اودین‌آرکئا
| اودین‌آرکئا | |
|---|---|
 | |
| قلعه لوکی | |
| رده‌بندی علمی (کاندیداتوس) | |
| حوزه: | |
| فرمانرو: | |
| شاخه: | کاندیداتوس اودین‌آرکئوتا زارمبا-نیدزویدزکا و همکاران، ۲۰۱۷ |
| رده: | کاندیداتوس اودین‌آرکئا فوگل و همکاران، ۲۰۲۱ |
| راسته‌ها | |
| |
کاندیداتوس اودین‌آرکئا (به‌طور غیررسمی اودین‌آرکئا) یک رده از آرکی‌های کشت‌نشده در شاخهٔ کاندیداتوس اودین‌آرکئوتا است که خود در درون فرمانرو پرومتئارکئاتی یا آرکی‌های آسگارد قرار دارد.[۱][۲] تمام اعضای شناخته‌شدهٔ آن هنوز منحصراً از طریق ژنوم‌های مونتاژشده از متاژنوم (MAGs) شناخته می‌شوند.[۳]
آرایه‌شناسی
اودین‌آرکئا در سال ۲۰۱۷ توسط پژوهشگران دانشگاه اوپسالا، به عنوان یکی از دودمان‌های بنیان‌گذار بالاشاخهٔ آسگارد، در کنار کاندیداتوس لوکی‌آرکئا، کاندیداتوس ثورآرکئا و کاندیداتوس هایمدال‌آرکئا توصیف شد. این گروه در ژنوم‌های مونتاژشده از نمونه‌های استخراج‌شده از قلعه لوکی کشف گردید. نام این رده از اودین گرفته شده است که با نام‌گذاریِ مبتنی بر اساطیر نورس در سایر دودمان‌های آسگارد مطابقت دارد.[۲] تحلیل‌های فیلوژنومیک با استفاده از پایگاه داده آرایه‌شناسی ژنوم (GTDB) از اختصاص دادن اودین‌آرکئا به سطح آرایه‌شناختیِ رده پشتیبانی کردند. تا سال ۲۰۲۶، اودین‌آرکئا به عنوان یک رده فهرست شده است.[۴][۵] بالاشاخهٔ آسگارد از آن زمان به عنوان فرمانرو پرومتئارکئاتی (Promethearchaeati) طبقه‌بندیِ مجدد شده است.[۱]
- راسته "اودین‌آرکئال‌ها" تاماریت و همکاران، ۲۰۲۲[۶] و مرکز ملی اطلاعات زیست‌فناوری (NCBI).[۷]
- خانواده "اودین‌آرکئاسه" تاماریت و همکاران، ۲۰۲۲
- سرده "کاندیداتوس اودین‌آرکئوم" تاماریت و همکاران، ۲۰۲۲
- گونه "کاندیداتوس اودین‌آرکئوم یلوستونئی" تاماریت و همکاران، ۲۰۲۲
- سرده "کاندیداتوس اودین‌آرکئوم" تاماریت و همکاران، ۲۰۲۲
- خانواده "اودین‌آرکئاسه" تاماریت و همکاران، ۲۰۲۲
بوم‌شناسی
اودین‌آرکئا گرماگرای (ترموفیل) هستند. در مطالعه‌ای که این رده را پایه‌گذاری کرد، کانتیگ‌های (contigs) متاژنومیِ منتسب به اودین‌آرکئوتا منحصراً از محیط‌های چشمه‌های آب گرم، شامل پارک ملی یلوستون و استخر رادیاتا در نیوزیلند به دست آمدند.[۲] این ویژگی، اودین‌آرکئا را از سایر رده‌های آسگارد متمایز می‌کند.[۲] بررسی‌های گسترده‌ترِ بعدی، توالی‌های مرتبط با اودین‌آرکئا را در زیستگاه‌های زیرسطحیِ ساحلی و دریایی نیز گزارش کرده‌اند.[۸]
تجزیه‌وتحلیل
گونهٔ نماد آن کاندیداتوس اودین‌آرکئوم یلوستونئی (Ca. Odinarchaeum yellowstonii) است که نام آن از محل نمونه‌برداری‌اش در یلوستون گرفته شده است.[۳] ژنوم آن در ابتدا از یک MAG به شکل یک کروموزوم حلقوی منفرد به اندازهٔ ۱٫۴۶ مگابیس‌جفت (Mbp) در ۹ کانتیگ مونتاژ شد.[۳]
مانند سایر آرکی‌های آسگارد، ژنومِ کاندیداتوس اودین‌آرکئوم LCB_4 پروتئین‌های شاخص یوکاریوتی را رمزگذاری می‌کند که با رابطهٔ فرگشتیِ نزدیکِ پیشنهادشده میان آرکی‌های آسگارد و یوکاریوت‌ها همخوانی دارد.[۲] ژنوم LCB_4 به‌طور همزمان هم یک ژن شبه-توبولین و هم دو همولوگِ FtsZ را رمزگذاری می‌کند؛ ترکیبی که در سایر آرکی‌های آسگارد شناسایی نشده است.[۲][۳]
