تاریخ هاوایی

تاریخ هاوایی با ورود پلی‌نزیایی‌ها به جزایر هاوایی بین سال‌های ۹۴۰ تا ۱۲۰۰ میلادی آغاز شد.[۱][۲]

تاریخ این جزایر با رشدی آهسته اما پیوسته در جمعیت و گسترش خان‌سالاری همراه بود که به‌تدریج تمام جزایر را دربر گرفت. رؤسای محلی که آلیʻی (aliʻi) نامیده می‌شدند، بر سکونتگاه‌های خود فرمان می‌راندند و برای گسترش نفوذ و دفاع از جوامع‌شان در برابر رقبا، جنگ‌هایی به راه می‌انداختند. جامعهٔ هاوایی باستان جامعه‌ای طبقاتی بود و بسیار شبیه به جامعهٔ هندوها در هند.[۳]

رشد جمعیت با شیوه‌های زیست‌محیطی و کشاورزی تسهیل می‌شد؛ کشاورزی در مناطق مرتفع (manuka)، ماهیگیری در اقیانوس (makai)، استخرهای پرورش ماهی و سیستم‌های باغداری با هم ترکیب می‌شدند. این سیستم‌ها با باورهای معنوی و مذهبی از جمله lokahi پیوند داشتند و تداوم فرهنگی را به سلامت جهان طبیعی گره می‌زدند.[۴] به گفتهٔ دانشمند هاوایی میلی‌لانی تراسک، واژهٔ lokahi نماد «بزرگ‌ترین سنت‌ها، ارزش‌ها و شیوه‌های مردم ماست… در این مثلث سه نقطه وجود دارد: آفریدگار (Akua)؛ مردم زمین (Kanaka Maoli)؛ و سرزمین (ʻaina). این سه با یکدیگر رابطه‌ای متقابل دارند.»[۴][۵]

در ژانویه ۱۷۷۸، برای نخستین بار بریتانیایی‌ها و هاوایی‌ها با یکدیگر روبه‌رو شدند؛ هنگامی که کاشف جیمز کوک و خدمه‌اش در جریان سومین سفر اکتشافی خود این جزایر را دیدند. این رویداد نخستین تماس ثبت‌شده و پایدار میان اروپاییان و هاوایی‌ها به‌شمار می‌رود. حتی این تماس اولیه نیز تأثیر مهمی بر هاوایی گذاشت و سلاح‌های گرم را به جنگ‌افزارها و شیوهٔ جنگاوری هاوایی‌ها وارد کرد.[۶]

کامهامها اول با بهره‌مندی از سلاح‌های گرم و کشتی‌ها، در سال ۱۷۹۵ بیشتر جزایر را فتح و متحد کرد و پادشاهی جزایر هاوایی را بنیان نهاد. این یکپارچه‌سازی در سال ۱۸۱۰ با پیوستن داوطلبانهٔ کائوآی و نیئیهاو به پایان رسید.[۷][۸] این رویداد به سنت دیرینهٔ جنگ میان رؤسای رقیب پایان داد.

پادشاهی هاوایی یک دولت مستقل با به‌رسمیت‌شناخته‌شدن بین‌المللی بود؛ ایالات متحده، ژاپن، بریتانیای کبیر، فرانسه، اسپانیا و دیگر قدرت‌ها از دهه ۱۸۲۰ از طریق معاهدات و مبادلات دیپلماتیک آن را به رسمیت شناختند.[۹] ایالات متحده اولین معاهدهٔ خود را با هاوایی در ۲۳ دسامبر ۱۸۲۶ امضا کرد و فرانسه در ۱۷ ژوئیه ۱۸۳۹ به آن پیوست.[۱۰] این پادشاهی به‌سبب کشاورزی و موقعیت راهبردی‌اش در اقیانوس آرام، به شکوفایی و اهمیت دست یافت.[۱۱]

این مجمع‌الجزایر نامی یکپارچه نداشت و هر جزیره جداگانه اداره می‌شد.[۱۲] نام‌هایی که کاپیتان کوک برای جزایر ثبت کرد، بازتاب همین واقعیت است.[۱۳] کامهامها اول، به‌عنوان فرمانروای جزیرهٔ هاوایی، هنگام یکپارچه‌سازی جزایر در قالب پادشاهی جزایر هاوایی، نام Hawaiʻi را بر کل مجمع‌الجزایر نهاد.[۱۴]

