اخدوت هاآودا
اخدوت هاآودا אַחְדוּת הַעֲבוֹדָה | |
|---|---|
 نشان سومین دورهٔ اخدوت هاآودا | |
| رهبر | ایتسخاک تابنکین ایگال آلون |
| بنیان‌گذاری | مارس ۱۹۱۹ (اخدوت هاآودا) ۱۹۴۴ (جنبش اخدوت هاآودا) ۱۹۵۴ (اخدوت هاآودا – پوعالی صهیون) |
| انحلال و برچینش | ۲۳ ژانویه ۱۹۶۸ |
| انشعاب از | پوعالی صهیون (۱۹۱۹) ماپای (۱۹۴۴) ماپام (۱۹۵۴) |
| ادغام در | ماپای (۵ ژانویه ۱۹۳۰) ماپام (۱۹۴۸) حزب کارگر اسرائیل (۱۹۶۸) |
| روزنامه | لامرحاو (عبری) فولکسبلات (ییدیش) |
| مرام سیاسی | صهیونیسم کارگری سوسیالیسم دموکراتیک |
| طیف سیاسی | میانه‌چپ تا چپ |
| ائتلاف‌ها | همسویی (۱۹۶۵–۱۹۶۸) |
| بیشترین کرسی | ۱۰ (۱۹۵۵–۱۹۵۹) |
| کمترین کرسی | ۴ (۱۹۵۴–۱۹۵۵) |
اخدوت هاآودا (אַחְדוּת הַעֲבוֹדָה، به معنای «وحدت کارگری») نامی بود که مجموعه‌ای از احزاب سیاسی در فلسطین تحت قیمومت بریتانیا و سپس اسرائیل به کار بردند. نخستین نسخهٔ این حزب در مارس ۱۹۱۹ تأسیس شد و به رهبری داوید بن گوریون به یکی از مهم‌ترین پیش‌زمینه‌های حزب کارگر اسرائیل تبدیل گشت. این حزب در ۱۹۳۰ با حزب رقیب هاپوئل هاتصعیر ادغام شد و حزب ماپای را پدیدآورد که نیروی غالب سیاست صهیونیستی تا دهه ۱۹۶۰ بود.
دومین دورهٔ اخدوت هاآودا در ۱۹۴۴ توسط مخالفان درون ماپای ایجاد شد که از بدبینی بن‌گوریون نسبت به اتحاد جماهیر شوروی و امکان مصالحهٔ سرزمینی ناخشنود بودند. این گروه در ۱۹۴۶ حزب پوعالی صهیون چپ را در خود جذب کرد و اندکی پیش از جنگ ۱۹۴۸ فلسطین با حزب کارگران هاشومر هاتصعیر ادغام شد و حزب مارکسیستی-صهیونیستی ماپام را تشکیل داد.
پس از تیرگی روابط با شوروی، اعضای پیشین اخدوت هاآودا در ۱۹۵۴ از ماپام جدا شدند و حزب را بازتأسیس کردند. برای انتخابات ۱۹۶۵ فهرست مشترکی با ماپای تحت عنوان «همسویی» تشکیل دادند و سرانجام در ۲۳ ژانویه ۱۹۶۸ اجزای تشکیل‌دهندهٔ همسویی در هم ادغام شدند و حزب کارگر اسرائیل را بنیان نهادند.
