جنبش شهرک‌سازی
جنبش شهرک‌سازی (به عبری תנועת התיישבות) اصطلاحی است که در اسرائیل برای توصیف سازمان‌های چتری ملی کیبوتص‌ها، موشاوها، موشاوهای شیتوفی و شهرک‌های اجتماعی به کار می‌رود. هدف این سازمان‌ها سازمان‌دهی افراد برای اسکان دائمی در مناطق توسعه‌نیافته، کم‌جمعیت و دورافتاده است که عمدتاً بر پایه کشاورزی بنا شده‌اند. این جنبش‌ها زیرساخت‌های لازم را برای توسعه شهرک‌های موجود یا پایه‌گذاری شهرک‌های نو فراهم می‌کنند.
بیشتر این جنبش‌های شهرک‌سازی پشتیبانی جنبش‌های سیاسی، احزاب یا گروه‌های خصوصی گوناگون را داشته‌اند و از همین رو هر یک اهداف سیاسی و ایدئولوژیک ویژه‌ای دارند. از دیدگاه ساختاری، تا جایی که کیبوتص‌ها، موشاوها و موشاوهای شیتوفی تعاونی‌های کشاورزی مبتنی بر عضویت فردی هستند، جنبش‌های شهرک‌سازی ملی در اسرائیل به‌عنوان تعاونی‌های ثانویه یا فدراسیون‌های تعاونی شناخته می‌شوند که اعضای آنها تعاونی‌های سطح پایین‌تر هستند.
تاکنون گردان‌های القسام (شاخه نظامی حماس) و جنبش فتح که کنترل کرانه باختری را در اختیار دارد، با استفاده از سلاح های جنگی مانند خمپاره، راکت و موشک های نسل جدید، کیبوتص ها و شهرک های مختلفی را به صورت پراکنده در اسرائیل هدف قرار داده‌اند که بیشتر این حملات با پاسخ های تلافی‌جویانه ارتش اسرائیل به خصوص نیروی هوایی آنها به فلسطین مواجه شده‌اند. اسرائیل حدوداً ۹ میلیون نفر جمعیت در سال ۲۰۲۴ میلادی داشته است که بسیاری از این سیل جمعیتی در شهرهای اسرائیل زندگی می کنند. تل‌آویو، حیفا و اورشلیم عمده جمعیت سرزمین های فلسطین و اسرائیل را شامل شده است.[۱][۲]
پیشینه
بیشتر شهرک‌های کشاورزی یهودی در سرزمین فلسطین پیش از تأسیس دولت اسرائیل به جنبش‌های شهرک‌سازی وابسته بودند که هدفشان حمایت از شهرک‌های موجود و ایجاد شهرک‌های تازه بود.[۳] حتی شهرک‌های اندکی که به‌طور مستقل تأسیس شده بودند نیز ناگزیر به بهره‌گیری از خدمات این جنبش‌ها شدند.[۴]
تعریف حقوقی در اسرائیل
بر پایه تفسیرهای «قانون نامزدهای شهرک‌نشینی کشاورزی» (مصوب ۱۹۵۳) دو مفهوم کلیدی تعریف شده است:[۵]
- «نهاد شهرک‌ساز» (מוסד מיישב): دولت، سازمان جهانی صهیونیستی، آژانس یهود برای فلسطین و هر نهاد دیگری که به اسکان افراد بر روی زمین می‌پردازد و وزیر کشاورزی آن را به رسمیت شناخته باشد.
- «نهاد شهرک‌سازی ملی» (גוף התיישבותי ארצי): نهادی که افراد را برای شهرک‌نشینی کشاورزی سازمان‌دهی می‌کند و وزیر کشاورزی آن را به رسمیت شناخته باشد.
یکی از نقش‌های مهم جنبش شهرک‌سازی ایجاد شهرک‌های پایدار از نظر ترکیب ساکنان است که این موضوع به‌ویژه در بحث کمیته‌های پذیرش شهرک‌های اجتماعی اهمیت یافته است.[۶]
ساختار کنونی
بیشتر کیبوتص‌ها عضو جنبش کیبوتص یا جنبش کیبوتص دینی هستند، در حالی که بیشتر موشاوها و شهرک‌های اجتماعی میان جنبش موشاوها، میشکی حروت بیتار، اتحادیه کشاورزی و هاعووِد هاصیونی تقسیم شده‌اند.[۷] بسیاری از موشاوهای دینی به جنبش‌های هاپوعل همیزراحی یا پوعالی آگودات ییسرائل وابسته‌اند. موشاوهایی که پس از ۱۹۶۷ در کرانه باختری (بیرون از خط سبز) تأسیس شده‌اند، معمولاً به سازمان آمانا وابسته هستند.[۸]
جنبش‌های شهرک‌سازی موجود
جنبش کیبوتص
جنبش کیبوتص در سال ۱۹۹۹ از ادغام جنبش کیبوتص متحد و کیبوتص آرتصی پدید آمد.[۹] جنبش کیبوتص متحد خود در ۱۹۸۱ از ادغام هاکیبوتص هامئوحاد (تأسیس ۱۹۲۷، هم‌پیمان اخدوت هاآودا) و ایحود هاکووتصوت وهاکیبوتصیم (تأسیس ۱۹۵۱، هم‌پیمان ماپای) شکل گرفته بود.[۱۰] اعضای این جنبش کیبوتص‌های غیردینی (سکولار) هستند.
