حمیدرضا قلیچخانی
حمیدرضا قلیچخانی | |
|---|---|
![]() | |
| زادهٔ | ۳۱ تیر ۱۳۴۷ (۵۷ سال) تهران، ایران |
| تحصیلات | دکتری |
| محل تحصیل | دهلی هندوستان |
| پیشه(ها) | خوشنویسی، پژوهش، تاریخ خوشنویسی ایرانی، نسخهشناسی |
حمیدرضا قلیچخانی (زادهٔ ۳۱ تیر ۱۳۴۷، تهران) خوشنویس، مورخ، نسخهپژوه، فرهنگنویس و مصحح ایرانی است. او از چهرههای معاصر در پژوهشهای مربوط به تاریخ خوشنویسی، نسخهپردازی و هنرهای کتابآرایی در ایران و شبهقاره بهشمار میرود.[۱] وی همچنین عضو نهادها و کمیتههای تخصصی داخلی و بینالمللی در زمینهٔ نسخههای خطی و هنرهای اسلامی بوده است.[۲]
تحصیلات
قلیچخانی یادگیری خط نستعلیق را از سال ۱۳۶۳ نزد اویس وفسی آغاز کرد[۳] و در سال ۱۳۶۸ موفق به دریافت درجهٔ ممتاز از انجمن خوشنویسان ایران شد. در همان سال به دورهٔ فوقممتاز غلامحسین امیرخانی راه یافت و همچنین خط ثلث را نزد سید محمد موحد حسینی فراگرفت.[۲]
او دارای مدرک کارشناسی در رشتهٔ تئاتر (ادبیات نمایشی) و همچنین کارشناسی و کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی است. قلیچخانی تحصیلات دکتری خود را در دانشگاه دهلی (هند) با نگارش رسالهای با موضوع «مطالعهٔ هنر کتابسازی و کتابآرایی در اشعار سبک هندی (از عرفی شیرازی تا بیدل دهلوی)» به پایان رساند.[۴]
فعالیتهای علمی و فرهنگی
وی در طول چهار دهه فعالیت، مسئولیتهای علمی و فرهنگی متعددی بر عهده داشته است، از جمله:
- داوری همایش بینالمللی خوشنویسی جهان اسلام (۱۳۸۱)
- مدیریت طرح گردآوری احوال و آثار خوشنویسان ایران در ۲۵ جلد (۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶)
- ریاست گروه علمی خوشنویسی در همایش بینالمللی مکتب شیراز (۱۳۸۶ تا ۱۳۸۷)
- عضویت در پژوهشکدهٔ فرهنگستان هنر، شورای ارزیابی نسخههای خطّی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و موزهٔ خوشنویسی ایران
- عضویت در انجمن نسخههای خطی اسلامی (TIMA)، کمبریج (از ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۰)
- دریافت بورسهای پژوهشی از مؤسسههای BIPS (بریتانیا) و AIIS (آمریکا)
- برگزاری سخنرانی و کارگاه در دانشگاههای شیکاگو، هاروارد، کارولینای شمالی، جورج واشینگتن و پرتلند[۲]
آثار و تألیفات
قلیچخانی بیش از ۳۰ عنوان کتاب تألیف و تصحیح کرده[۵] که عمدتاً در زمینههای خوشنویسی، تاریخ هنر کتابت، نسخهشناسی و تصحیح متون کهن فارسی است.[۶][۷] برخی از آثار او عبارتاند از:
- فرهنگ واژگان و اصطلاحات خوشنویسی و هنرهای وابسته (۱۳۷۳)
- رسالاتی در خوشنویسی و هنرهای وابسته (۱۳۷۳)
- درآمدی بر خوشنویسی ایرانی (۱۳۹۲)
- زرافشان: فرهنگ اصطلاحات خوشنویسی، کتابآرایی و نسخهپردازی در شعر فارسی (۱۳۹۲)
- کاتبان شاهنامه (۱۳۹۶)
- خدمات کاتبان هندو به زبان و ادب فارسی (۱۳۹۵)
از جمله تصحیحات او از رسالات خوشنویسی ایرانی میتوان نمونههای زیر را برشمرد:
- رسالهٔ آدابالمشق باباشاه اصفهانی (۱۳۹۱)
- حیات خوشنویسان (۱۳۹۲)
- تحفهٔ درود (۱۴۰۱)[۸]
