ترپتیچنوس

ترپتیچنوس
محدودهٔ زمانی: ۵۵۰ تا ۲۴ میلیون سال پیش
نقب‌ها از نمای جانبی
نقب‌ها از نمای مایل
Trace fossil classification e
Ichnogenus: Treptichnus
میلر، ۱۸۸۹
Type ichnospecies
Treptichnus bifurcus
میلر، ۱۸۸۹
گونه‌های اثری
  • †T. apsorum ریندزبرگ و کوپاسا-مرکل، ۲۰۰۵[۱]
  • †T. aequalternus اشلیرف، ۲۰۰۰
  • †T. arcus وانگ و وانگ، ۲۰۰۶[۲]
  • T. bifurcus میلر، ۱۸۸۹
  • †T. coronatum (کرایمز و اندرسون، ۱۹۸۵)
  • †T. lublinensis پاچزنا، ۱۹۸۶
  • †T. meandrinus اوخمان، بروملی و لشچینسکی، ۱۹۹۳
  • †T. pedum (زایلاخر، ۱۹۵۵)
  • †T. pollardi بواتوا و مانگانو، ۱۹۹۳
  • †T. rectangularis اورووسکی و ژیلینسکا، ۱۹۹۶
  • †T. streptosus چن و لیو، ۲۰۲۵[۳]
  • †T. taijiangensis وانگ و وانگ، ۲۰۰۶[۲]
  • †T. triplex پالیژ، ۱۹۷۶
  • †T. vagans (کسیونژکیهویچ، ۱۹۷۷)
مترادف
  • Plangtichnus میلر، ۱۸۸۹
  • Manykodes جیک، ۲۰۰۵[۴]
  • Affinovendia سوکولوف، ۱۹۸۴

ترپتیچنوس یک سرده از ردفسیل‌ها است که یک حفره سه‌بعدی را نشان می‌دهد. این آثار فسیلی از نهشته‌های دریایی، شورابه‌ای و آب شیرین از ادیاکاران (۵۵۰ میلیون سال پیش) تا الیگوسن بالایی (۲۴ میلیون سال پیش) شناخته شده‌اند.[۵][۳][۶]

ترپتیچنوس قدیمی‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از یک نقب پیچیده و سه‌بعدی را نشان می‌دهد. یکی از گونه‌های اثری آن، Treptichnus pedum، از اهمیت دیرینه‌شناسی عمده‌ای برخوردار است، زیرا مرز جهانی بین دوره‌های ادیاکاران و کامبرین (۵۳۹ میلیون سال پیش) را تعریف می‌کند.[۷][۸][۹]

ریشه‌شناسی

نام Treptichnus از واژه‌های یونانی trépō (τρέπω)، به معنای «چرخیدن»، و íchnos (ἴχνος)، به معنای «اثر» گرفته شده است که ترجمهٔ تحت‌اللفظی «اثر چرخیده» را تشکیل می‌دهد و الگوی زیگزاگی متمایز نقب را توصیف می‌کند.

توصیف

سنگوارهٔ Treptichnus pedum که GSSP کامبرین-ادیاکاران را مشخص می‌کند

این اثر به‌صورت یک نقب کم‌عمق شبیه تونل کورموش درست در زیر سطح رسوب تولید می‌شده و شامل مجموعه‌ای از قطعات لوله‌ای افقی است که یک انتهای آن به قطعهٔ قبلی متصل می‌شود و انتهای دیگر به سمت بالا جهت‌گیری شده و یک روزنه به سطح ایجاد می‌کند. قطعات می‌توانند مستقیم یا منحنی باشند و در یک الگوی خطی یا زیگزاگی قرار گیرند.[۱][۵][۴]

این فرضیه مطرح است که اثرسازها به‌طور سیستماتیک رسوب را در جستجوی مواد مغذی کاوش می‌کردند، در حالی که روزنه‌های انتهای قطعات نقب می‌توانست برای جمع‌آوری غذا از سطح رسوب اطراف یا برای تهویهٔ نقب عمل کند.[۴][۱۰]

هیچ سنگوارهٔ بدنی از اثرسازهای ترپتیچنوس درون نقب‌ها حفظ نشده است. باور بر این است که جانداران مختلفی مانند کرم‌ها، سخت‌پوستان و لارو حشرات می‌توانسته‌اند این آثار را تولید کرده باشند. برخی از نقب‌های ترپتیچنوس مربوط به اواخر ادیاکاران و کامبرین شبیه آثار تولیدشده توسط پریاپولیدهای مدرن هستند، که نشان می‌دهد این گروه جانوری ممکن است قدمت آن به دورهٔ ادیاکاران برسد.[۱۱][۱۰]