جمعیت بومیان هاوایی از جمعیتی نامعلوم پیش از سال ۱۷۷۸ (که حدود ۳۰۰٬۰۰۰ نفر برآورد می‌شود) به‌شدت کاهش یافت؛ بر اساس سرشماری مبلغان مذهبی آمریکایی در دهه ۱۸۲۰ به حدود ۱۴۲٬۰۰۰ نفر، در سرشماری پادشاهی هاوایی در ۱۸۵۰ به ۸۲٬۲۰۳ نفر، در آخرین سرشماری پادشاهی در ۱۸۹۰ به ۴۰٬۶۲۲ نفر، در سرشماری جمهوری هاوایی در ۱۸۹۶ به ۳۹٬۵۰۴ نفر، و در نخستین سرشماری ایالات متحده در ۱۹۰۰ به ۳۷٬۶۵۶ نفر رسید. پس از آن، روند جمعیت بومیان افزایشی شد و در سال ۲۰۲۰ به ۶۸۰٬۴۴۲ نفر (شامل افراد دارای نژاد مختلط) رسید.[۱۵][۱۶][۱۷]

مهاجرت آمریکایی‌ها به رهبری مبلغان مذهبی پروتستان و مهاجرت بومیان هاوایی به خارج از کشور — عمدتاً با کشتی‌های صید نهنگ، اما همچنین به‌عنوان کارگران قراردادی و کار اجباری به تعداد قابل‌توجه[۱۸] — تقریباً بلافاصله پس از ورود کوک آغاز شد.[۱۶] آمریکایی‌ها مزارعی برای کشت محصولات صادراتی ایجاد کردند که به نیروی کار فراوانی نیاز داشت. موج‌هایی از مهاجران دائمی از ژاپن، چین و فیلیپین برای کار در مزارع نیشکر و آناناس وارد شدند. دولت ژاپن اتباع خود را سازماندهی کرد و از آنان حمایت ویژه به عمل آورد، به‌طوری که تا سال ۱۸۹۶ ژاپنی‌ها حدود ۲۵ درصد از جمعیت هاوایی را تشکیل می‌دادند.[۱۹] پادشاهی هاوایی از شکل‌گیری این جامعهٔ چندقومیتی پشتیبانی کرد و در سال ۱۸۴۰ با تدوین نخستین قانون اساسی خود به سمت مشروطه‌سلطنتی حرکت نمود که حق رأی برابر را صرف‌نظر از نژاد، جنسیت یا ثروت وعده می‌داد.[۲۰][۲۱][۱۲]

در سال ۱۸۹۳، ملکه لیلی‌اوکالانی در جریان کودتایی که با حمایت نیروهای ایالات متحده انجام شد، توسط بازرگانانی — از جمله اعضایی از شرکت غذایی دل — از قدرت برکنار و تحت حبس خانگی قرار گرفت.[۲۲][۲۳] جمهوری هاوایی برای مدتی کوتاه حکومت کرد تا اینکه هاوایی در سال ۱۸۹۸ به‌عنوان قلمرو هاوایی به ایالات متحده آمریکا ضمیمه شد. در سال ۱۹۵۹، این جزایر به ایالت هاوایی تبدیل شدند.

