حمله اسرائیل به زندان اوین
| حملهٔ اسرائیل به زندان اوین | |
|---|---|
| بخشی از حملات اسرائیل به ایران در طول جنگ ایران و اسرائیل | |
| موقعیت | تهران، ایران |
| تاریخ | ۲ تیر ۱۴۰۴ ۱۱:۵۰ (ساعت رسمی ایران) |
| هدف | زندان اوین |
گونه حمله | حمله هوایی |
| اسلحه | بمب هدایت‌شونده یا موشک هواپرتاب |
| کشته‌ها | ۷۱ نفر |
| قربانی | کارمندان اداری، سربازان وظیفه، زندانیان و خانواده زندانیان |
| مرتکبان | |
| مدافع‌ها | سامانه‌های پدافندی تهران (ناموفق) |
حمله اسرائیل به زندان اوین، در ۲ تیر ۱۴۰۴ و در بحبوحه جنگ ایران و اسرائیل انجام شد. رسانه‌های ایران اعلام کردند که با ریزپرنده یا عملیات انفجاری به این زندان حمله شده است.[۱] بخش‌های نگهبانی، اداری و دادسرای اوین، بند نسوان، ساختمان بهداری و کتابخانه بند چهار در این حمله آسیب دیدند.[۲] یک هفته پس از حمله، سخنگوی قوه قضائیه ایران اعلام کرد دست‌کم ۷۱ نفر در این حمله کشته شده‌اند و کارمندان اداری، سربازان وظیفه، زندانیان و خانواده زندانیان که برای ملاقات یا پیگیری قضائی به زندان مراجعه کرده، در میان کشته شدگان هستند.[۳]
دست‌کم دو نقطه از زندان اوین هدف حمله ارتش اسرائیل قرار گرفت. یکی از حملات به نزدیکی دادسرای شهید مقدس پایین‌تر از در ورودی اصلی زندان اوین صورت گرفته که در نتیجه آن ساختمان دادسرا، دیوار بیرونی زندان، بعضی از ساختمان‌های اداری و ساختمان کتابخانه آسیب دیده است. انفجار دیگر هم در ضلع شمال شرقی زندان و نزدیک مجتمع قضایی شهید کچویی اتفاق افتاده که به ساختمان ملاقات‌های حضوری زندان و ساختمان‌های مسکونی نزدیک آن به شدت آسیب زده است. در نتیجه این حمله، زنان زندانی بند زنان را به زندان قرچک ورامین و زندانیان مرد بند چهار را به زندان تهران بزرگ (فشافویه) منتقل شدند.[۴]
تصاویر شبکه‌های اجتماعی در روز حمله نشان می‌دهد ورودی زندان اوین هدف قرار گرفته است.[۱] اما بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی این ویدیو را ساختگی تشخیص داده است.[۵]
این حمله همزمان با حملات اسرائیلی به سایر تأسیسات مرتبط با دستگاه امنیت داخلی ایران رخ داد، از جمله ستاد بسیج، قرارگاه ثارالله، سپاه امام حسن البرز، فرماندهی حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی، سپاه سیدالشهدا و ستاد اطلاعات نیروی انتظامی.[۶]
این حمله با واکنش‌هایی روبرو شد. ثمین الخیطان، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل این حمله را «نقض جدی قوانین بشردوستانه بین‌المللی» خواند. به گفته عفو بین‌الملل حملهٔ عمدی به اهداف غیرنظامی تحت قوانین بشردوستانه بین‌المللی ممنوع است و می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. ژان نوئل بارو، وزیر خارجهٔ فرانسه، هم با غیرقابل قبول خواندن حملهٔ اسرائیل، این کشور را متهم کرد که جانِ دو شهروند فرانسوی زندانی در این زندان را به خطر انداخته است.[۱]
خسارات و تلفات
