جمعیت شناسی لرستان

لرستان به معنی سکونتگاه مردم لر یکی از استان‌های غربی ایران می‌باشد و از نظر جمعیت سیزدهمین کشور استان است. جمعیت استان لرستان در سال ۱۳۹۵معادل ۱٬۷۶۰٬۲۴۳ نفره بوده که با رشد چند درصدی در سال ۱۳۹۹ به۱٬۸۵۲٬۹۲۷ نفر رسید. ۵۰٫۷ درصد جمعیت استان مردان و ۴۹٫۳ درصد زنان هستند که از این تعداد ۶۴٫۴ درصد جمعیت شهری و ۳۵٫۶ درصد جمعیت روستایی لرستان را تشکیل می‌دهند. همچنین میزان باروری (سطح جانشینی) در لرستان به زیر ۲ درصد رسیده است، لرستان با تولد ۱۴٫۴ درصد به ازای هر یکهزار نفر رتبه ۱۳ موالید را در کشور دارد. رتبه لرستان در شاخص ازدواج جایگاه ۹ کشور می‌باشد و شاخص طلاق استان ۲٫۲ درصد به ازای هر یک هزار نفر جمعیت است.^[۱]

بنا به عقیده بسیاری از باستان شناسان، لرستان از چهل هزار سال پیش به وسیله اقوامی که به علت نداشتن خط، هویت آنها ناشناخته مانده، سکونت گاه بوده است. در این عهد، انسان پیش از تاریخ، در شکاف‌ها، غارها یا پناهگاه‌های سنگی زندگی کرده و از طریق شکار و جمع‌آوری دانه‌های وحشی امرار معاش می‌کرد. به‌طور کلی بازمانده‌های فرهنگی جوامع پیش از تاریخ لرستان، بیانگر آن است که این جوامع به تدریج مراحل تکامل فرهنگی از جمله دوره پارینه سنگی، میان سنگی، نوسنگی و شهرنشینی را پشت سر گذاشته است استان لرستان از نظر باستان‌شناسی یکی از مراکز مهم تاریخی است، زیرا از جمله معدود سرزمین‌هایی است که ساکنان آن برای اولین بار به اهلی کردن حیوانات و نباتات پرداخته، یا به عبارت دیگر زندگی ده نشینی و کشاورزی را که لازمه پیدایش تمدن است، آغاز کرده‌اند. بررسیهای زبان‌شناسی و فرهنگی، نشان دهنده پیوستگی قومی لرها با دیگر اقوام ایرانی به ویژه پارسی است. لر قدیمی‌ترین قبایل آریایی ایران زمین می‌باشند که از روزگاران کهن در نواحی غرب و جنوب غرب و در امتداد دامنه‌های زاگرس ساکن بوده و هستند.^[۲]

جمعیت استان را طایفه‌ها و تیره‌هایی از قوم ایرانی لر تشکیل می‌دهند. گویش مردم لرستان لری است. محدوده سرزمین‌های لرنشین محدود به استان لرستان نیست و در استان‌های چهارمحال و بختیاری، فارس، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر، خوزستان، همدان و ایلام نیز طایفه‌های گوناگون لر پراکنده‌اند.^[۳]

لرها در دوران قبل از اسلام زرتشتی بودند، اما از زمان ساسانیان به بعد مردمی با مذاهب مختلف به سرزمین لرها آمدند مانند مسیحیان و یهودیانی که در زمان ساسانیان به دهکده کرخه وارد شدند. برخی از لرها مانند بختیاری‌ها با ورود مسیحیان به سرزمینشان به آیین آن‌ها گرویدند و مسیحی شدند. در دوره اسلامی لرها نیز مسلمان شدند. در قرن‌های ۶ و ۷ هجری قمری گروه‌های زیادی از لرها تحت تأثیر تعالیم اهل حق قرار گرفتند. مقبره‌هایی از مقدسان اهل حق در سرزمین لرستان وجود دارد که لرهای فراوانی از همه جای لرستان برای زیارت این امامزاده‌ها به آنجا می‌روند، مثلاً مقبره شاهزاده احمد در منطقه قلاوند را می‌توان به عنوان یکی از مقابر مقدس اهل حق نام برد. گرچه برخی هم شاهزاده احمد را از فرزندان امام موسی کاظم می‌دانند. امروزه مذهب لرها (اکثراً) شیعه دوازده امامی هستند.^[۴][۵][۶]

مینجایی:شهرستان‌های، خرم‌آباد، معمولان، بروجرد، کوهدشت، دورود، چگنی، رومشکان، پلدختر