منابع

  1. ↑ Athens, J. Stephen; Rieth, Timothy M.; Dye, Thomas S. (January 2014). "A Paleoenvironmental and Archaeological Model-based Age Estimate for the Colonization of Hawaiʻi". American Antiquity. 79 (1). Society for American Archaeology: 144–155. Bibcode:2014AmAnt..79..144A. doi:10.7183/0002-7316.79.1.144. ISSN 0002-7316. JSTOR 24712731. OCLC 9970772655. Retrieved May 7, 2024.
  2. ↑ Smith, Philippa Mein (2012). A Concise History of New Zealand. Cambridge University Press. p. 7. ISBN 978-1-107-40217-1.
  3. ↑ West, Barbara A. (2009). Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania. Infobase Publishing. p. 270. ISBN 978-1-4381-1913-7.
  4. 1 2 LaDuke, Winona (1999). All our relations: native struggles for land and life. Cambridge, Massachusetts: South End Press. ISBN 0-89608-600-3. OCLC 41572567.
  5. ↑ People of the seventh fire. Dagmar Seely. Ithaca, NY: Akwe:kon Press. 1996. ISBN 1-881178-02-1. OCLC 34984146.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:دیگران (رده) نگهداری یادکرد:مکان ناشر (رده)
  6. ↑ "Hawaiian Warfare — Hawaii Army Museum Society". Hawaii Army Museum Society. Retrieved June 2, 2026.
  7. ↑ "kamehameha I". National Park Service. Retrieved June 2, 2026.
  8. ↑ "Kamehameha I – Biography & Facts". Encyclopædia Britannica. Retrieved June 2, 2026.
  9. ↑ "The Hawaiian Kingdom – International Recognition". Hawaiian Kingdom Government. Retrieved June 2, 2026.
  10. ↑ "Hawaiian Treaties – U.S. Department of State". Office of the Historian. Retrieved June 2, 2026.
  11. ↑ "Kamehameha: The Founding of the Hawaiian Kingdom". Hawaiʻi Free Press. June 12, 2023. Archived from the original on January 28, 2024. Retrieved January 28, 2024.
  12. 1 2 "The Historical Context for Sacredness, Title, and Decision Making in Hawai'i: Implications for TMT on Maunakea" (PDF). July 29, 2021. Archived (PDF) from the original on January 23, 2022. Retrieved January 23, 2022.
  13. ↑ Cook, James (2003). The Journals. Penguin Books. pp. 594. ISBN 978-0-14-043647-1. These five Islands, Atoui [Kauai], Eneeheeou [Niihau], Orrehoua [Lehua], Otaoora [Kaula], and Wouahoo [Oahu], names by which they are known to the Natives, I named Sandwich Islands, in honour of the Earl of Sandwich.
  14. ↑ Liliuokalani (1898). "Chapter 4". Hawaii's Story. Tothrop, Lee & Shepard Co. Archived from the original on October 5, 2021. Retrieved January 23, 2022. Soon after our marriage, Prince Lot invited my husband and myself, with Mr. and Mrs. Robert Davis, who were married about the same time, to accompany him on a trip to Hawaii, the largest island of the group, *from which its name is taken*.
  15. ↑ "Chuukese and Papua New Guinean Populations Fastest Growing Pacific Islander Groups in 2020". Census.gov. Archived from the original on January 27, 2024. Retrieved February 21, 2024.
  16. 1 2 Office of Hawaiian Affairs (May 2017). "Native Hawaiian Population Enumerations in Hawai'i" (PDF). p. 11. Archived (PDF) from the original on January 26, 2022. Retrieved January 23, 2022.
  17. ↑ Cumings, Bruce (2009). Dominion from Sea to Sea: Pacific Ascendancy and American Power. Yale University Press. p. 201. ISBN 978-0-300-15497-9.
  18. ↑ Calnitsky, Naomi Alisa (December 2017). "On the 'Margins' of Empire? Toward a History of Hawaiian Labour and Settlement in the Pacific Northwest". The Journal of the Polynesian Society. 126 (4). The Polynesian Society: 417–442. doi:10.15286/jps.126.4.417-442. ISSN 0032-4000. JSTOR 26451741. Retrieved May 7, 2024.
  19. ↑ Bailey, Thomas A. (1931). "Japan's Protest against the Annexation of Hawaii". Journal of Modern History: 46–61. doi:10.1163/2468-1733_shafr_sim080190107. Archived from the original on 3 ژوئن 2026. Retrieved February 24, 2024.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
  20. ↑ "Kingdom of Hawaii Constitution of 1840". www.hawaii-nation.org. Archived from the original on January 23, 2022. Retrieved January 23, 2022.
  21. ↑ Hanifin, Patrick (2001). "To Dwell on the Earth in Unity: Rice, Arakaki, and the Growth of Citizenship and Voting Rights in Hawaii". Hawaii Bar Journal. V (13): 15. Archived from the original on August 26, 2021. Retrieved January 23, 2022.
  22. ↑ Nasser, Noelani (November 30, 2020). "American Imperialism in Hawai'i: How the United States Illegally Usurped a Sovereign Nation and Got Away With It". UC Law Constitutional Quarterly. 48 (2). ISSN 2997-1926. OCLC 1425512274. Retrieved May 8, 2024.
  23. ↑ Lowe, Ikaika (November 15, 2018). "The Lāhui Strikes Back: The Illegal Overthrow of the Hawaiian Kingdom and the Struggle for Hawai'i's Water Resources". Horizon. 3. hdl:10125/76666. Retrieved May 8, 2024 – via ScholarSpace.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تاریخ هاوایی موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.