بیژن عبدالکریمی

«عبدالکریمی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر کاربردها، عبدالکریمی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

بیژن عبدالکریمی
زادهٔ	۱۳۴۲ ‏(۶۲–۶۳ سال) تهران، ایران
تحصیلات	فلسفه غرب
محل تحصیل	دکتری
مکتب	فلسفه قاره‌ای
محل کار	دانشگاه آزاد تهران شمال
استادان	رضا داوری اردکانی، احمد فردید، عبدالکریم سروش
علایق اصلی	فلسفه هایدگر، فلسفه فرهنگ، فلسفه سیاسی
تأثیرگرفته از علی شریعتی احمد فردید رضا داوری اردکانی مارتین هایدگر کارل مارکس هگل
دلیل شهرت	نقد اسلامی‌سازی علوم انسانی، نقد الهیات (تئولوژی)

بیژن عبدالکریمی (زادهٔ ۱۳۴۲) فیلسوف، فلسفه‌دان و دانشیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال است. عبدالکریمی دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد فلسفه را به ترتیب در سال‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۷۳ در دانشگاه تهران به پایان رساند و در سال ۱۳۸۰ از دورهٔ دکتری فلسفه در دانشگاه مسلمان علیگر هندوستان فارغ‌التحصیل شد.

از چپ: بیژن عبدالکریمی، علی‌اکبر رشاد و سید محمدمهدی میرباقری در همایش علم دینی، ۹ خرداد ۱۳۹۱، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

دیدگاه‌ها و واکنش‌ها

عبدالکریمی از منتقدان نگاه سیاسی به مقولهٔ فرهنگ، علوم انسانی اسلامی و اسلامی‌سازی دانشگاه‌ها است و معتقد است باید رویکرد هستی‌شناسانه جایگزین رویکردهای تئولوژیک و ایدئولوژیک شود. او بر بازخوانی سنت فکری متفکرانی همچون علی شریعتی و احمد فردید تأکید می‌کند و رویکرد عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان و محمد مجتهد شبستری نسبت به متون مقدس را مورد نقد قرار داده است. عبدالکریمی در رابطه با تفکر تئولوژیک، معتقد بر تفکری جدلی و همین‌طور سیستماتیک به معنای خاص است.

اعتراضات دی ۱۴۰۴

در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴، بیژن عبدالکریمی با حضور در رسانه‌های رسمی حکومت جمهوری اسلامی و انتشار یادداشتی در پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، به بیان دیدگاه‌های خود درباره این رویدادها پرداخت. او در این مواضع، ضمن حمایت از حاکمیت و نیروهای انتظامی و امنیتی، اعتراضات و خشونت‌های همراه آن را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.

عبدالکریمی در ۲۳ دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با اعتراضات، در یک برنامه تلویزیونی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت: «من از مسئولان می‌خواهم که نسبت به حقوق نیروهای انتظامی و نیروهای دفاعی به‌شدت اهتمام بورزند. حقیقتاً درخور هستند که زندگی‌شان تأمین شود.»

او در یادداشت خود، خشونت‌های رخ‌داده در جریان اعتراضات را «داعشی‌گونه» توصیف کرد و آن‌ها را نه صرفاً حاصل اعتراضات مدنی، بلکه ناشی از ضعف‌های اجتماعی و فرهنگی و همچنین نقش نیروهای خارجی و گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی دانست. عبدالکریمی همچنین گزارش‌های رسانه‌های خارجی و برخی نهادهای بین‌المللی درباره سرکوب اعتراضات را رد کرد و از نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی دفاع کرد. وی در پایان از مردم خواست در شرایط موجود حامی نیروهای دفاعی، انتظامی و امنیتی کشور باشند.

او در ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ در مصاحبه‌ای در واکنش به بیانیه میرحسین موسوی که خواستار برگزاری رفراندوم شده بود گفت: «تمام نیروهای اجتماعی و منتقدانی که در شرایط فعلی از رفراندوم، تشکیل مجلس مؤسسان و تغییر قانون اساسی سخن می‌گویند، مرتکب نوعی خیانت می‌شوند»

بازتاب رسانه‌ای

برخی رسانه‌ها و ناظران، مواضع او را همسو با روایت‌های رسانه‌های نزدیک به حاکمیت توصیف کرده‌اند؛ از جمله ایران‌وایر او را از «چهره‌های جامعه مدنی نزدیک به جمهوری اسلامی» دانسته و به نمونه‌هایی از حمله او به مخالفان اشاره کرده است.