حملات اسرائیل که در ساعات ملاقات رخ داد،[۷] خسارات گسترده‌ای به زندان وارد کرد، از جمله تخریب کتابخانه، محل ملاقات زندانیان، درمانگاه، دفتر دادستانی و چندین سلول زندان که به گفته گروه‌های حقوق بشر و بستگان زندانیان به شدت آسیب دیده بودند. یکی از موشک‌ها به ورودی زندان برخورد کرد، جایی که زندانیان اغلب منتظر انتقال به بیمارستان یا دادگاه هستند.[۷]
طبق گزارش رسانه‌های ایران، فعالان و گروه‌های حقوق بشر، در میان کشته‌شدگان و مجروحان، اعضای خانواده زندانیان، مددکاران اجتماعی، یک وکیل، پزشکان و پرستاران، یک کودک ۵ ساله، سربازان نوجوانی که به عنوان بخشی از خدمت سربازی اجباری خود از درها محافظت می‌کردند، کارکنان اداری و ساکنان منطقه حضور داشتند.[۸] این حمله مرگبارترین حمله در این درگیری بود.[۹] زندانیان سیاسی بازمانده به زندان‌های دیگر منتقل شدند، مانند نسرین جوادی که در ژوئیه به زندان زنان قرچک منتقل شد.[۱۰]
اندکی پس از انفجارها در زندان اوین، ویدئویی در توییتر و تلگرام با هشتگ "#freeevin" منتشر شد. به نظر می‌رسید محتوای پست‌ها و ویدئوها فاقد اصالت است. به گفته محققان، این ویدئوها بخشی از "فریب اسرائیل" بودند.[۱۱]
نیویورک تایمز در ابتدا در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۲۵ در مقاله‌ای به قلم فرناز فصیحی و دو نویسنده دیگر گزارش داد که پس از حمله، حدود ۱۰۰ فرد تراجنسیتی که در اوین زندانی بودند، مفقود شده‌اند. تحقیقات بعدی که توسط روزنامه‌نگاران دی تاگس‌تسایتونگ آلمان انجام شد، نتوانست این گفته را تأیید کند. این وکیل پس از تماس با رضا شفاخواه، منبع ایرانی نیویورک تایمز، هرگونه ادعایی مبنی بر مفقود شدن افراد تراجنسیتی پس از حمله یا تعداد افراد تراجنسیتی زندانی در ایران را رد کرد. او اظهار داشت که فصیحی می‌خواسته با یک افشاگری نمایشی به دلایل تبلیغاتی، اظهارات عمومی اسرائیل را نقض کند.[۱۲]
واکنش‌ها
حملات هوایی به زندان اوین، از جمله بخش بیمارستان، محکومیت و خشم گسترده‌ای را در ایران، حتی در میان مخالفان دولت، برانگیخت. نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال حقوق بشر ایران، گفت که حمله اسرائیل «که در روز روشن، در مقابل خانواده‌ها و بازدیدکنندگان انجام شد، آشکارا یک جنایت جنگی است.» محمدی دهه‌ها دررفت و آمد به اوین بوده و در حال حاضر در مرخصی است.[۱۳]
نیروهای دفاعی اسرائیل از اظهار نظر در مورد دلیل حمله به اوین یا قربانیان خودداری کردند. حمله به اوین توسط مقامات اسرائیلی «نمادین» توصیف شده است. گیدون سعار، وزیر امور خارجه، در پستی در رسانه‌های اجتماعی گفت که این هم انتقام حملات موشکی ایران و هم نوعی اقدام آزادی‌بخش بوده است.
عفو بین‌الملل هشدار داد که «حمله عمدی به اهداف غیرنظامی طبق قوانین بین‌المللی بشردوستانه ممنوع است و جنایت جنگی محسوب می‌شود.»[۱۴]
وزیر امور خارجه فرانسه گفت حمله به زندان «غیرقابل قبول» است زیرا جان دو شهروند فرانسوی که در آنجا نگهداری می‌شوند را به خطر می‌اندازد.[۱۵]
ثمین الخیتان، سخنگوی کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، این حمله را «نقض فاحش قوانین بین‌المللی بشردوستانه» خواند.
