جاتکه پاریجاته
| نویسنده(ها) | ویدیاناته دیکشیتا |
|---|---|
| کشور | هند |
| زبان | سانسکریت |
| موضوع(ها) | اختربینی |
تاریخ نشر | ۱۴۲۶ میلادی |
جاتکه پاریجاته (जातक पारिजात) یک دانشنامهٔ منظومِ سدهٔ پانزدهمی دربارهٔ اختربینی زادروزی هندی است که قواعد آثار قدیمی‌تر را گرد آورده و از ساخت زایچه و خانه‌ها تا طول عمر، یوگاها و تعیین دوره‌های زندگی را توضیح می‌دهد. «جاتکه پاریجاته» یکی از کتاب‌های مهم و جامع اختربینی هندی است؛ چیزی شبیه یک کتاب مرجع که بخش بزرگی از قواعد اختربینی زادروز در سنت هندی را یک‌جا گرد آورده است.
این اثر به زبان سانسکریت و به صورت منظوم نوشته شده و نویسنده‌اش «ویدیاناته دیکشیتا» است. تاریخ دقیق زندگی او کاملاً روشن نیست، اما احتمالاً در سدهٔ پانزدهم میلادی در جنوب هند می‌زیسته و تألیف کتاب را معمولاً حدود سال ۱۴۲۶ میلادی می‌دانند. نکتهٔ مهم این است که نویسنده بسیاری از مطالب را از آثار قدیمی‌تر اختربینی هند، از جمله «بریهات جاتکه»، «ساراوالی»، «بریهات پاراشارا هوراشاسترا» و چند اثر دیگر، گردآوری و سامان‌دهی کرده است. بنابراین «جاتکه پاریجاته» را می‌توان نوعی جمع‌بندی نسبتاً متأخر از چند قرن سنت اختربینی هندی دانست.
کتاب ۱۸ فصل دارد و تقریباً همهٔ موضوعات اصلی اختربینی زادروز را پوشش می‌دهد. ابتدا دربارهٔ ویژگی برج‌ها و اختران صحبت می‌کند؛ سپس به موضوعاتی مانند چگونگی تولد، خطر مرگ زودهنگام، محاسبهٔ طول عمر، بدبختی‌ها و موانع زندگی، «راجا یوگا»ها یا ترکیب‌هایی که نشانهٔ قدرت و مقام دانسته می‌شوند، پیوند و ترکیب چند اختر، و دستگاه «اشتک‌ورگه» می‌پردازد. بخش بزرگی از کتاب نیز به بررسی دوازده خانهٔ زایچه اختصاص دارد؛ یعنی توضیح می‌دهد که قرار گرفتن اختران در خانه‌های مختلف، بر پایهٔ این نظام اختربینی، چه نتایجی برای زندگی فرد دارد.
دو فصل پایانی نیز اهمیت خاصی دارند، چون دربارهٔ «دَشا»ها هستند؛ یعنی دوره‌های زمانی‌ای که در اختربینی هندی هر یک زیر تأثیر یک اختر یا عامل خاص دانسته می‌شوند. یکی از آنها مشخصاً به «کالاچاکرا داشا» می‌پردازد و فصل آخر دربارهٔ محاسبه و تفسیر دیگر دوره‌های داشا است. به همین دلیل کتاب فقط دربارهٔ ساختار زایچه نیست، بلکه می‌کوشد زمان وقوع رویدادهای زندگی را نیز بر اساس زایچه تعیین کند.
«جاتکه پاریجاته» اثر کاملاً نوآورانه‌ای نیست، بلکه ارزشش بیشتر در این است که حجم بزرگی از آموزه‌های پیشین اختربینی هند را گردآوری، خلاصه و منظم کرده است. به همین دلیل در سنت اختربینی هندی آن را در کنار آثاری مانند «بریهات جاتکه»، «بریهات پاراشارا هوراشاسترا» و «فالادیپیکا» از کتاب‌های مرجع مهم می‌شمارند و هنوز هم از آن به عنوان متن آموزشی و مرجع استفاده می‌شود.