ویروس‌ها
دانشمندان در ژنوم یک آرکیِ آسگارد (گونهٔ یلوستونئی) ردّ فاصله‌اندازهای کریسپر را پیدا کردند. این فاصله‌اندازها مثل «یادداشت‌های دفاعی» سلول‌اند و نشان می‌دهند که این آرکی قبلاً با چه ویروس‌هایی برخورد داشته. وقتی این فاصله‌اندازها را با تکه‌های ویروسی موجود در همان دادهٔ متاژنومی مقایسه کردند، توانستند ویروس‌هایی را که این آرکی‌ها را آلوده می‌کرده‌اند شناسایی کنند؛ امری که امکان تعیین ویژگی‌های نخستین ویروس‌های آرکی‌های آسگارد را فراهم ساخت.[۳] ویروس‌های دیگری که استنباط می‌شود اودین‌آرکئا را آلوده می‌کنند نیز از طریق تطبیق گسترده‌تر فاصله‌اندازهای متاژنومیِ کریسپر شناسایی شده‌اند، از جمله اعضایی که خویشاوندی دوری با کائودوویریکت‌ها (Caudoviricetes) و ویروس‌های دارای کپسیدِ بی‌دم از قلمروِ واریدناویرا (Varidnaviria) دارند.[۹]
جستارهای وابسته
- فهرست سرده‌های باستانیان
- لوکی‌آرکئا
- هایمدال‌آرکئا
- آسگاردآرکیا
منابع
- 1 2 "Candidatus Odinarchaeia – Taxonomy". National Center for Biotechnology Information.
- 1 2 3 4 5 6 Zaremba-Niedzwiedzka, Katarzyna; Caceres, Eva F.; Saw, Jimmy H.; Bäckström, Disa; Juzokaite, Lina; Vancaester, Emmelien; Seitz, Kiley W.; Anantharaman, Karthik; Starnawski, Piotr; Kjeldsen, Kasper U.; Stott, Matthew B.; Nunoura, Takuro; Banfield, Jillian F.; Schramm, Andreas; Baker, Brett J.; Spang, Anja; Ettema, Thijs J. G. (2017). "Asgard archaea illuminate the origin of eukaryotic cellular complexity". Nature. 541 (7637): 353–358. doi:10.1038/nature21031. PMID 28077874.
- 1 2 3 4 5 Tamarit, Daniel; Caceres, Eva F.; Krupovic, Mart; et al. (2022). "A closed Candidatus Odinarchaeum chromosome exposes Asgard archaeal viruses". Nature Microbiology. 7: 948–952. doi:10.1038/s41564-022-01122-y. PMC 9246712. PMID 35760836.
- ↑ "Genome Taxonomy Database entry for GCA_029856525.1". GTDB: Genome Taxonomy Database. Retrieved 2026-05-06.
- ↑ Seitz, Kiley W.; et al. (2021). "Recoding of stop codons expands the metabolic potential of two novel Asgardarchaeota lineages". ISME Communications. 1 (1): 30. doi:10.1038/s43705-021-00032-0. PMC 9723677.
- ↑ الگو:Lpsn3
- ↑ C.L. Schoch; et al. "Odinarchaeota". National Center for Biotechnology Information (NCBI) taxonomy database. Retrieved 2025-02-28.
- ↑ Smith & G. Lloyd, Lovell & Karen; et al. (2025). "Ecological drivers of Promethearchaeati's specialization for deep subsurface environments". Communications Biology. doi:10.1038/s42003-026-09786-6.
- ↑ Medvedeva, Sofia; et al. (2022). "Three families of Asgard archaeal viruses identified in metagenome-assembled genomes". Nature Microbiology. 7: 962–973. doi:10.1038/s41564-022-01144-6. PMC 11165672. PMID 35668157.
- باستانیان
- گرمادوستها