بیژن عبدالکریمی

بیژن عبدالکریمی
زادهٔ۱۳۴۲ (۶۱–۶۲ سال)
تحصیلاتفلسفه غرب
محل تحصیلدکتری
مکتبفلسفه قاره‌ای
محل کاردانشگاه آزاد تهران شمال
استادانرضا داوری اردکانی، احمد فردید، عبدالکریم سروش
علایق اصلی
فلسفه هایدگر، فلسفه فرهنگ، فلسفه سیاسی
دلیل شهرتنقد اسلامی‌سازی علوم انسانی، نقد الهیات (تئولوژی)

بیژن عبدالکریمی (زادهٔ ۱۳۴۲ تهران) فیلسوف،[۱] فلسفه‌دان[۲] و دانشیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال است.[۳][۴] عبدالکریمی دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد فلسفه را به ترتیب در سال‌های ۱۳۶۷ و ۱۳۷۳ در دانشگاه تهران به پایان رساند و در سال ۱۳۸۰ از دورهٔ دکتری فلسفه در دانشگاه مسلمان علیگر هندوستان فارغ‌التحصیل شد.[۵]

از چپ: بیژن عبدالکریمی، علی‌اکبر رشاد و سید محمدمهدی میرباقری در همایش علم دینی، ۹ خرداد ۱۳۹۱، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

دیدگاه‌ها

عبدالکریمی از منتقدان نگاه سیاسی به مقولهٔ فرهنگ، علوم انسانی اسلامی و اسلامی‌سازی دانشگاه‌ها است و معتقد است باید رویکرد هستی‌شناسانه جایگزین رویکردهای تئولوژیک و ایدئولوژیک شود. او بر بازخوانی سنت فکری متفکرانی همچون علی شریعتی و احمد فردید تأکید می‌کند و رویکرد عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان و محمد مجتهد شبستری نسبت به متون مقدس را مورد نقد قرار داده است.[۶][۷][۸][۹] عبدالکریمی در رابطه با تفکر تئولوژیک، معتقد بر تفکری جدلی و همین‌طور سیستماتیک به معنای خاص است.[۱۰]

اخراج از دانشگاه

عبدالکریمی در ۱۳ شهریور ۱۴۰۰ حکم اخراج خود از دانشگاه آزاد را به دلیل اظهاراتش در یک سخنرانی دریافت کرد. بعد از آن طهرانی رئیس دانشگاه آزاد دستور بررسی مجدد موضوع را صادر کرد.[۱۱] او ماجرای اخراجش را به این شکل شرح داد:[۱۲]

مهمان وزارت کشور بودم. … از من دعوت شده بود که سخنرانی کنم. در سخنرانی به لزوم مشارکت مردمی در مبارزه با مسئله سلطه و سلطه‌گری اشاره داشتم. گفتم که اگر توانستیم در جنگ در برابر قدرت‌های جهانی ایستادگی کنیم، به برکت مشارکت مردم بود. امروز هم به واسطه تحریم، زیر فشار نظام سلطه هستیم؛ لذا لازم است که مجدداً مردم مشارکت کنند و از حمایت مردم برخوردار باشیم. در آن جلسه گفتم که امیدوارم حوادث سال ۸۸ اتفاق نیفتد تا برادر در مقابل برادر و ایرانی در مقابل ایرانی نایستد. بعد از این سخنرانی برخی، سخنانم را تاویل بر حمایت از آنچه که «فتنه» می‌نامند، کردند. به همین دلیل ۶ ماه اخراج شدم.

برخی از منابع دلیل اخراج وی را حمایت از دوران پهلوی عنوان کردند.[۱۳][۱۴]

دیدگاه‌ها و واکنش‌ها

در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، بیژن عبدالکریمی با حضور در رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی و انتشار یادداشتی در پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، به بیان دیدگاه‌های خود درباره این رویدادها پرداخت. او در این مواضع، ضمن حمایت از حاکمیت و نیروهای انتظامی و امنیتی، اعتراضات و خشونت‌های همراه آن را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.

عبدالکریمی در ۲۳ دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با اعتراضات، در یک برنامه تلویزیونی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت: «من از مسئولین می‌خواهم که نسبت به حقوق نیروهای انتظامی و نیروهای دفاعی به‌شدت اهتمام بورزند. حقیقتاً درخور هستند که زندگی‌شان تأمین شود.»[۱۵]

او در یادداشت خود، خشونت‌های رخ‌داده در جریان اعتراضات را «داعشی‌گونه» توصیف کرد و آن‌ها را نه صرفاً حاصل اعتراضات مدنی، بلکه ناشی از ضعف‌های اجتماعی و فرهنگی و همچنین نقش نیروهای خارجی و گروه‌های مخالف جمهوری اسلامی دانست. عبدالکریمی همچنین گزارش‌های رسانه‌های خارجی و برخی نهادهای بین‌المللی درباره سرکوب اعتراضات را رد کرد و از نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی دفاع کرد. وی در پایان از مردم خواست در شرایط موجود حامی نیروهای دفاعی، انتظامی و امنیتی کشور باشند.[۱۶]