اخراج از دانشگاه

عبدالکریمی در ۱۳ شهریور ۱۴۰۰ حکم اخراج خود از دانشگاه آزاد را به دلیل اظهاراتش در یک سخنرانی دریافت کرد. بعد از آن طهرانی رئیس دانشگاه آزاد دستور بررسی مجدد موضوع را صادر کرد. او ماجرای اخراجش را به این شکل شرح داد:

مهمان وزارت کشور بودم. … از من دعوت شده بود که سخنرانی کنم. در سخنرانی به لزوم مشارکت مردمی در مبارزه با مسئله سلطه و سلطه‌گری اشاره داشتم. گفتم که اگر توانستیم در جنگ در برابر قدرت‌های جهانی ایستادگی کنیم، به برکت مشارکت مردم بود. امروز هم به واسطه تحریم، زیر فشار نظام سلطه هستیم؛ لذا لازم است که مجدداً مردم مشارکت کنند و از حمایت مردم برخوردار باشیم. در آن جلسه گفتم که امیدوارم حوادث سال ۸۸ اتفاق نیفتد تا برادر در مقابل برادر و ایرانی در مقابل ایرانی نایستد. بعد از این سخنرانی برخی، سخنانم را تاویل بر حمایت از آنچه که «فتنه» می‌نامند، کردند. به همین دلیل ۶ ماه اخراج شدم.

برخی از منابع دلیل اخراج وی را حمایت از دوران پهلوی عنوان کردند.

حواشی

بیژن عبدالکریمی در سال‌های اخیر همچنین در فضای مجازی و گفتگوهای رسانه‌ای خود درگیر حواشی بسیاری شده و اظهارات جنجالی داشته است که برخی از آن‌ها عبارت هستند از:

توهین به مردم شهر آبادان

بیژن عبدالکریمی در یک میزگرد درباره‌ی شهر آبادان عنوان کرد: «آبادان فاحشه‌خانه سربازان آمریکایی بود». وی مدتی بعد با انتشار پیامی تصویری گفت منظورش از این گفته چیز دیگری بوده است و گفتگو در رسانه‌ها تقطیع شده است.

کتاب‌ها

تألیف

• در جستجوی معاصریت، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۸
• دن‌کیشوت‌های ایرانی، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۷
• آیندهٔ روحانیت و جهان معاصر، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۷
• پرسش از امکان امر دینی در جهان معاصر، بیژن عبدالکریمی: تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۷
• مشرکی در خانواده پیامبر، حسن محدثی و بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۹۶
• پایان تئولوژی (دوجلدی)، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۹۵
• شریعتی و تفکر آینده ما، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۳
• هایدگر در ایران، بیژن عبدالکریمی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۹۲
• هایدگر و استعلا: شرحی بر تفسیر هایدگر از کانت، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۹۲ (چاپ اول ۱۳۸۱)
• ما و جهان نیچه‌ای، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات علم، ۱۳۸۷
• ما و پست‌مدرنیسم: نقد و بررسی گفتمان پست‌مدرنیسم در ایران، بیژن عبدالکریمی و محمدعلی محمدی، تهران: جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۴
• هگل یا مارکس: نقدی بر جریان روشنفکری ایران، بیژن عبدالکریمی و محمد رضایی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۸۴
• مونیسم یا پلورالیسم: واکاوی هستی‌شناسی یک نظریه اجتماعی (تحلیل و نقد دیدگاه داریوش شایگان در افسون‌زدگی جدید)، گروه مؤلفان، تهران: مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها، ۱۳۸۳
• رهایی‌بخشی یا سلطه: نقدی بر نظام آموزش و پرورش ایران، بیژن عبدالکریمی و محمدعلی محمدی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۸۱
• قصه من و تو (مجموعه شعر)، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۸۰
• شریعتی و سیاست‌زدگی، بیژن عبدالکریمی، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، ۱۳۷۷
• تفکر و سیاست: نسبت مابعدالطبیعه و فلسفه سیاسی در افلاطون، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۶
• ن‍گ‍اه‍ی دوب‍اره ب‍ه م‍ب‍ان‍ی ف‍ل‍س‍ف‍ه س‍ی‍اس‍ی ش‍ری‍ع‍ت‍ی: ت‍ام‍ل‍ی ب‍ر پ‍ارادوک‍س دم‍ک‍راس‍ی م‍ت‍ع‍ه‍د، بیژن عبدالکریمی، تهران: نشر اشراقیه، ۱۳۶۸

ترجمه

• بررسی روشنگرانه اندیشه‌های مارتین هایدگر، والتر بیمل، بیژن عبدالکریمی (مترجم)، تهران: انتشارات سروش، ۱۳۸۱
• هایدگر، پاتریشیا آلتنبرند جانسون، بیژن عبدالکریمی (مترجم)، تهران: انتشارات علم، ۱۳۸۷

ویرایش

• نوشته‌های اساسی شریعتی، بیژن عبدالکریمی (به اهتمام)، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۳
• ادبیات و فلسفه در گفتگو، هانس گئورگ گادامر، زهرا زواریان (مترجم)، بیژن عبدالکریمی (ویراستار)، تهران: نقش و نگار
• اگزیستانسیالیسم، دین، و اخلاق، ثریا احمدی و سعیده مرادی، بیژن عبدالکریمی (ویراستار)، تهران: علم، ۱۳۹۰