آثار فسیلی از نهشته‌های آب شیرین قاره‌ای که از کربنیفر تا الیگوسن شناخته شده‌اند، به‌احتمال‌زیاد متعلق به لارو حشرات بوده‌اند، مشابه نقب‌های امروزی که توسط لارو کیرونومیدها تولید می‌شوند.[۱][۱۲]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 Rindsberg, A. K.; K. -M., Martin (2005). "Treptichnus and Arenicolites from the Steven C. Minkin Paleozoic footprint Site (Langsettian, Alabama, USA)". Pennsylvanian Footprints in the Black Warrior Basin of Alabama: Alabama Paleontological Society Monograph no. 1. United States of America: University of Alabama Printing Services: 121–141.
  2. 1 2 Wang, Yue; Wang, Pingli (2006). 贵州台江凯里组的遗迹化石 Treptichnus [اثرسنگواره Treptichnus از سازند کایلی در شهرستان تایجیانگ، استان گوئیژو]. Geological Review (in Chinese). 52 (1): 1–10. doi:10.16509/j.georeview.2006.01.001. Retrieved 29 November 2025.
  3. 1 2 Chen, Z.; Liu, Y. (2025). "Advent of three-dimensional sediment exploration reveals Ediacaran-Cambrian ecosystem transition". Science Advances. 11 (44) eadx9449. doi:10.1126/sciadv.adx9449. PMC 12571085. PMID 41160697.
  4. 1 2 3 Dzik, Jerzy (2005). "Behavioral and Anatomical Unity of the Earliest Burrowing Animals and the Cause of the 'Cambrian Explosion'" (PDF). Paleobiology. 31 (3): 503–521. doi:10.1666/0094-8373(2005)031[0503:BAAUOT]2.0.CO;2.
  5. 1 2 Getty, P.R.; McCarthy, T.D.; Hsieh, S.; Bush, A.M. (2016). "A new reconstruction of continental Treptichnus based on exceptionally preserved material from the Jurassic of Massachusetts". Journal of Paleontology. 90 (2): 269–278. doi:10.1017/jpa.2016.20.
  6. ↑ Uchman, Alfred; Pika-Biolzi, Milena; Hochuli, Peter A. (2004). "Oligocene trace fossils from temporary fluvial plain ponds: An example from the Freshwater Molasse of Switzerland" (PDF). Eclogae Geologicae Helvetiae. 97: 133–148. doi:10.1007/s00015-004-1111-z.
  7. ↑ Subcommission on Neoproterozoic Stratigraphy - URL retrieved June 22, 2009
  8. ↑ International Commission on Stratigraphy, International Chronostratigraphic Chart, 2012, http://www.stratigraphy.org/column.php?id=Chart/Time%20Scale
  9. ↑ Singh, Birendra Pratap; Bhargava, Om N.; Sharma, Choudhurimayum; Ravi; Chaubey, Ravi; Prasad, Subhay; Negi, Ranveer; Kishore, Naval (2017-01-10). "Treptichnus Ichnogenus from the Cambrian of India and Bhutan: Its Relevance to the Precambrian-Cambrian Boundary". Journal of the Palaeontological Society of India. 62. doi:10.1177/0971102320170104.
  10. 1 2 Turk, K.A.; Wehrmann, A.; Laflamme, M.; Darroch, S.A.F. (2024). "Priapulid neoichnology, ecosystem engineering, and the Ediacaran–Cambrian transition". Palaeontology. 67 (1): 39–50. doi:10.1111/pala.12721.
  11. ↑ Vannier, J.; Calandra, I.; Gaillard, C.; Zylinska, A. (2010). "Priapulid worms: Pioneer horizontal burrowers at the Precambrian-Cambrian boundary". Geology. 38 (8): 711–714. Bibcode:2010Geo....38..711V. doi:10.1130/G30829.1.
  12. ↑ Uchman, A. (2005). "Treptichnus-like traces made by insect larvae (diptera: chironomidae, tipulidae)". Pennsylvanian Footprints in the Black Warrior Basin of Alabama. 1: 143–146.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.