لکی:شهرستان‌های، دلفان، سلسله، کوهدشت

بختیاری:شهرستان‌های، الیگودرز، ازنا، دورود

استان لرستان دارای ۱۲ شهرستان می‌باشد. شهرستان خرم‌آباد، پرجمعیت‌ترین شهرستان استان است، و بعد از آن شهرستان‌های بروجرد و دورود هستند. این استان در سال ۱۳۹۵ دارای ۱٬۷۶۰٬۶۴۹ نفر جمعیت بوده است. شهرستانهای استان لرستان بر پایه سرشماری سال‌های ۱۳۹۰^[۷] و ۱۳۹۵^[۸] خورشیدی بدین شرح است:

بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت استان لرستان دوره در سال ۱۳۹۰ برابر با ۱٬۷۵۴٬۲۴۳ نفر بوده است که ۲٫۳ درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهد. تراکم جمعیت استان لرستان در همین سال برابر با ۶۲ نفر در هر کیلومتر مربع بوده است. همچنین طی دوره پنج ساله ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰، متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت استان لرستان ۰٫۴۴ درصد بوده است. در سرشماری سال سرشماری ۱۳۸۵، جمعیت لرستان ۱٫۷۱۶٫۵۲۷ نفر گزارش شده‌بود. تعداد خانوارهای استان لرستان در سال ۱۳۹۰ برابر با ۴۶۲٬۵۲۸ نفر بوده است. تعداد خانوارهای لرستان در سال ۱۳۸۵ برابر ۳۸۴٬۰۹۹ نفر بوده است. به این ترتیب طی یک دوره پنج ساله تعداد خانوارهای لرستانی بیش از ۲۰ درصد رشد کرده است. بر اساس همین سرشماری، جمعیت شهرنشین استان لرستان در سال ۱۳۹۰ برابر با ۱٬۰۷۵٬۹۵۱ نفر بوده است که نسبت به سال ۱۳۸۵ از رشدی برابر با ۵٫۵ درصد برخوردار بوده است. به این ترتیب ضریب شهرنشینی در استان لرستان ۶۱٫۳ درصد است، فریبرز امیری پریان در جمع خبرنگاران اظهار کرد: جمعیت لرستان تا پایان سال گذشته یک میلیون و ۸۵۲ هزار و ۹۲۷ نفر بوده که در مقایسه با پایان سال ۹۵، ۹۳ هزار نفر بیشتر شده است وی ادامه داد: ۵۰٫۷ درصد جمعیت استان مردان و ۴۹٫۳ درصد زنان هستند که از این تعداد ۶۴٫۴ درصد جمعیت شهری و ۳۵٫۶ درصد جمعیت روستایی را تشکیل می‌دهند. امیری پریان اضافه کرد: لرستان با تولد ۱۴٫۴ درصد به ازای هر یک‌هزار نفر رتبه ۱۳ موالید را در کشور دارد.^[۹]

استان لرستان با مساحتی حدود ۲۸۱۵۷ کیلومترمربع (۷/۱ درصد مساحت کشور) در ناحیه جنوب غربی ایران بین ۴۶ درجه و ۵۰ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۱ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۴۰ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۳ دقیقه عرض شمالی از نصف النهار گرینویچ واقع شده است. این استان به شش استان محدود می‌شود و به صورت گلوگاهی اتصال دهنده استانهای همجوار شامل همدان، مرکزی، چهارمحال و بختیاری و اصفهان، خوزستان، ایلام و کرمانشاه محسوب می‌شود براساس آخرین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۸۵ این استان شامل ۹ شهرستان، ۲۳ شهر، ۲۶ بخش و ۸۳ دهستان می‌باشد و مرکز آن شهر خرم‌آباد است.^[۱۰]

اقلیم استان متأثر از توده‌های هوایی مدیترانه ای بوده و بر این اساس سه ناحیه آب و هوایی ۱) آب و هوای گرم و خشک جنوب ۲) آب و هوای معتدل مرکزی ۳) آب و هوای سرد شمالی در استان وجود دارد. این استان به دلیل وجود رودخانه‌ها و کوه‌های زیاد، دارای آب و هوای معتدل و فصول منظم می‌باشد رودخانه‌های سمیره و کشکان، سزار و بختیاری در حوزه‌های آبریز موجود در استان جریان دارند در مجموع ۲۳ رودخانه در استان لرستان جریان دارد و حجم ظرفیت بالقوه آبهای سطحی و زیرزمینی استان حدود ۱۲ میلیارد مترمکعب (۱۱ درصد آبهای کشور) برآورد می‌گردد.^[۱۱]

• تاریخ مردم لر
• مردم لر
• زنان در فرهنگ لری
• زبان لری
• لرستان