تربیع (اخترشناسی)
.svg.png)
در نجوم کروی، تربیع (انگلیسی: Quadrature) آرایشی از یک جرم آسمانی است که در آن کشیدگی آن یک زاویه قائمه (۹۰ درجه) باشد، یعنی جهت جسم چنان‌که از زمین دیده می‌شود، بر موقعیت خورشید نسبت به زمین عمود باشد. این اصطلاح به‌ویژه دربارهٔ موقعیت یک سیاره برتر یا ماه در فازهای ربع اول و ربع آخر آن به کار می‌رود. این وضعیت نباید با حالت ماه در دوشقی (زمانی که دقیقاً نیمی از آن روشن دیده می‌شود، آن‌گونه که از زمین دیده می‌شود) اشتباه گرفته شود؛ دوشقی در ۸۹٫۸۵ درجه و ۲۷۰٫۱۵ درجه رخ می‌دهد.
همان‌گونه که در نمودار نشان داده شده است، یک سیاره (یا جرم دیگر) می‌تواند در تربیع غربی باشد (زمانی که از دید زمین در غرب خورشید قرار دارد) یا در تربیع شرقی (زمانی که از دید زمین در شرق خورشید قرار دارد). توجه شود که یک سیاره فروتر هرگز نمی‌تواند نسبت به سیارهٔ مرجع در وضعیت تربیع قرار گیرد.
در تربیع، سایه‌ای که یک سیاره روی حلقه‌های سیاره‌ای یا قمرهای خود می‌اندازد بیشترین فاصله را از سیاره نشان می‌دهد (برای نمونه حلقه‌های زحل)؛ و سمت تاریک یک سیاره (برای نمونه مریخ) تا حد بیشینه دیده می‌شود.
هنگامی که خورشید و ماه در زاویهٔ قائمه نسبت به هم قرار دارند، نیروهای کشندی آن‌ها یکدیگر را خنثی می‌کنند و دامنه کشند کمتر از میانگین می‌شود، که به کِه‌کشند (پایین‌ترین گسترهٔ کشندی ماهانه، در زمان تربیع ماه و هنگامی که اثر ماه، اثر خورشید را خنثی کند) می‌انجامد.
جستارهای وابسته
منابع
- This article incorporates text from a publication now in the public domain: Anonymous (1911). "Quadrature". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica (in English) (11th ed.). Cambridge University Press.
این مقاله بخش‌هایی از متنی را دربردارد که اکنون در مالکیت عمومی قرار دارد: Anonymous (1911). "Quadrature". در Chisholm, Hugh (ویراستار). Encyclopædia Britannica (ویرایش یازدهم). انتشارات دانشگاه کمبریج.
- اخترشناسی رصدی
- تربیع اول ماه
- مدارها (سیاره)
- مکانیک سماوی
- نجوم کروی
- نظرها در اختربینی