اکبر دوم

اکبر دوم
پادشاه دهلی
بادشاه
پرتره اکبر شاه دوم، ح.۱۲۰۶ خورشیدی
پادشاه گورکانی
سلطنت۲۸ آبان ۱۱۸۵ – ۶ مهر ۱۲۱۶ خورشیدی
تاج‌گذاری۲۸ آبان ۱۱۸۵ خورشیدی
پیشینشاه عالم دوم
جانشینبهادرشاه دوم
زادهمیرزا اکبر
۳ فوریهٔ ۱۱۴۰
موکوندپور، ایالت ریوا، کنفدراسیون مراتا
درگذشتهالگو:تاریخ وفات و سن
دهلی، صوبه دهلی، امپراتوری گورکانی
آرامگاه
مسجد موتی، دهلی، هند
همسر(ان)ممتاز محل[۱]
انور محل[۲]
لال بایی[۳]
فرزند(ان)۱۴ پسر، از جمله:
نام کامل
سلطان ابن سلطان صاحب المفضی ولی نعمت حقیقی خداوند مجازی ابو ناصر معین الدین محمد اکبر شاه پادشاه غازی
تاریخ‌های دوره
قرون ۱۲ و ۱۳ خورشیدی
نام سلطنت
اکبر شاه دوم
خاندانخاندان بابر
دودمانتیموریان
پدرشاه عالم دوم
مادرقدسیه بیگم
مهرامضاء اکبر دوم

اکبر دوم (۳ اردیبهشت ۱۱۴۰ – ۶ مهر ۱۲۱۶ خورشیدی)، یا اکبر شاه دوم، نوزدهمین پادشاه گورکانی از ۱۱۸۵ تا ۱۲۱۶ خورشیدی بود. او دومین پسر شاه عالم دوم و پدر بهادرشاه دوم بود که در نهایت جانشین او شد و به آخرین پادشاه گورکانی تبدیل گشت.

اکبر قدرت عملی کمی داشت به دلیل نفوذ فزاینده بریتانیا در هند از طریق کمپانی هند شرقی. او رام موهان روی را به عنوان سفیر به بریتانیا فرستاد و لقب راجا را به او اعطا کرد. در دوران حکومت او، در سال ۱۲۱۴ خورشیدی، کمپانی هند شرقی از خواندن خود به عنوان تابع پادشاه گورکانی و صدور سکه به نام او خودداری کرد. خطوط فارسی روی سکه‌های کمپانی در این خصوص حذف شدند.

اکبر دوم اعتبار آغاز جشنواره وحدت هندو و مسلمانان «فول والون کی سیر» را دارد.[۵][۶] آرامگاه او در کنار درگاه صوفی قرن هفتم خورشیدی، قطب‌الدین بختیار کاکی در مهرائولی قرار دارد.

اوایل زندگی

ولیعهد در کنار پدر نابینای خود شاه عالم دوم (حدود ۱۱۷۹ خورشیدی)

شاهزاده میرزا اکبر در ۳ اردیبهشت ۱۱۴۰ خورشیدی در موکوندپور، ساتنا، در حالی که پدرش در تبعید بود، از پادشاه شاه عالم دوم زاده شد. در ۱۲ اردیبهشت ۱۱۶۰ خورشیدی، در قلعه سرخ، پس از مرگ برادر بزرگترش، شاهزاده با لقب «ولیعهد بهادر» به ولیعهدی منصوب شد. در سال ۱۱۶۱ خورشیدی، وی تا سال ۱۱۷۸ خورشیدی به عنوان نایب‌السلطنه دهلی منصوب شد. هنگامی که رهبر روهیله، غلام قادر، در سال ۱۱۶۷ خورشیدی دهلی را تصرف کرد، شاهزاده جوان میرزا اکبر به همراه دیگر شاهزادگان گورکانی مجبور به رقص نوچ شد. او شاهد تحقیر شدن و گرسنگی کشیدن اعضای خانواده سلطنتی گورکانی بود. هنگامی که شاه جهان چهارم فرار کرد، میرزا اکبر با عنوان «اکبر شاه دوم»، پادشاه اسمی بود و حتی پس از بازگشت پدرش، شاه عالم دوم، تا دی ماه ۱۱۶۷ خورشیدی، به عنوان پادشاه موقت باقی ماند.

