تنش باد

در اقیانوس‌نگاری فیزیکی و دینامیک سیالات، تنش باد^[۱] (به انگلیسی: Wind stress) نوعی تنش برشی است که توسط باد بر سطح آزاد پهنه‌های بزرگ آب –مانند اقیانوس‌ها، دریا‌ها، پای‌رود‌ها و دریاچه‌ها– اعمال می‌شود. وقتی باد بر روی سطح آب می‌وزد، نیرویی به سطح آب وارد می‌کند. تنش باد، مؤلفه‌ای از این نیروی باد است که موازی با سطح در واحد سطح است. همچنین، تنش باد را می‌توان به صورت شار تکانه افقی اعمال‌شده توسط باد بر سطح آب توصیف کرد.^[۲] تنش باد باعث تغییر شکل پهنه آب می‌شود که در نتیجه آن امواج باد تولید می‌شوند. همچنین، تنش باد جریان‌های اقیانوسی را به حرکت درمی‌آورد و بنابراین عامل مهمی در گردش اقیانوسی در مقیاس بزرگ است. تنش باد تحت تأثیر سرعت باد، شکل امواج باد و لایه‌بندی اتمسفر زمین قرار دارد. تنش باد یکی از اجزای برهم‌کنش هوا-دریا است، و سایر اجزا عبارتند از فشار اتمسفر بر سطح آب، و همچنین تبادل انرژی و جرم بین آب و اتمسفر.^[۳]

الگوهای جهانی تنش باد

شکل ۲٫۱ اقلیم‌شناسی طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ از میانگین سالانه تنش باد منطقه‌ای [ $N/m^{2}$ ] مقادیر مثبت نشان می‌دهد که تنش باد به سمت شرق است.^[۴]

شکل ۲٫۲ اقلیم‌شناسی طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ از میانگین سالانه تنش باد نصف‌النهاری [ $N/m^{2}$ ] مقادیر مثبت نشان می‌دهد که تنش باد به سمت شمال است.^[۴]

شکل ۲٫۳ انیمیشن اقلیم‌شناسی میانگین ماهانه تنش باد منطقه‌ای [ $N/m^{2}$ ] طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰. مقادیر مثبت نشان می‌دهد که تنش باد به سمت شرق است.^[۴]

شکل ۲٫۴ انیمیشن اقلیم‌شناسی طی سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰ از میانگین ماهانه تنش باد نصف‌النهاری [ $N/m^{2}$ ] مقادیر مثبت نشان می‌دهد که تنش باد به سمت شمال هدایت می‌شود.^[۴]

جستارهای وابسته

پانویس

↑ «تنش باد» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «wind stress»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر پنجم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ تنش باد){{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده)
↑ Dijkstra, Henk A (2008). Dynamical oceanography. Springer Science and Business Media.
↑ Jones, Ian SF; Yoshiaki (2001). Wind stress over the ocean. Cambridge University Press.
1 2 3 4 Hersbach, H.; Bell, B.; Berrisford, P.; Biavati, G.; Horányi, A.; Muñoz Sabater, J.; Nicolas, J.; Peubey, C.; Radu, R.; Rozum, I.; Schepers, D.; Simmons, A.; Soci, C.; Dee, D.; Thépaut, J-N. (2019). ERA5 monthly averaged data on single levels from 1979 to present. (Accessed on < 22-06-2021 >. Copernicus Climate Change Service (C3S) Climate Data Store (CDS).

[1] «تنش باد» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «wind stress»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر پنجم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ تنش باد){{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده)

[Dijkstra-2] Dijkstra, Henk A (2008). Dynamical oceanography. Springer Science and Business Media.

[Jones-3] Jones, Ian SF; Yoshiaki (2001). Wind stress over the ocean. Cambridge University Press.

[ERA5_data-4] 1 2 3 4 Hersbach, H.; Bell, B.; Berrisford, P.; Biavati, G.; Horányi, A.; Muñoz Sabater, J.; Nicolas, J.; Peubey, C.; Radu, R.; Rozum, I.; Schepers, D.; Simmons, A.; Soci, C.; Dee, D.; Thépaut, J-N. (2019). ERA5 monthly averaged data on single levels from 1979 to present. (Accessed on < 22-06-2021 >. Copernicus Climate Change Service (C3S) Climate Data Store (CDS).

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]