بلوار شهدا

بلوار شهدا در جمهوری آذربایجان

مسیر شهدا یا بلوار شهدا (ترکی آذربایجانی: Şəhidlər Xiyabanı)، که قبلاً با نام پارک کی‌روف شناخته می‌شد، یک گورستان و یادبود در باکو، جمهوری آذربایجان است که به یاد کسانی ساخته شده که توسط نیروی زمینی شوروی در جریان ژانویه سیاه ۱۹۹۰ و همچنین در جنگ اول قره‌باغ ۱۹۸۸–۱۹۹۴ کشته شدند.

تاریخچه

در روزهای پایانی جنگ جهانی اول، در باکو در پی جنگ داخلی روسیه درگیری‌هایی رخ داد، زمانی که چهار گروه برای کنترل منطقه با هم می‌جنگیدند پس از فروپاشی امپراتوری روسیه. گروه‌های درگیر شامل بلشویک‌ها، منشویک‌ها، مردم ارمنی و مردم آذری بودند. در این درگیری‌ها بسیاری از مردم کشته شدند، از جمله برخی اعضای یک نیروی کوچک بریتانیایی که برای جلوگیری از افتادن باکو به دست روس‌ها اعزام شده بود.[۱] محل فعلی «مسیر شهدا» ابتدا به‌عنوان قبرستان مسلمانان برای قربانیان وقایع مارس ۱۹۱۸ مورد استفاده قرار گرفت.[۲][۳]

پس از به قدرت رسیدن بلشویک‌ها، قبرستان کاملاً نابود شد و اجساد منتقل گردید. در این محل یک پارک تفریحی ایجاد شد و تندیسی از سرگی کیروف، رهبر برجسته بلشویک‌ها نصب شد.[۴] پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تندیس و امکانات پارک تفریحی برداشته شد[۵] و محل دوباره به‌عنوان مکان دفن قهرمانان ملی بازگردانده شد.[۶] نخستین افرادی که در این یادبود جدید دفن شدند، کسانی بودند که در جریان وقایع ژانویه سیاه ۱۹۹۰ و تهاجم نیروهای شوروی به باکو کشته شده بودند.[۷]

این یادبود بعداً برای دفن اجساد مردانی که در جنگ اول ناگورنو-قره‌باغ، درگیری مسلحانه‌ای که از فوریه ۱۹۸۸ تا مه ۱۹۹۴ در منطقه کوچک ناگورنو-قره‌باغ در جنوب غربی آذربایجان، بین ارمنی‌های ناگورنو-قره‌باغ مورد حمایت ارمنستان و جمهوری آذربایجان رخ داد، کشته شدند، مورد استفاده قرار گرفت.

طراحی

تخمین زده می‌شود که تقریباً ۱۵۰۰۰ نفر در این گورستان دفن شده‌اند. این گورستان بر روی تپه‌ای در جنوب شهر مشرف به دریای خزر واقع شده است. این گورستان زیارتگاهی برای کسانی است که جان خود را برای استقلال آذربایجان فدا کرده‌اند و هر ساله هزاران بازدیدکننده را به خود جذب می‌کند.[۸]

یادبودها

کوچه شهدا، ۲۰ ژانویه ۲۰۲۴

بنای یادبود شعله ابدی در کوچه شهدا واقع شده است و اغلب مورد بازدید رؤسای جمهور آذربایجان و دیگر مقامات قرار می‌گیرد.[۹]

کوچه شهدا همچنین محل یادبود شهدای ترک باکو است، یادبودی بزرگ برای ۱۱۳۰ سرباز ترک که در نبرد باکو در سال ۱۹۱۸ در نبرد باکو با نیروهای بلشویک و ارمنی کشته شدند. در کنار این یادبود، مسجد شهدا وجود دارد که آن هم توسط ترک‌ها ساخته شده است.[۱۰] این یادبود شامل یک بلوک شش ضلعی پوشیده از گرانیت قرمز است؛ هر وجه آن شامل یک هلال ستاره مرمری سفید خالص است که بر اساس هلال ستاره‌های پرچم ملی ترکیه ساخته شده است. این یادبود توسط رئیس‌جمهور سابق ترکیه ، سلیمان دمیرل، و رئیس‌جمهور آذربایجان، حیدر علی اف، در یک مراسم رسمی در سپتامبر ۱۹۹۹ رونمایی شد[۱۱]

نه چندان دور از بنای یادبود ترکیه، دیوار کوچکی وجود دارد که یادبود سربازان بریتانیایی کشته شده در همان درگیری است.

