through Syria and Egypt. Printed for G.G.J. and J. Robinson. ص. 336.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. 118.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin، V. (۱۸۶۹). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. L'Imprimerie Nationale. ص. 88.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Socin, A. (۱۸۷۹). «Alphabetisches Verzeichniss von Ortschaften des Paschalik Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۲: 157.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hartmann, M. (۱۸۸۳). «Die Ortschaftenliste des Liwa Jerusalem». Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins. ۶: 133.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Grossman, David (۱۹۸۷). «Rural Settlement in the Southern Coastal Plain and the Shefelah, ۱۸۳۵-۱۹۴۵». Cathedra (۴۵): ۶۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. 411.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Barron، J.B. (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. 8.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Government of Palestine. ص. 5.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. به نقل از Hadawi, 1970, p. 87
- ↑ «The Story of Al-Masmiyya Al-Kabira as I Know It». WRMEA.
- ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. 395. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Dolón، Rosana (۲۰۰۸). Analysing Identities in Discourse. John Benjamins Publishing. ص. 102. شابک ۹۷۸-۹۰-۲۷۲-۲۷۱۹-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains. Institute for Palestine Studies. ص. ۱۲۵–۱۲۶. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «al-Masmiyya al-Kabira». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question.
- ↑ Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. به نقل از Hadawi, 1970, p. 137
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Masmiyya al-Kabira». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Al-Masmiyya al-Kabira». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «المسمیة الکبیرة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین