جوزهندیان
| جوزهندیان | |
|---|---|
 | |
| Myristica fragrans (جوز هندی)، کهلر ۱۸۸۷ | |
رده‌بندی علمی  | |
| فرمانرو: | گیاهان |
| تبارشاخه: | نهان‌دانگان |
| تبارشاخه: | مگنولیان |
| راسته: | مگنولیاسانان |
| تیره: | جوزهندیان R.Br. |
| سرده‌ها | |
|
۲۱ سرده؛ نگاه کنید به متن | |
جوزهندیان (نام علمی: Myristicaceae) تیره‌ای از گیاهان گل‌دار از راستهٔ مگنولیاسانان است که بومی آفریقا، آسیا، جزایر اقیانوس آرام و آمریکا است. این تیره را گاه «تیرهٔ جوز هندی» می‌نامند، به نام نامدارترین عضو آن Myristica fragrans که دو ادویهٔ جوز هندی و بسباسه از آن به دست می‌آید.[۱]
این تیره نزدیک به ۲۱ سرده و حدود ۵۲۰ گونه درخت، درختچه و به ندرت ویره دارد که در جنگل‌های گرمسیری سراسر جهان می‌رویند. بیشتر گونه‌ها درختان بزرگی هستند که در صنعت چوب ارزشمندند.[۱]
ریخت‌شناسی
این گیاهان معمولاً درختانی با شیرابهٔ سرخ‌رنگ و شاخه‌دهی ویژه‌ای هستند که به آن شاخه‌دهی جوزهندی‌سان می‌گویند: شاخه‌های افقی تنها در گره‌های مشخصی از تنه بیرون می‌زنند و میان هر دو گره فاصله‌ای بلند بدون شاخه می‌ماند. همهٔ سرده‌ها دوپایه‌اند، جز Endocomia و برخی گونه‌های Iryanthera. پوست درونی معمولاً صورتی تا سرخ یا روشن است و پس از بریده شدن تیره می‌شود؛ از تنهٔ بریده صمغی سرخ یا نارنجی بیرون می‌تراود.[۲]
برگ‌ها براق، سبز تیره، ساده و تمام‌کنارند و بوی تندی دارند؛ پشت آن‌ها اغلب سفیدرنگ یا کرک‌دار است. گل‌ها کوچک، بسیار کاهش‌یافته و خوشبویند و سه تا پنج گلپوش دارند. گل‌های ماده بی‌پرچم عقیم‌اند و کلاله آن‌ها اغلب بریده است؛ در گل‌های نر پرچم‌ها به هم جوش خورده‌اند.[۲]
میوه کپسولی چرمی و شکوفاست که یک دانه دارد و این دانه اغلب پوشینه‌ای گوشتی دارد. در بیشتر سرده‌ها رنگ این پوشینه سرخ است، اما نارنجی یا سفید و نیمه‌شفاف هم دیده می‌شود.[۲]
سرده‌ها
بر پایهٔ پایگاه دادهٔ Plants of the World Online این سرده‌ها در تیره پذیرفته شده‌اند:[۱]
شناخته‌شده‌ترین سرده‌ها Myristica در آسیا و ویرولا در آمریکای گرمسیری هستند.[۱]
بوم‌شناسی
جوزهندیان در جنگل‌های پست و مرطوب، جنگل‌های باتلاقی، جنگل‌های کوهپایه‌ای و جنگل‌های ابری تا بلندای ۲۱۰۰ متر دیده می‌شوند.[۲]
کاربرد
مهم‌ترین فرآوردهٔ این تیره دو ادویهٔ جوز هندی و بسباسه است که به ترتیب از دانه و پوشینهٔ دانهٔ Myristica fragrans به دست می‌آیند؛ این درخت بومی جزایر ملوک است. از پوست Virola elongata و چند گونهٔ نزدیک به آن انفیه‌ای روان‌گردان می‌گیرند که برخی مردمان آمازون به کار می‌برند. چوب چند گونهٔ آسیایی و آمریکایی نیز ارزش بازرگانی محلی دارد.[۲]
سمّیت
اسانس‌های این تیره خاصیت ضدقارچی و ضدمیکروبی دارند. صمغ سرخ تیرهٔ پوست در برخی سرده‌ها مانند ویرولا چند آلکالوئید توهم‌زا دارد و مسمومیت با میریستیسین می‌تواند به تشنج، تپش قلب، تهوع و کم‌آبی بدن بینجامد.[۲]
سنگواره‌ها
دانهٔ سنگ‌واره‌شدهٔ Myristicacarpum chandlerae از گیاگان رس لندن در ائوسن پیشین جنوب انگلستان کهن‌ترین نشانهٔ شناخته‌شده از این تیره است.[۱]
منابع
پیوند به بیرون
- جوزهندیان
- تیرههای مگنولیان
- گیاهان دوپایه جنسی