تاریخچه
اخدوت هاآودای نخست (۱۹۱۹–۱۹۳۰)
حزب اصلی اخدوت هاآودا در مارس ۱۹۱۹ در سرزمین فلسطین که در آن زمان تحت ادارهٔ نظامی بریتانیا بود تأسیس شد. این حزب پس از انشعاب در حزب پوعالی صهیون شکل گرفت؛ حزبی که از ۱۹۰۶ شعبه‌ای در سوریه عثمانی داشت.[۱] ریشهٔ انشعاب تعارض میان عضویت در کمینترن و مشارکت در سازمان جهانی صهیونیسم بود. اعضای جناح تندروتر ضدّ سازمان صهیونیسم عمدتاً از میان مهاجران تازه‌وارد ییدیش‌زبان بودند و زبان ییدیش خود به موضوع اختلاف دیگری بدل شد؛ زیرا اخدوت هاآودا سیاست انحصار زبان عبری را دنبال می‌کرد.[۲]
در سال ۱۹۲۰ و در کنفرانسی در ماه ژوئن، اخدوت هاآودا تصمیم به تأسیس سازمان نظامی هاگانا برای جایگزینی شبه‌نظامیان هاشومیر گرفت.[۳]
در همان سال، اخدوت هاآودا و حزب غیرمارکسیستی هاپوئل هاتصعیر برای ایجاد «سازمان عمومی کارگران عبری» یعنی هیستادروت همکاری کردند. در نوامبر ۱۹۲۰ نمایندگان از سوی ۴۵۰۰ عضو گروه‌های کارگری مختلف انتخاب شدند و نخستین کنگره در دسامبر همان سال در حیفا برگزار شد. اخدوت هاآودا اکثریت مطلق نداشت اما با کمک هاپوئل هاتصعیر بر جریان مذاکرات تسلط یافت. هدف آنان ساختن اقتصادی جداگانه برای کارگران یهودی در سرزمین اسرائیل بود. داوید بن گوریون که در آن زمان در نیویورک زندگی می‌کرد، در ۱۹۲۱ بازگشت و به عنوان نخستین دبیرکل هیستادروت انتخاب شد.[۴][۵] هاگانا نیز تحت صلاحیت هیستادروت قرار گرفت.[۶]
در سومین کنگرهٔ اخدوت هاآودا در ۱۹۲۴ در عین‌حارود، بن‌گوریون پیشنهادهای شلومو کاپلانسکی مبنی بر تأسیس پارلمان در فلسطین تحت قیمومت را ردّ کرد. این مسئله به دلیل ارائهٔ طرح ادارهٔ استعمار بریتانیا برای ایجاد شورای قانون‌گذاری مطرح شده بود.[۷]
از دیگر اعضای برجستهٔ نخستین اخدوت هاآودا اسحاق بن زوی و برل کاتسنلسون بودند.[۸]
همکاری میان اخدوت هاآودا و هاپوئل هاتصعیر سرانجام در ۱۹۳۰ به ادغام آن‌ها و تشکیل «حزب کارگران سرزمین اسرائیل» یعنی ماپای انجامید که تا دهه ۱۹۶۰ نیروی غالب سیاست صهیونیستی بود.[۹]
جنبش اخدوت هاآودا (۱۹۴۴–۱۹۴۸)
در ۲۰ مه ۱۹۴۴ گروهی موسوم به «فراکسیون ب» (סיעה ב'، سیعا بت) از ماپای جدا شد و نام اخدوت هاآودا را از چهارده سال پیش برگزید (התנועה לאחדות העבודה، هاتنوعا لِاخدوت هاآودا).[۱۰] این گروه طرفدار اتحاد جماهیر شوروی بود و هرگونه مصالحهٔ سرزمینی را رد می‌کرد. بسیاری از اعضای آن از هاکیبوتص هامئوخاد، سازمان کیبوتص‌های ماپای، آمده بودند. آنان اکثریت پست‌های ارشد هاگانا و به‌ویژه پالماخ را در اختیار داشتند.[۱۱] رهبران کلیدی این جنبش اسرائیل جلیلی و ایگال آلون بودند. از دیگر چهره‌های نزدیک به این جنبش می‌توان داوید الازار، اسحاق هوفی، آبراهام عدن و اسحاق رابین را نام برد.