جنبش کیبوتص دینی
این جنبش در سال ۱۹۳۵ تأسیس شد و اعضای آن کیبوتص‌های یهودی ارتدوکس هستند.[۱۱]
جنبش موشاوها
جنبش موشاوها در سال ۱۹۳۳ تأسیس شد و اصلی‌ترین نیروی پیش‌برنده ساخت موشاوها بوده است.[۱۲]
دیگر جنبش‌ها
- اتحادیه کشاورزی (تأسیس ۱۹۶۰): پشتیبان شهرک‌های کشاورزی‌محور.[۱۳]
- میشکی حروت بیتار (تأسیس ۱۹۳۲): بنیان‌گذاری شده به دست اعضای بیتار وابسته به حزب حروت (اکنون بخشی از لیکود).[۱۴]
- هاپوعل همیزراحی (تأسیس ۱۹۲۲): حزب و جنبش شهرک‌سازی؛ بخش حزبی آن در ۱۹۵۶ با حزب میزراحی ادغام شد و حزب ملی-دینی را تشکیل داد، اما بخش شهرک‌سازی همچنان پابرجاست.[۱۵]
- پوعالی آگودات ییسرائل (تأسیس ۱۹۲۲): حزب و جنبش شهرک‌سازی؛ بخش حزبی در ۱۹۸۸ در آگودات ییسرائل ادغام شد ولی بخش شهرک‌سازی ادامه دارد.[۱۶]
- هاعووِد هاصیونی (تأسیس ۱۹۳۶): حزب و جنبش شهرک‌سازی؛ بخش حزبی در ۱۹۴۸ با حزب عالیه نو ادغام شد و حزب پیشرو را تشکیل داد.[۱۷]
- آمانا (تأسیس ۱۹۷۶): متعهد به ساخت شهرک در سرزمین‌های اشغالی شامل کرانه باختری، بلندی‌های جولان و نوار غزه؛ وابسته به گوش اِمونیم.[۱۸]
- مرکز کشاورزی (تأسیس ۱۹۱۹): بازوی اجرایی اتحادیه کارگران کشاورزی که اکنون به‌صورت اتحادیه صنفی کار می‌کند.[۱۹]
- اتحادیه کشاورزان اسرائیل (تأسیس ۱۹۲۰): پشتیبان شهرک‌های کشاورزی‌محور؛ نخست وابسته به صهیونیست‌های عمومی و سپس به حزب لیبرال اسرائیل.[۲۰]
- جنبش اور (تأسیس ۲۰۰۲): متمرکز بر ساخت شهرک در جلیل و نقب.[۲۱]
وابستگی‌های سیاسی
بیشتر جنبش‌های شهرک‌سازی پیشین وابستگی‌های حزبی داشتند. هاکیبوتص هامئوحاد با حزب اخدوت هاآودا و ایحود هاکووتصوت وهاکیبوتصیم با ماپای و حزب کارگر هم‌سو بودند.[۲۲] کیبوتص آرتصی نیز از حمایت حزب مپام و حزب کارگر بهره‌مند بود.[۲۳]
ساختار تعاونی
تا جایی که کیبوتص‌ها، موشاوها و موشاوهای شیتوفی تعاونی‌های کشاورزی مبتنی بر عضویت فردی هستند، جنبش‌های شهرک‌سازی ملی در اسرائیل به‌عنوان تعاونی‌های ثانویه یا فدراسیون‌های تعاونی نگریسته می‌شوند که اعضای آنها تعاونی‌های اولیه سطح پایین‌تر هستند.[۲۴]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ کتاب‌سایه‌های‌صهیون،مرادی،احمد،انتشارات سبز،چاپ‌سوم،۱۳۸۷
- ↑ نشریه‌سرنخ،شماره۳۳۸،صفحه۷۸،بهمن۱۳۹۴
- ↑ «תנועה מיישבת». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «תנועה מיישבת». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قانون نامزدهای شهرک‌نشینی کشاورزی (۱۹۵۳)». کنست. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «תנועה מיישבת». ویکی‌پدیای عبری. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sullivan, Becky (2023-10-12). "What is a kibbutz? The roots of Israel's communal villages where violence raged". ان‌پی‌آر. Retrieved 2024-11-30.
- ↑ Sullivan, Becky (2023-10-12). "What is a kibbutz? The roots of Israel's communal villages where violence raged". ان‌پی‌آر. Retrieved 2024-11-30.
- ↑ Schultz, Racheal Gelfman. "The Kibbutz Movement". My Jewish Learning (in American English). Retrieved 2024-11-30.
- ↑ Schultz, Racheal Gelfman. "The Kibbutz Movement". My Jewish Learning (in American English). Retrieved 2024-11-30.
- ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sullivan, Becky (2023-10-12). "What is a kibbutz? The roots of Israel's communal villages where violence raged". ان‌پی‌آر. Retrieved 2024-11-30.
- ↑ «定居點運動 (以色列)». ویکی‌پدیای چینی. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sullivan, Becky (2023-10-12). "What is a kibbutz? The roots of Israel's communal villages where violence raged". ان‌پی‌آر. Retrieved 2024-11-30.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Settlement movement (Israel)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «定居點運動 (以色列)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چینی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «תנועה מיישבת». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عبری ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
منابع
- جنبش‌های شهرک‌سازی در اسرائیل