جزئیات
جاتکه پاریجاته[۱] متنی هندی در زمینهٔ اختربینی هندی است که در کنار آثاری چون بریهات پاراشارا هوراشاسترا اثر پاراشارا، بریهات جاتکه اثر واراهامیهیرا و فالادیپیکا اثر مانترشورا از متون مهم این سنت به‌شمار می‌رود.[۲] این کتاب به‌طور منظم به‌عنوان متن آموزشی و کتاب مرجع مطالعه شده است و از معدود آثاری است که به تعیین زمان در زایچهٔ زادروز می‌پردازد؛ دو اثر دیگر در این زمینه هورا راتنه و جاتکه بهَرَنه هستند.[۳]
جاتکه پاریجاته (دیواناگری: जातक पारिजात؛ آوانگاری سانسکریت: jātaka pārijāta) به زبان سانسکریت و در قالب متداول شلوکه نوشته شده است. نویسندهٔ آن، ویدیاناته دیکشیتا، احتمالاً در فاصلهٔ حدود ۱۴۲۵ تا ۱۴۵۰ میلادی زاده شده است.[۴] شماری از پژوهشگران و نویسندگان، از جمله وی. سوبرامانیا ساستری، جی. اس. کاپور، گوپش کومار اوجها، بنگلور ونکاتا رامان،[۵] بیپین بهاری،[۶] گایاتری واسودف،[۷] اس. اس. چاترجی،[۸] ارنست ویلهلم، هارت دِ فاو، آرتور لولین بشام و کومیلا ساتن،[۹] این اثر را ترجمه یا بر آن شرح نوشته‌اند یا در آثار خود به مطالب آن استناد کرده‌اند.
به نوشتهٔ گوپش کومار اوجها، جاتکه پاریجاته در سال ۱۳۴۷ گاه‌شماری شاکا، برابر با ۱۴۸۲ ویکرام سَمْوَت و ۱۴۲۶ میلادی، به پایان رسیده است. این اثر بر شماری از متون پیشین، از جمله گارگا هورا، بریهات پاراشارا هوراشاسترا، شریپتی پدهتی، ساراوالی، بریهات جاتکه و سروارته چینتامنی استوار است. نویسندهٔ آن، ویدیاناته، که پیرو رنگاناته، یکی از صورت‌های ویشنو، بود، در جنوب هند و احتمالاً در کرناتکه یا آندرا می‌زیست. او به گوترای بهارادواجا تعلق داشت و فرزند ونکاتادری بود. برخی پژوهشگران ویدیاناته را همان نویسندهٔ اثر پراتاپ‌رودریه دانسته‌اند. کشوه اهل نندیگرام، نویسندهٔ کشوه جاتکه و موهورتا تتوه، از شاگردان او بود.[۱۰]
جاتکه پاریجاته از هجده فصل تشکیل شده است:
راشی‌شیلا ادهیایه، دربارهٔ ویژگی‌ها و صورت‌های برج‌ها، ۶۱ بیت؛
گِرَهَه‌سوروپه‌گونه ادهیایه، دربارهٔ سرشت و ویژگی‌های اختران، ۸۷ بیت؛
وی‌یونی‌آدی‌جَنمه ادهیایه، دربارهٔ زایش‌ها، ۸۰ بیت؛
بالاریشته ادهیایه، دربارهٔ مرگ زودرس، ۱۰۷ بیت؛
آیوردایه ادهیایه، دربارهٔ طول عمر، ۱۲۴ بیت؛
جاتکه‌بهَنگه ادهیایه، دربارهٔ دشواری‌ها و ناکامی‌ها، ۱۰۲ بیت؛
راجایوگه ادهیایه، دربارهٔ دستیابی به پادشاهی و قدرت، ۱۸۱ بیت؛
دویادی‌گرهه‌یوگه ادهیایه، دربارهٔ قران و دیگر پیوندهای دو یا چند اختر، ۱۱۸ بیت؛
ماندی‌آبدادی‌فله ادهیایه، دربارهٔ نقش ماندی و عوامل مشابه، ۱۲۹ بیت؛
اشتکه‌ورگه ادهیایه، دربارهٔ نظام اشتکه‌ورگه، ۷۲ بیت؛
پرتهَمه‌دویتیه‌بهاوه‌فله ادهیایه، دربارهٔ ماهیت و نتایج تأثیر اختران بر طالع و خانهٔ دوم، ۹۶ بیت؛
تریتیه‌چتورته‌بهاوه‌فله ادهیایه، دربارهٔ خانه‌های سوم و چهارم، ۱۴۴ بیت؛
پنچمه‌شَشْته‌بهاوه‌فله ادهیایه، دربارهٔ خانه‌های پنجم و ششم، ۸۲ بیت؛
سپتمه‌اشتَمه‌نَوَمه‌بهاوه‌فله ادهیایه، دربارهٔ خانه‌های هفتم، هشتم و نهم، ۱۰۳ بیت؛
دَشَمه‌اِکادَشَه‌دْوادَشَه‌بهاوه‌فله ادهیایه، دربارهٔ خانه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم، ۸۳ بیت؛
استری‌جاتکه ادهیایه، دربارهٔ زایچهٔ زنان، ۵۴ بیت؛
کالاچکره‌دشا ادهیایه، دربارهٔ محاسبه و نتایج کالَچَکره‌دشا، ۱۱۱ بیت؛
دشا‌فله ادهیایه، دربارهٔ نتایج اودودشاها، ۱۷۲ بیت به‌اضافهٔ ۴ بیت.