مجتمع یادبود شعله ابدی

پیشنهاد تأسیس بنای یادبود شعله ابدی در سال ۱۹۹۴ مطرح شد. پارلمان آذربایجان، به ابتکار رئیس‌جمهور علی‌اف، متعاقباً با برپایی یک بنای یادبود ملی به یاد شهدای آذربایجان موافقت کرد. علی‌اف شخصاً بر این پروژه نظارت داشت. در طول نمایشگاه پنجمین سالگرد ژانویه سیاه، سه پیشنهاد، از جمله پیشنهادی از مجسمه‌ساز عمر الداروف، به رئیس‌جمهور ارائه شد؛ او چندین پیشنهاد دیگر درخواست کرد. پیشنهادی که توسط معمار البای قاسم‌زاده ارائه شده بود، در مسابقه برنده شد. در ۵ آگوست ۱۹۹۸، رئیس‌جمهور علی‌اف دستور برپایی بنای یادبود شعله ابدی در کوچه شهدا با بودجه ۲ میلیارد منات آذربایجان را صادر کرد.

دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه، در کنار بنای یادبود شعله ابدی

این بنای یادبود در ۹ اکتبر ۱۹۹۸ افتتاح شد. این مجموعه یادبود از مقبره‌ای تشکیل شده است که بر روی تاجی به شکل ستاره ۸ پر و گنبدی شیشه‌ای با قاب طلایی قرار دارد. در سال ۲۰۰۷، ستون‌های شعله ابدی بلندتر شدند و بخش‌هایی از ستاره هشت‌گوش و آینه هشت‌پر از طلا ساخته شدند.

تدفین‌های قابل توجه

اولین آرامگاه در ورودی کوچه شهدا متعلق به زوج متأهل، فریضه و الهام الله وردیف، است که در ژانویه سیاه درگذشتند. الهام توسط نیروهای شوروی به ضرب گلوله کشته شد و فریضه پس از شنیدن خبر مرگ شوهرش خودکشی کرد.[۱۲][۱۳] این آرامگاه به نمادی از وفاداری و عشق تبدیل شده است.[۱۴] این گورستان همچنین شامل قبرهای روزنامه‌نگاران چنگیز مصطفی اف و سلاطین عسگروا است که در جریان جنگ اول قره باغ کوهستانی کشته شدند.[۱۵]

نگارخانه

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "History denies Baku heroes a memorial". The Times. January 14, 2003. Retrieved March 25, 2010.
  2. ↑ "Şəhidlər xiyabanı ziyarət edilib" (به ترکی آذربایجانی). islammektebi.org. January 18, 2010. Archived from the original on July 26, 2011. Retrieved March 25, 2010.
  3. ↑ "Baku Attractions: Martyrs Lane". simplebaku.com. 2010. Archived from the original on December 28, 2008. Retrieved March 25, 2010.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link)
  4. ↑ Память об утратах и азербайджанское общество (به روسی). sakharov-center.ru. 2010. Archived from the original on March 10, 2011. Retrieved March 25, 2010.
  5. ↑ Kerimov, Faig. "What Happened to Kirov’s Statue?” AZER.com in Azerbaijan International, Vol. 9:2 (Summer 2001), pp. 40-42.
  6. ↑ Peuch, Jean-Christophe (September 20, 2003). "Azerbaijan: Planned British War Memorial Raises Hackles". NetNative. Payvand's Iran News. Retrieved March 25, 2010.
  7. ↑ Reza with Betty Blair. "Black January—Baku 1990: Behind the Scenes—A Photojournalist's Perspective”. AZER.com at Azerbaijan International, Vol. 10:4 (Winter 2002), pp. 58-63.
  8. ↑ "Qara Yanvar: Tragedy of January 20 Remembered". zerbaijan.com. 2010. Retrieved March 25, 2010.
  9. ↑ (به روسی). mirtv.ru. May 11, 2007 https://archive.today/20130417042245/http://mirtv.ru/content/view/19362/42/. Archived from the original on April 17, 2013. Retrieved March 25, 2010. {{cite web}}: Missing or empty |title= (help)
  10. ↑ "Azerbaijan closes Turkish mosque in Baku: Report". Sitemiz AA, CÄ°HAN ve Reuters abonesidir. April 26, 2009. Archived from the original on April 28, 2009. Retrieved March 25, 2010.
  11. ↑ "Memorial for Turkish Martyries and territorial planning project, Baku-Azerbaijan 1999". utm.com.tr. 2010. Archived from the original on January 2, 2019. Retrieved March 25, 2010.
  12. ↑ Январский террор проармянской советской власти и непоколебимость героизма азербайджанского народа بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۲-۱۵ توسط Wayback Machine (به روسی)
  13. ↑ Аллахвердиев Ильгам Аждар оглы, 1962 года рождения (به روسی)
  14. ↑ В Азербайджане вспоминают жертв трагедии 20 января 1990 года (به روسی)
  15. ↑ Təsisçilər Şurası بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۹-۰۴ توسط Wayback Machine (به ترکی آذربایجانی)
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.