جنبش اخدوت هاآودا پوعالی صهیون (۱۹۴۶–۱۹۵۴)
در ۱۹۴۶ جنبش اخدوت هاآودا با پوعالی صهیون چپ ادغام شد و جنبش اخدوت هاآودا پوعالی صهیون (התנועה לאחדות העבודה פועלי ציון) را تشکیل داد. دو سال بعد این حزب با حزب کارگران هاشومر هاتصعیر ادغام شد و ماپام را به وجود آورد.[۱۲] بیشتر فرماندهان ارشد هاگانا عضو ماپام بودند؛ از جمله رئیس فرماندهی ملی اسرائیل جلیلی که یکی از رهبران ماپام بود. پالماخ نیز تحت سلطهٔ ماپام قرار داشت و فرمانده آن ایگال آلون و پنج فرماندهٔ تیپ از اعضای حزب بودند.[۱۳] با تأسیس ارتش ملی اسرائیل این وضعیت به تنش با بن‌گوریون انجامید. در ۱۹۵۳ پس از رشته‌ای از رویارویی‌ها، دو نفر از چهار فرماندهٔ منطقه‌ای و شش نفر از دوازده فرماندهٔ تیپ استعفا دادند. اعضای ماپام که ماندند از جمله اسحاق رابین، حاییم بارلیف و داوید الازار ناگزیر شدند چندین سال در پست‌های ستادی یا آموزشی بگذرانند تا بتوانند حرفهٔ نظامی خود را از سر بگیرند.[۱۴]
اخدوت هاآودا – پوعالی صهیون (۱۹۵۴–۱۹۶۸)
در ۲۰ ژانویه ۱۹۵۳ به دنبال محاکمهٔ اسلانسکی که روابط ماپام با اتحاد شوروی را بی‌ثبات کرد، دو نمایندهٔ اخدوت هاآودا در کنست، حانا لامدان و داوید لیوشیتز، فراکسیون مستقلی تشکیل دادند. در ۱۳ ژانویه ۱۹۵۴ این دو به ماپای پیوستند.[۱۵]
در ۲۳ اوت ۱۹۵۴ موشه آرام، اسرائیل بار-یهودا، ایتسخاک بن-اهارون و اهارون زیسلینگ از ماپام جدا شدند و اخدوت هاآودا – پوعالی صهیون را بازتأسیس کردند. با این حال رئیس کنست آنان را به عنوان حزب مستقل به رسمیت نشناخت. حزب جدید روزنامهٔ لامرحاو را نیز راه‌اندازی کرد که در دسامبر همان سال به نشریهٔ روزانه تبدیل شد و تا مه ۱۹۷۱ که در روزنامهٔ داوار ادغام شد منتشر می‌شد.[۱۶]
در انتخابات ۱۹۵۵ حزب با نام اخدوت هاآودا شرکت کرد و ۱۰ کرسی به دست آورد و پنجمین حزب بزرگ کنست شد. این حزب در هر دو دولت ائتلافی بن‌گوریون در دورهٔ سوم کنست مشارکت داشت. ناحوم نیر عضو حزب به ریاست کنست رسید (تنها بار در تاریخ که رئیس کنست از بزرگ‌ترین حزب نبوده‌است)، بار-یهودا وزیر کشور و موشه کارمل وزیر حمل‌ونقل شدند. با این حال حزب در ۱۹۵۹ مسئول سقوط دولت شد؛ زمانی که همراه با شریک ائتلافی ماپام علیه دولت در موضوع فروش سلاح به آلمان غربی رأی دادند اما از ترک ائتلاف سر باز زدند.[۱۷]
در انتخابات ۱۹۵۹ کرسی‌های حزب به هفت کاهش یافت. حزب دوباره به دولت ائتلافی پیوست تا سقوط آن در ۱۹۶۱ و بن-اهارون وزیر حمل‌ونقل شد. در انتخابات ۱۹۶۱ حزب یک کرسی افزود و در هر سه دولت ائتلافی دورهٔ پنجم کنست شرکت کرد؛ ایگال آلون وزیر کار شد و بن-اهارون، بار-یهودا و کارمل به نوبت وزارت حمل‌ونقل را بر عهده گرفتند.[۱۸]
