حمیدرضا قلیچ‌خانی

حمیدرضا قلیچ‌خانی
زادهٔ۳۱ تیر ۱۳۴۷ (۵۷ سال)
تهران، ایران
تحصیلاتدکتری
محل تحصیلدهلی هندوستان
پیشه(ها)خوشنویسی، پژوهش، تاریخ خوشنویسی ایرانی، نسخه‌شناسی

حمیدرضا قلیچ‌خانی (زادهٔ ۳۱ تیر ۱۳۴۷، تهران) خوشنویس، مورخ، نسخه‌پژوه، فرهنگ‌نویس و مصحح ایرانی است. او از چهره‌های معاصر در پژوهش‌های مربوط به تاریخ خوشنویسی، نسخه‌پردازی و هنرهای کتاب‌آرایی در ایران و شبه‌قاره به‌شمار می‌رود.[۱] وی همچنین عضو نهادها و کمیته‌های تخصصی داخلی و بین‌المللی در زمینهٔ نسخه‌های خطی و هنرهای اسلامی بوده است.[۲]

تحصیلات

قلیچ‌خانی یادگیری خط نستعلیق را از سال ۱۳۶۳ نزد اویس وفسی آغاز کرد[۳] و در سال ۱۳۶۸ موفق به دریافت درجهٔ ممتاز از انجمن خوشنویسان ایران شد. در همان سال به دورهٔ فوق‌ممتاز غلامحسین امیرخانی راه یافت و همچنین خط ثلث را نزد سید محمد موحد حسینی فراگرفت.[۲]

او دارای مدرک کارشناسی در رشتهٔ تئاتر (ادبیات نمایشی) و همچنین کارشناسی و کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی است. قلیچ‌خانی تحصیلات دکتری خود را در دانشگاه دهلی (هند) با نگارش رساله‌ای با موضوع «مطالعهٔ هنر کتاب‌سازی و کتاب‌آرایی در اشعار سبک هندی (از عرفی شیرازی تا بیدل دهلوی)» به پایان رساند.[۴]

فعالیت‌های علمی و فرهنگی

وی در طول چهار دهه فعالیت، مسئولیت‌های علمی و فرهنگی متعددی بر عهده داشته است، از جمله:

آثار و تألیفات

قلیچ‌خانی بیش از ۳۰ عنوان کتاب تألیف و تصحیح کرده[۵] که عمدتاً در زمینه‌های خوشنویسی، تاریخ هنر کتابت، نسخه‌شناسی و تصحیح متون کهن فارسی است.[۶][۷] برخی از آثار او عبارت‌اند از:

  • فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی و هنرهای وابسته (۱۳۷۳)
  • رسالاتی در خوشنویسی و هنرهای وابسته (۱۳۷۳)
  • درآمدی بر خوشنویسی ایرانی (۱۳۹۲)
  • زرافشان: فرهنگ اصطلاحات خوشنویسی، کتاب‌آرایی و نسخه‌پردازی در شعر فارسی (۱۳۹۲)
  • کاتبان شاهنامه (۱۳۹۶)
  • خدمات کاتبان هندو به زبان و ادب فارسی (۱۳۹۵)

از جمله تصحیحات او از رسالات خوشنویسی ایرانی می‌توان نمونه‌های زیر را برشمرد:

نیز در همکاری با انتشارات پیکره تک‌نگاری‌هایی در شرح مختصر احوال و آثار خوشنویسان نظیر محمدحسین کشمیری، عبدالرشید دیلمی، اسدالله شیرازی، علی‌رضا عباسی، خلیل‌الله قلندر، خواجه اختیار منشی گنابادی، ابوالفضل ساوجی و امّ سلمه تألیف کرده است.[۶]

شماری از آثار او به زبان‌های انگلیسی و روسی نیز ترجمه شده‌اند، از جمله:

نمایشگاه‌ها

حمیدرضا قلیچ‌خانی علاوه بر فعالیت در امر پژوهش به کار عملی در هنر و خوشنویسی نیز مشغول است. برخی از نمایشگاه‌های انفرادی یا گروهی او عبارت‌اند از:[۲][۱۱]

  • نمایشگاه انفرادی خوشنویسی در گالری انجمن خوشنویسان ایران، تهران (۱۳۶۹)
  • نمایشگاه انفرادی خوشنویسی، کراچی، پاکستان (۱۳۷۲)
  • نمایشگاه گروهی، استادان نستعلیق، موزهٔ هنرهای معاصر تهران (۱۳۸۱)
  • نمایشگاه انفرادی نقاشیخط با عنوان «هو»، گالری فرمانفرما، تهران (۱۳۹۸)[۲][۱۲]
  • نمایشگاه انفرادی خوشنویسی با عنوان «این نیز بگذرد» به نمایشگاه‌گردانی وحید معینی، گالری شکوه، تهران (۱۴۰۲)[۱۳][۱۴][۱۵]

جستارهای وابسته

منابع

  1. «حمیدرضا قلیچ‌خانی». علم‌نت.
  2. 1 2 3 4 5 6 «زندگی‌نامه: حمیدرضا قلیچ‌خانی (۱۳۴۷-)». همشهری آنلاین. ۱۳۹۲.
  3. «مصاحبه با دکتر حمیدرضا قلیچ خانی». پایگاه هنری نقطه الف.
  4. «حمیدرضا قلیچ‌خانی». Encyclopedia of Islamic calligraphers.
  5. «حمیدرضا قلیچ‌خانی». بنیاد محقق طباطبایی.
  6. 1 2 «حمیدرضا قلیچ‌خانی». ایران کتاب.
  7. «حمیدرضا قلیچ‌خانی: بخش کاربردی خوشنویسی از زندگی مردم حذف شده است». هنر آنلاین.
  8. «تحفهٔ درود». بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
  9. «تذکرهٔ خوشنویسان». انتشارات سخن.
  10. "A Handbook of Persian Calligraphy and Related Arts". Brill (به انگلیسی). 2022.
  11. «حمیدرضا قلیچ‌خانی». آرتیبیشن.
  12. «هو، حمیدرضا قلیچ‌خانی». درز.
  13. «نمایشگاه آثار خوشنویسی هنرمند گرامی حمیدرضا قلیچ خانی با عنوان این نیز بگذرد در گالری شکوه تهران». انجمن خوشنویسان ایران. ۱۴۰۲.
  14. مرجان توجهی. «گفت وگو با حمیدرضا قلیچ خانی دربارهٔ «این نیز بگذرد»». گیلان امروز.
  15. «نگاهی به هم‌نشینی تلخی و شیرینی زندگی در «این نیز بگذرد»». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۴۰۲.

پیوند به بیرون