بهار قندهاری، مدیر بخش حمایت از حقوق بشر در مرکز حقوق بشر ایران، حمله اسرائیل به مکانی که تحت حمایت قوانین بین‌المللی بشردوستانه است را محکوم کرد. او توجیه اسرائیل برای این حمله را به عنوان یک اقدام نمادین رد کرد و آن را «از نظر قانونی بی‌اساس» و «از نظر اخلاقی سزاوار سرزنش» خواند. او گفت: «حمله حساب‌شده اسرائیل به اوین یک جنایت جنگی آشکار و نقض جدی قوانین بین‌المللی است. این کشور باید کاملاً پاسخگو باشد.»[۹]
در اکتبر ۲۰۲۵، گزارشی از سیتیزن لب نشان داد که شبکه‌ای متشکل از ۵۰ حساب کاربری جعلی در توییتر که ادعا می‌شد ساکنان ایرانی نزدیک زندان هستند، محتوای تولید شده توسط هوش مصنوعی و/یا دستکاری شده‌ای را منتشر کرده‌اند که مردم را به حمله به زندان پس از حملات به عنوان بخشی از یک قیام ضد دولتی دعوت می‌کرد. سیتیزن لب تا حدودی بر اساس ارزش بالای تولید یکی از ویدیوها و انتشار آن اندکی پس از حملات، به این نتیجه رسید که این شبکه به احتمال زیاد یا مستقیماً توسط یک آژانس دولتی اسرائیل یا از طریق پیمانکارانی که از قبل از حملات اطلاع داشتند، اداره می‌شد.[۱۶]
جستارهای وابسته
پانویس
- 1 2 3 «حملهٔ اسرائیل به زندان اوین؛ ایران می‌گوید زندانیان به سایر زندان‌های استان تهران منتقل شدند». رادیو فردا. ۳ تیر ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵.
- ↑ «زندان اوین چگونه هدف حمله قرار گرفت؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۵ ژوئن ۲۰۲۵. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵.
- ↑ «یک هفته بی‌خبری از زندانیان؛ دست‌کم «۷۱ نفر» در حمله اسرائیل به اوین کشته شده‌اند». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ تیر ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۴ ژوئیه ۲۰۲۵.
- ↑ فرزاد صیفی‌کاران (۲۶ ژوئن ۲۰۲۵). «حمله اسرائیل به زندان اوین؛ «انتقال خشونت‌آمیز زندانیان به زندان‌های دیگر و بی‌خبری خانواده‌ها»». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵.
- ↑ روجا اسدی و فرزاد صیفی‌کاران (۲۶ ژوئن ۲۰۲۵). «راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی؛ ویدیوی ساختگی انفجار زندان اوین که هم وزیر خارجه اسرائیل و هم سایت قوه قضائیه ایران منتشر کردند». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵.
- ↑ "زنده - اسرائیل در اقدامی نمادین به سردر ورودی و بخش اداری زندان اوین حمله کرد". www.iranintl.com. 2025-06-23. Retrieved 2025-06-23.
- 1 2 "Survivor of Israel's attack on Iran's Evin prison describes a 'slow death' after 12-day war".
- ↑ "Aftermath of deadly Israeli attack on Tehran's Evin Prison".
- 1 2 "Families of inmates seek answers after Israel's 'apocalyptic' strike on Iran's notorious Evin prison".
- ↑ "زندان قرچک ورامین؛ نسرین جوادی آزاد شد". Hrana News Agency. 2025-09-15. Archived from the original on 2025-09-17. Retrieved 2025-09-17.
- ↑ "Israel and Iran Usher In New Era of Psychological Warfare". nytimes.
- ↑ Sadrzadeh, Ali (10 September 2025). "Tötete Israel 100 Transpersonen im Teheraner Evin-Gefängnis?". TAZ.de.
- ↑ "Israel's Deadly Assault on Iran Prison Incites Fury, Even Among Dissidents".
- ↑ "Israel says it struck Tehran's Evin prison and Fordo access routes".
- ↑ "Israeli strike on Iranian prison killed more than 70, says Iran state-affiliated media".
- ↑ Megiddo, Gur; Benjakob, Omer (3 October 2025). "The Israeli influence operation in Iran pushing to reinstate the shah monarchy". Haaretz (به انگلیسی). Archived from the original on 3 October 2025. Retrieved 4 October 2025.