برای انتخابات ۱۹۶۵ حزب با ماپای متحد شد و فهرست مشترکی به نام «همسویی کارگری» تشکیل دادند که ۴۵ کرسی به دست آورد. در ۲۳ ژانویه ۱۹۶۸ حزب با ماپای و رافی ادغام شد و حزب کارگر اسرائیل را بنیان نهاد و به عنوان نهاد مستقل از میان رفت.[۱۹]
رهبران
| رهبر | آغاز | پایان | ||
|---|---|---|---|---|
 |
داوید بن گوریون | ۱۹۲۰ | ۱۹۳۰ | |
 |
ایتسخاک تابنکین | ۱۹۴۴ (نخستین بار)؛ ۱۹۵۵ (دومین بار) |
۱۹۴۹ (نخستین بار)؛ ۱۹۵۹ (دومین بار) | |
 |
اسرائیل جلیلی | ۱۹۵۹ | ۱۹۶۵ | |
نتایج انتخابات
اخدوت هاآودای نخست (۱۹۲۰–۱۹۳۰)
| انتخابات | رهبر | آرا | درصد | کرسی |
|---|---|---|---|---|
| ۱۹۲۰ | داوید بن گوریون | — | — | ۷۰ از ۳۱۴ |
| ۱۹۲۵ | ۸٬۸۳۴ | — | ۵۴ از ۲۲۱ |
اخدوت هاآودای دوم (۱۹۴۴–۱۹۴۹)
| انتخابات | رهبر | آرا | درصد | کرسی |
|---|---|---|---|---|
| ۱۹۴۴ | ایتسخاک تابنکین | ۱۷٬۹۲۸ | ۹٫۰۴٪ | ۱۶ از ۱۷۳ |
اخدوت هاآودای سوم (۱۹۵۵–۱۹۶۸)
| انتخابات | رهبر | آرا | درصد | کرسی |
|---|---|---|---|---|
| ۱۹۵۵ | ایتسخاک تابنکین | ۶۹٬۴۷۵ | ۸٫۱۴٪ | ۱۰ از ۱۲۰ |
| ۱۹۵۹ | اسرائیل جلیلی | ۵۸٬۰۴۳ | ۵٫۹۹٪ | ۷ از ۱۲۰ |
| ۱۹۶۱ | ۶۶٬۱۷۰ | ۶٫۵۷٪ | ۸ از ۱۲۰ | |
| ۱۹۶۵ | بخشی از همسویی کارگری | ۸ از ۱۲۰ | ||
ایدئولوژی
اخدوت هاآودا در تمامی دوره‌هایش حزبی مبتنی بر صهیونیسم کارگری و سوسیالیسم دموکراتیک بود. از نظر طیف سیاسی در جایگاهی از میانه‌چپ تا چپ قرار می‌گرفت.[۲۰] حزب اولیه بر ساختن اقتصادی مستقل برای کارگران یهودی در فلسطین تأکید داشت و سیاست عبری‌سازی زبان را پی می‌گرفت. دومین دورهٔ حزب گرایش‌های شوروی‌دوستانه و مخالفت با هرگونه مصالحهٔ سرزمینی را سرلوحهٔ کار خود قرار داد. سومین دوره پس از سرخوردگی از شوروی بنیان‌گذاری شد اما همچنان بر مواضع چپ صهیونیستی پایبند ماند.[۲۱]
نقش در هاگانا و پالماخ
اخدوت هاآودا و جانشینانش نقشی تعیین‌کننده در ساختارهای نظامی پیش از تأسیس اسرائیل داشتند. تصمیم تأسیس هاگانا در کنفرانس ژوئن ۱۹۲۰ اخدوت هاآودا اتخاذ شد و این سازمان نظامی تحت صلاحیت هیستادروت قرار گرفت.[۲۲] در دورهٔ دوم حزب، اعضای اخدوت هاآودا اکثریت پست‌های فرماندهی هاگانا و پالماخ را در دست داشتند. اسرائیل جلیلی رئیس فرماندهی ملی و ایگال آلون فرماندهٔ پالماخ بود.[۲۳] این تسلط حزبی بر ارتش پس از تأسیس اسرائیل به تنش شدید با داوید بن گوریون منجر شد که خواهان کنترل کامل دولت بر ارتش بود.
