بازسازی پهنه کرانآب
بازسازی پهنه کرانآب[۱] (به انگلیسی: Riparian-zone restoration) عبارت است از بازسازی بومشناختی زیستگاههای رودخانهها، نهرها، چشمهها، دریاچهها، دشتهای سیلابی و سایر بومشناسی هیدرولوژیکی در پهنه کرانآب یا پهنه کنارهٔ رود[۲] است. پهنه کرانآب رابط بین خشکی و رودخانه یا نهر است. پهنه کرانآب همچنین نامگذاری مناسب برای یکی از پانزده زیستبوم خشکی در کره زمین است. زیستگاه جوامع گیاهی و جانوری در امتداد حاشیهها و کرانه رودخانهها پوشش گیاهی رودخانهای نامیده میشود که با گیاهان و جانوران آبزی مورد علاقه آنها مشخص میشود. پهنههای کرانآب به دلیل نقش آنها در حفاظت از خاک، تنوع زیستی زیستگاه، و تأثیری که بر جانوران و اکوسیستمهای آبی، از جمله علفزار، جنگل، تالاب یا ویژگیهای زیرسطحی مانند سطح استابی آب دارند، از نظر بومشناسی، مدیریت زیستمحیطی و مهندسی عمران مهم هستند. در برخی مناطق از اصطلاحات مانند جنگل کرانآب، پهنه میانگیر رودخانهای، یا نوار کرانآب برای توصیف یک منطقه رودخانهای استفاده میشود.
در بسیاری از نقاط جهان محیط طبیعی مناطق ساحلی توسط فعالیتهای بشری تغییر یافته یا تخریب شدهاند. به همین دلیل مناطق ساحلی نیاز به بازسازی دارند[۳]
علل تخریب پهنه کرانآب
اختلالات پهنه کرانآب به دو دسته اصلی تقسیم میشود: دسته اول تغییرات هیدرولوژیکی است که بهطور غیرمستقیم بر جوامع ساحلی از طریق تغییرات مورفولوژی و فرآیندهای هیدرولوژیکی رودخانه تأثیر میگذارد. دسته دوم شامل تغییرات زیستگاهی است که منجر به تغییر مستقیم جوامع گونههای ساحلی از طریق پاکسازی یا آشفتگی زمین میشود.
اصلاحات هیدرولوژیکی
سدها و انحرافات
سدها بر روی رودخانهها عمدتاً برای ذخیره آب به منظور تولید برق آبی یا کنترل سیلابها ساخته میشوند. اکوسیستمهای ساحلی طبیعی در بالادست سدها میتوانند در اثر ایجاد مخازن جدید و غرق شدن زیستگاه ساحلی، از بین بروند. سدها همچنین میتوانند با تغییرات قابل توجه در زمان وقوع سیل و کاهش میزان رسوبات و مواد مغذی تحویلی از بالادست، تغییرات اساسی در جوامع ساحلی پایین دست ایجاد کنند.[۴][۵]
منابع
- ↑ «جنگل کرانآب» [مهندسی منابع طبیعی- محیطزیست و جنگل] همارزِ «riparian forest»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر پنجم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ جنگل کرانآب)
- ↑ مُر، فرید؛ مدبری، سروش (۱۳۹۱). فرهنگ جامع علوم زمین. فرهنگ معاصر. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۵-۰۴۰-۴.
- ↑ «Riparian vegetation: degradation, alien plant invasions, and restoration prospects».
- ↑ Merritt, David M.; Cooper, David J. (2000). "Riparian vegetation and channel change in response to river regulation: a comparative study of regulated and unregulated streams in the Green River Basin, USA". Regulated Rivers: Research & Management (به انگلیسی). 16 (6): 543–564. doi:10.1002/1099-1646(200011/12)16:6<543::AID-RRR590>3.0.CO;2-N. ISSN 1099-1646.
- ↑ Stromberg, J. C. (1993). "Frémont Cottonwood-Goodding Willow Riparian Forests: A Review of Their Ecology, Threats, and Recovery Potential". Journal of the Arizona-Nevada Academy of Science. 27 (1): 97–110. ISSN 0193-8509.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Riparian-zone restoration». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۶ خرداد ۱۴۰۱.