گفته می‌شود این هجده فصل در اصل شامل ۱۷۶۳ شلوکه بوده‌اند، اما به‌سبب افزوده‌های بعدی، نسخه‌های موجود اکنون ۱۹۱۰ یا ۱۹۱۸ بیت دارند. این اثر بخش گسترده‌ای از مباحث اختربینی هندی بر پایهٔ اصول منسوب به پاراشارا را دربر می‌گیرد. جاتکه پاریجاته، همچون بریهات جاتکه، چکیده‌ای از متون کهن‌تر هورا و شماری از آثار مهم متأخر است.[۱۱]
نویسنده
ویدیاناته دیکشیتا نویسندهٔ جاتکه پاریجاته بود. {{{textاو فرزند ونکاتادری دیکشیتا و نوهٔ آنیاه دیکشیتا و برهمنی از گوترای بهارادواجا بود. گمان می‌رود که او در جنوب هند و در سدهٔ چهاردهم یا پانزدهم میلادی می‌زیسته است.}}}[نیازمند یادکرد]
از زندگی او، جز اطلاعاتی که خود در جاتکه پاریجاته آورده است، آگاهی چندانی در دست نیست. به گفتهٔ کاتوا، ویدیاناته در سدهٔ چهاردهم در میسور می‌زیست. وی. سوبرامانیا ساستری، مترجم و شارح جاتکه پاریجاته، با انتساب سروارته چینتامنی به ونکاتادری دیکشیتا موافق نبود و بر این باور بود که ویدیاناته دیکشیتا میان سال‌های ۱۴۲۵ تا ۱۴۵۰ میلادی زاده شده است. او برای این نظر به کشوه دایوجنه، نویسندهٔ موهورتا تتوه، استناد می‌کند؛ رساله‌ای سانسکریت در اختربینی هندی که نویسندهٔ آن شاگرد ویدیاناته دیکشیتا بود و حدود سال ۱۴۵۶ زاده شد. کشوه پدر گَنِشه دایوجنه بود که در سال ۱۵۲۰ رسالهٔ سانسکریت گرهه لاغوه را در زمینهٔ اختربینی نوشت.[۱۲]
ویدیاناته همچنین پاتری‌مارگه‌پرادیپیکا، کتابی آموزشی دربارهٔ محاسبهٔ زایچهٔ زادروز و موضوعات مرتبط، و نیز جَنَمه‌پاتریکا را نوشت.[۱۳]
منابع
- ↑ V.Subramanya Sastri. "Vaidanatha Dikshita's Jataka Parijata". Archived from the original on 2012-10-27. Retrieved 2012-11-19.
- ↑ G.S.Kapoor. "Mantreswara's Phaladeepika" (PDF).
- ↑ Ernst Wilhelm. Classical Muhurta. Kala Occult Publishers. p. vii. ISBN 9780970963628.
- ↑ Arthur Llewellyn Basham (1981). History and Doctrine of Ajivikas: A Vanished Indian Religion. New Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. p. 184. ISBN 9788120812048.
- ↑ Bangalore Venkata Raman (June 1991). How to judge a Horoscope Vol.2. New Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. p. 349. ISBN 9788120808485.
- ↑ Bipin Behari (September 2004). Esoteric Principles of Vedic Astrology. Sterling Publishers (P) Ltd. p. 111. ISBN 9788120725607.
- ↑ Gayatri Vasudev (2008). The Art of Prediction in Astrology. New Delhi: Motilal Banarsidass Publishers. p. 143. ISBN 9788120832299.
- ↑ S.S.Chaterjee (1992). Cosmic influences on mind &IQ. Binapani Lahiri. p. 212.
- ↑ "Pushkara: navamsa and bhaga". Archived from the original on 2013-06-21.
- ↑ Vaidyanatha (2008). Jatakaparijata (With translation and commentary by Gopesh Kumar Ojha). Motilal Banarsidass. p. 5. ISBN 9788120822641.
- ↑ "Vaidyanātha's Jātaka Pārijāta". Archived from the original on 2014-09-10. Retrieved 2017-09-09.
- ↑ V.Subramanya Sastri. Vaidyanatha Dikshita's Jataka Parijat. New Delhi: Ranjan Publications. pp. 5–6. Archived from the original on 2014-09-10. Retrieved 2017-09-09.
- ↑ Vaidyanatha (1981). Patrimargapradeepika (published in 1930). Mumbai: Sri Venkateswar Steam Press. ISBN 9780871691460.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Jataka Parijata». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۲۶.