- تذکرهٔ خوشنویسان، هدایتالله سپهر، به انضمام تذکرهٔ خطاطان رحیم احتشام دیوان (۱۴۰۳)[۹]
نیز در همکاری با انتشارات پیکره تکنگاریهایی در شرح مختصر احوال و آثار خوشنویسان نظیر محمدحسین کشمیری، عبدالرشید دیلمی، اسدالله شیرازی، علیرضا عباسی، خلیلالله قلندر، خواجه اختیار منشی گنابادی، ابوالفضل ساوجی و امّ سلمه تألیف کرده است.[۶]
شماری از آثار او به زبانهای انگلیسی و روسی نیز ترجمه شدهاند، از جمله:
- ترجمهٔ روسی کتاب درآمدی بر خوشنویسی ایرانی (مسکو، ۲۰۱۹)
- ترجمهٔ انگلیسی فرهنگ اصطلاحات خوشنویسی توسط ربکا استنگل (Rebecca Stengel) و ویراستاری شروین فریدنژاد (انتشارات بریل، ۲۰۲۱)[۲][۱۰]
نمایشگاهها
حمیدرضا قلیچخانی علاوه بر فعالیت در امر پژوهش به کار عملی در هنر و خوشنویسی نیز مشغول است. برخی از نمایشگاههای انفرادی یا گروهی او عبارتاند از:[۲][۱۱]
- نمایشگاه انفرادی خوشنویسی در گالری انجمن خوشنویسان ایران، تهران (۱۳۶۹)
- نمایشگاه انفرادی خوشنویسی، کراچی، پاکستان (۱۳۷۲)
- نمایشگاه گروهی، استادان نستعلیق، موزهٔ هنرهای معاصر تهران (۱۳۸۱)
- نمایشگاه انفرادی نقاشیخط با عنوان «هو»، گالری فرمانفرما، تهران (۱۳۹۸)[۲][۱۲]
- نمایشگاه انفرادی خوشنویسی با عنوان «این نیز بگذرد» به نمایشگاهگردانی وحید معینی، گالری شکوه، تهران (۱۴۰۲)[۱۳][۱۴][۱۵]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «حمیدرضا قلیچخانی». علمنت.
- 1 2 3 4 5 6 «زندگینامه: حمیدرضا قلیچخانی (۱۳۴۷-)». همشهری آنلاین. ۱۳۹۲.
- ↑ «مصاحبه با دکتر حمیدرضا قلیچ خانی». پایگاه هنری نقطه الف.
- ↑ «حمیدرضا قلیچخانی». Encyclopedia of Islamic calligraphers.
- ↑ «حمیدرضا قلیچخانی». بنیاد محقق طباطبایی.
- 1 2 «حمیدرضا قلیچخانی». ایران کتاب.
- ↑ «حمیدرضا قلیچخانی: بخش کاربردی خوشنویسی از زندگی مردم حذف شده است». هنر آنلاین.
- ↑ «تحفهٔ درود». بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
- ↑ «تذکرهٔ خوشنویسان». انتشارات سخن.
- ↑ "A Handbook of Persian Calligraphy and Related Arts". Brill (به انگلیسی). 2022.
- ↑ «حمیدرضا قلیچخانی». آرتیبیشن.
- ↑ «هو، حمیدرضا قلیچخانی». درز.
- ↑ «نمایشگاه آثار خوشنویسی هنرمند گرامی حمیدرضا قلیچ خانی با عنوان این نیز بگذرد در گالری شکوه تهران». انجمن خوشنویسان ایران. ۱۴۰۲.
- ↑ مرجان توجهی. «گفت وگو با حمیدرضا قلیچ خانی دربارهٔ «این نیز بگذرد»». گیلان امروز.
- ↑ «نگاهی به همنشینی تلخی و شیرینی زندگی در «این نیز بگذرد»». باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۴۰۲.
پیوند به بیرون
- معرفی ترجمهٔ روسی کتاب «درآمدی بر خوشنویسی ایرانی» تألیف حمیدرضا قلیچخانی، ۲۰۱۹ میلادی، مسکو
- معرفی دستاندرکاران وبسایت تخصصی «مجموعهٔ شاهنامه»، کمبریج، انگلستان
- زندگینامهٔ حمیدرضا قلیچخانی، همشهری آنلاین
- صفحهٔ حمیدرضا قلیچخانی در مگایران
- سخنرانی حمیدرضا قلیچخانی در مراسم مجازی بزرگداشت مهدی بیانی
.jpg)