تکتونیت
تکتونیت (انگلیسی: Tectonite) به سنگهای دگرگونی یا سنگهایی گفته میشود که بر اثر نیروهای زمینساختی دچار تغییر شکل شدهاند و بافت آنها نشاندهندهٔ تاریخچهٔ تغییر شکل آنها است. همچنین، به سنگهایی گفته میشود که دارای بافتاری هستند که ویژگیهای هندسی هماهنگ و پیوستهای را نمایش میدهد که نشاندهندهٔ جریان پیوستهٔ جامد (نرم و شکلپذیر) در زمان شکلگیری آنها است.
برگوارگی صفحهای در این سنگها از چیدمان موازی کانیهایی با شکل ورقهای، مانند کانیهای سیلیکات و گرافیت، ناشی میشود. بلورهای منشوری باریک مانند آمفیبول باعث ایجاد یک خطوارگی میشوند که در آن، این منشورها یا بلورهای ستونی در یک راستا قرار میگیرند.[۱]
تکتونیتها شامل سنگهایی هستند که کانیهای آنها تحت تأثیر نیروهای طبیعی زمین قرار گرفته و جهتگیری آنها تغییر کرده است. این پدیده معمولاً شامل تبلور مجدد کانیها و شکلگیری برگوارگی میشود. بررسی تکتونیتها از طریق تحلیل ساختاری انجام میشود که امکان تعیین دو موضوع را فراهم میکند:[۲]
جهت برش و تنشهای فشاری در طول دگرگونی دینامیکی مراحل نهایی یا دیرهنگام دگرگونی[۲]
با توجه به ماهیت جهتگیری کانیها، تکتونیتها به سه گروه اصلی تقسیم میشوند: L-تکتونیتها، S-تکتونیتها و L-S تکتونیتها. این انواع مختلف، شیوههای گوناگون تغییر شکل مواد را منعکس میکنند.
ردهبندی
S-تکتونیتها (برگرفته از واژهٔ آلمانی Schiefer (شیفر) به معنی شیست) دارای یک بافتار غالب صفحهای هستند و ممکن است نشاندهندهٔ کرنش از نوع تختشدگی باشند. این پدیده ممکن است به دلیل نبود کانیهایی باشد که قادر به ایجاد خطوارگی هستند، مانند سنگ میلونیت.[۱]
L-تکتونیتها دارای یک بافت خطی غالب هستند و معمولاً نشاندهندهٔ کرنش از نوع انقباضی هستند. این نوع بافت ممکن است ناشی از نبود فازهای ورقهای باشد.[۱]
L-S تکتونیتها دارای عناصر بافتی خطی و صفحهای بهطور برابر توسعهیافته هستند و ممکن است نشاندهندهٔ تغییر شکل کرنش صفحهای باشند. بسیاری از میلونیتها L-S تکتونیت محسوب میشوند که با برش ساده سازگار است.
منابع
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Tectonite». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱ مارس ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
| نظریههای پایهای |
|
|---|---|
| شیوههای اندازهگیری |
|
| زمینساخت بزرگمقیاس |
|
| شکست |
|
| گسلش |
|
| برگوارگی و خطوارگی |
|
| چینخوردگی | |
| ساخت بالشتکی |
|
| تحلیل حرکتشناسی |
|
| زون برشی | |
 درگاه زمینشناسی | |