کتاب‌ها

تألیف

  • در جستجوی معاصریت، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۸
  • دن‌کیشوت‌های ایرانی، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۷
  • آیندهٔ روحانیت و جهان معاصر، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۷
  • پرسش از امکان امر دینی در جهان معاصر، بیژن عبدالکریمی: تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۷
  • مشرکی در خانواده پیامبر، حسن محدثی و بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۹۶
  • پایان تئولوژی (دوجلدی)، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۹۵
  • شریعتی و تفکر آینده ما، بیژن عبدالکریمی، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۳
  • هایدگر در ایران، بیژن عبدالکریمی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۹۲
  • هایدگر و استعلا: شرحی بر تفسیر هایدگر از کانت، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات ققنوس، ۱۳۹۲ (چاپ اول ۱۳۸۱)
  • ما و جهان نیچه‌ای، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات علم، ۱۳۸۷
  • ما و پست‌مدرنیسم: نقد و بررسی گفتمان پست‌مدرنیسم در ایران، بیژن عبدالکریمی و محمدعلی محمدی، تهران: جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۴
  • هگل یا مارکس: نقدی بر جریان روشنفکری ایران، بیژن عبدالکریمی و محمد رضایی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۸۴
  • مونیسم یا پلورالیسم: واکاوی هستی‌شناسی یک نظریه اجتماعی (تحلیل و نقد دیدگاه داریوش شایگان در افسون‌زدگی جدید)، گروه مؤلفان، تهران: مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها، ۱۳۸۳
  • رهایی‌بخشی یا سلطه: نقدی بر نظام آموزش و پرورش ایران، بیژن عبدالکریمی و محمدعلی محمدی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۸۱
  • قصه من و تو (مجموعه شعر)، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات نقد فرهنگ، ۱۳۸۰
  • شریعتی و سیاست‌زدگی، بیژن عبدالکریمی، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، ۱۳۷۷
  • تفکر و سیاست: نسبت مابعدالطبیعه و فلسفه سیاسی در افلاطون، بیژن عبدالکریمی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۶
  • ن‍گ‍اه‍ی دوب‍اره ب‍ه م‍ب‍ان‍ی ف‍ل‍س‍ف‍ه س‍ی‍اس‍ی ش‍ری‍ع‍ت‍ی: ت‍ام‍ل‍ی ب‍ر پ‍ارادوک‍س دم‍ک‍راس‍ی م‍ت‍ع‍ه‍د، بیژن عبدالکریمی، تهران: نشر اشراقیه، ۱۳۶۸

ترجمه

  • بررسی روشنگرانه اندیشه‌های مارتین هایدگر، والتر بیمل، بیژن عبدالکریمی (مترجم)، تهران: انتشارات سروش، ۱۳۸۱
  • هایدگر، پاتریشیا آلتنبرند جانسون، بیژن عبدالکریمی (مترجم)، تهران: انتشارات علم، ۱۳۸۷

ویرایش

  • نوشته‌های اساسی شریعتی، بیژن عبدالکریمی (به اهتمام)، تهران: نقد فرهنگ، ۱۳۹۳
  • ادبیات و فلسفه در گفتگو، هانس گئورگ گادامر، زهرا زواریان (مترجم)، بیژن عبدالکریمی (ویراستار)، تهران: نقش و نگار
  • اگزیستانسیالیسم، دین، و اخلاق، ثریا احمدی و سعیده مرادی، بیژن عبدالکریمی (ویراستار)، تهران: علم، ۱۳۹۰

منابع

  1. «درمورد بیژن عبدالکریمی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید». تابناک. دریافت‌شده در ۱۹ شهریور ۱۴۰۴.
  2. «بیژن عبدالکریمی: دموکراسی برای نسل زد در حد پفک‌نمکی است؛ سلبریتی‌ها مثل جوش صورت می‌آیند و می‌روند». یورونیوز فارسی. ۴ ژوئیه ۲۰۲۳.
  3. «استادان گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳ ژوئن ۲۰۱۲.
  4. «بیژن عبدالکریمی». واحد تهران شمال. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۲.
  5. «انتشار هایدگر با ترجمهٔ بیژن عبدالکریمی». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ نوامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۳ ژوئن ۲۰۱۲.
  6. شرقی، مژده. «روزنامه ایران86/8/7: گفت وگوی «ایران» با دکتر بیژن عبدالکریمی: طنز تلخ هایدگر در ایران». www.magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۱.
  7. «عبدالکریمی: علوم انسانی اسلامی یک عبارت پارادوکسیکال و خود متناقض است». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ ژوئن ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۱۴.
  8. «ژورنالیسم و فلسفه در گفتگو با بیژن عبدالکریمی». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۰.
  9. «عبدالکریمی از مواجهه توتالیتر با متن سخن گفت». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۴ مه ۲۰۱۲.
  10. «ایمان دینی بدون «انتخاب آگاهانه» قوام ندارد/ هفت تلقی از دین». مهر.
  11. «دستور رئیس دانشگاه آزاد برای بررسی مجدد پرونده بیژن عبدالکریمی». ایسنا.
  12. «علت اخراج من مهمانیِ سال ۹۸ بود/ دانشگاه ۶ ماه حقوق من را نداد/ از موضع آقای ولایتی بی‌خبرم». خبرگزاری ایلنا. ۱۴۰۰-۰۶-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۲.
  13. «University Professor Bijan Abdolkarimi Fired for Defending Pahlavi Monarchy». Hrana (به انگلیسی). ۲۰۲۱-۰۹-۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۵-۱۳.
  14. "Iranian Philosopher Fired by University For 'Defending the Pahlavi Era'". iranwire.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-05-13.
  15. «بیژن عبدالکریمی، من از مسئولین می‌خواهم که نسبت به حقوق نیروهای انتظامی و نیروهای دفاعی به شدت اهتمام بورزند». حافظه تاریخی. ژانویه ۳۱, ۲۰۲۶.
  16. مرکز اسناد انقلاب اسلامی. «بیژن عبدالکریمی| بیداری یا تداوم اینرسی تاریخی». مرکز اسناد انقلاب اسلامی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۳۱.

پیوند به بیرون