نشریات
حزب دو نشریهٔ اصلی داشت: روزنامهٔ عبری‌زبان لامرحاو که از ۱۹۵۴ تا مه ۱۹۷۱ منتشر می‌شد و روزنامهٔ ییدیش‌زبان فولکسبلات.[۲۴] لامرحاو در دسامبر ۱۹۵۴ به نشریهٔ روزانه تبدیل شد و سرانجام در روزنامهٔ داوار ادغام گشت.
منابع
- ↑ Lokman، Zachary (۱۹۹۶). Comrades and Enemies: Arab and Jewish Workers in Palestine ۱۹۰۶–۱۹۴۸. University of California Press. ص. ۵۹, ۶۷. شابک ۰-۵۲۰-۲۰۲۵۹-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Lokman، Zachary (۱۹۹۶). Comrades and Enemies: Arab and Jewish Workers in Palestine ۱۹۰۶–۱۹۴۸. University of California Press. ص. ۵۹, ۶۷. شابک ۰-۵۲۰-۲۰۲۵۹-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۲۶. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Lokman، Zachary (۱۹۹۶). Comrades and Enemies: Arab and Jewish Workers in Palestine ۱۹۰۶–۱۹۴۸. University of California Press. ص. ۶۵. شابک ۰-۵۲۰-۲۰۲۵۹-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۲۹. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۲۹. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Lokman، Zachary (۱۹۹۶). Comrades and Enemies: Arab and Jewish Workers in Palestine ۱۹۰۶–۱۹۴۸. University of California Press. ص. ۷۷-۷۸. شابک ۰-۵۲۰-۲۰۲۵۹-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Lokman، Zachary (۱۹۹۶). Comrades and Enemies: Arab and Jewish Workers in Palestine ۱۹۰۶–۱۹۴۸. University of California Press. ص. ۵۹. شابک ۰-۵۲۰-۲۰۲۵۹-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۱۰۳. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «1944 timeline». Jewish Agency for Israel. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ اكتبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|archive-date= - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۴۷. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۴۷. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۴۷. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۶۲. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۶۲. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ahdut HaAvoda – Poalei Zion». Knesset. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۱۰۳. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ahdut HaAvoda – Poalei Zion». Knesset. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ahdut HaAvoda – Poalei Zion». Knesset. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Wolffsohn، Michael (۱۹۸۷). Israel. Politik — Gesellschaft — Wirtschaft. Leske + Budrich. ص. ۹۲-۹۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Aronoff، Myron J. (۱۹۹۳). Power and Ritual in the Israel Labor Party. A Study in Political Anthropology. M.E. Sharpe. ص. ۲۲-۲۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۲۶. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peri، Yoram (۱۹۸۳). Between Battles and Ballots: Israeli Military in Politics. Cambridge University Press. ص. ۴۷. شابک ۰-۵۲۱-۲۴۴۱۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ahdut HaAvoda – Poalei Zion». Knesset. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
جستارهای وابسته
- حزبهای بنیانگذاریشده در ۱۹۱۹ (میلادی)
- حزبهای منحلشده در اسرائیل
- حزب‌ها در قیمومت بریتانیا بر فلسطین
- حزبهای منحلشده در ۱۹۶۸ (میلادی)
- حزبهای صهیونیست در اسرائیل
- صهیونیسم کارگری
- صهیونیسم در قیمومت بریتانیا بر فلسطین
- حزبهای سوسیالیست در اسرائیل
- انحلالهای ۱۹۶۸ (میلادی) در اسرائیل
- حزبهای ملیگرای چپگرا
- بنیانگذاریهای ۱۹۱۹ (میلادی) در قیمومت بریتانیا بر فلسطین