سلطنت

روپیه نقره‌ای ریاست جمهوری بمبئی، ضرب شده در احمدآباد، به نام پادشاه گورکانی اکبر دوم.
روپیه نقره‌ای ایالت بوپال، ضرب شده به نام پادشاه گورکانی اکبر دوم، ضرب‌شده در داولات‌گره، با نماد سه شاخه در وضعیت افقی.
روپیه نقره‌ای ایالت بهاراتپور، ضرب شده به نام پادشاه گورکانی اکبر دوم، ضرابخانه ماهی ایندراپور.
کاسه یشم حکاکی شده با نام پادشاه
آرامگاه‌های اکبر دوم و پدرش شاه عالم دوم در ظفر محل، مهرائولی، دهلی

پادشاه اکبر دوم بر امپراتوریی ریاست می‌کرد که از نظر اسمی بزرگ بود اما در عمل تنها به قلعه سرخ در دهلی محدود می‌شد. حیات فرهنگی دهلی در دوران سلطنت او شکوفا شد. با این حال، رفتار او با مقامات کمپانی هند شرقی، به ویژه لرد هستینگز، که به جز در شرایط تابع و حاکم، از دادن وقت ملاقات به او خودداری کرد، با اینکه برای او شرافتمندانه بود، اما به‌طور فزاینده‌ای بریتانیایی‌ها را ناامید می‌کرد، زیرا آن‌ها او را صرفاً مستمری‌بگیر خود می‌دانستند. بریتانیایی‌ها بنابراین در سال ۱۲۱۴ خورشیدی، اختیارات اسمی او را به «پادشاه دهلی» کاهش دادند و کمپانی هند شرقی از عمل کردن به عنوان صرفاً نمایندگان امپراتوری گورکانی که از سال ۱۱۸۲ تا ۱۲۱۴ خورشیدی انجام می‌داد، دست کشید. همزمان، آن‌ها متن فارسی را با متن انگلیسی روی سکه‌های کمپانی جایگزین کردند، که دیگر نام پادشاه را نداشت.

بریتانیایی‌ها نواب اوده و نظام حیدرآباد را تشویق کردند تا عناوین سلطنتی را بپذیرند تا وضعیت و نفوذ پادشاه بیش از پیش تضعیف شود. نظام از روی احترام از این کار خودداری کرد، اما نواب اوده عنوان سلطنتی را پذیرفت.

او همچنین به اعطای لقب نواب به نواب تونک و نواب جائورا شهرت دارد.

اکبر دوم، اصلاح‌طلب بنگالی، رام موهان روی را منصوب کرد تا علیه رفتار کمپانی هند شرقی اعتراض کند و لقب راجا را به او اعطا نمود. رام موهان روی سپس به عنوان فرستاده گورکانی به درب سن‌جیمز از انگلستان دیدن کرد. رام موهان روی یادداشت مستدلی را از طرف حاکم گورکانی ارائه کرد، اما بی‌فایده بود.

آرامگاه اکبر دوم در یک محوطه مرمرین چسبیده به مسجد موتی در نزدیکی درگاه صوفی قرن هفتم خورشیدی، قطب‌الدین بختیار کاکی در مهرائولی، دهلی قرار دارد. پادشاهان گورکانی بهادرشاه یکم، (شاه عالم یکم) و شاه عالم دوم نیز در اینجا به خاک سپرده شده‌اند.[۷]

تبار

دو مُهور شرکت هند شرقی، ضرب شده در سال ۱۲۱۴ خورشیدی، با تصویر شیر علی (شیر علی) و درخت مقدس کربلا

پس از شورش، پسرعموهای میرزا موغال، پسر بهادرشاه ظفر، پسر اکبر دوم، از ترس دستگیری توسط بریتانیایی‌ها به مناطق همجوار گریختند. شاهزاده میرزا موغال، ولیعهد، خود دستگیر و توسط بریتانیایی‌ها در نزدیکی دروازه دهلی اعدام شد. بسیاری از شاهزادگان باقی‌مانده در استان‌های مختلف هند ساکن شدند، اما برخی به برمه، بنگال و دکن رفتند، زیرا تعداد زیادی از اعضای خانواده سلطنتی، همراه با پادشاه بهادرشاه دوم، به رانگون در برمه تبعید شدند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. Jatindra Kumar Majumdar, ed. (1939). Raja Rammohun Roy and the Last Moghuls: A Selection from Official Records, 1803–1859. Art Press. pp. xxxiii. ISBN 9788170410645.
  2. Indian History Congress (1958). Proceedings, Volume 20. Indian History Congress. p. 316.
  3. Syed Mahdi Husain (2006). Bahadur Shah Zafar and the War of 1857 in Delhi. Aakar Books. p. 36. ISBN 9788187879916.
  4. "GREAT ESCAPE OF MIRZA JAHAN KHUSRO SON OF AKBAR SANI – HAJI MUHAMMED ISHAQUE DESCENDANT OF GREAT MUGHALS". 15 April 2020.
  5. Dec 8, TNN / (8 December 2012). "Akbar, Dara Shikoh had set examples of Hindu-Muslim unity | Varanasi News – Times of India". The Times of India (به انگلیسی).
  6. "Akbar and his religious policy" (PDF).
  7. Dadlani, Chanchal B. (2018). From stone to paper: architecture as history in the late Mughal Empire. New Haven [CT]. p. 63. ISBN 978-0-300-23317-9. OCLC 1024165136.

منابع

پیوند به بیرون