خربت قمبازه
خربت قمبازه | |
|---|---|
| ریشه‌شناسی: قمبازه، احتمالاً از واژه فارسی به معنای «گنبد» یا «قبه»[۱] | |
.jpg) نقشه دهه ۱۸۷۰ .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰.jpg) نقشه معاصر .jpg) نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصرمجموعهای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون خربت قمبازه (دکمه‌ها را بزنید) | |
  خربت قمبازه جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۳۷′۵۵″ شمالی ۳۵°۱′۳۴″ شرقی / ۳۲٫۶۳۱۹۴°شمالی ۳۵٫۰۲۶۱۱°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۵۲/۲۲۶ |
| واحد جغرافیایی-سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| بخش | حیفا |
| تاریخ تخلیه جمعیت | مه ۱۹۴۸[۲] |
| جمعیت (۱۹۳۱) | |
| • کل | ۲۱۶۰[۳] |
| شهرک‌های کنونی | کرم مهرال[۴] |
خربت قمبازه (Khirbat Qumbaza؛ خربة قمبازة) روستایی عرب فلسطینی در بخش حیفا از سرزمین فلسطین تحت قیمومت بریتانیا بود که در ۲۱٫۵ کیلومتری جنوب حیفا و ۳ کیلومتری وادی‌الملح قرار داشت. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ماه مه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد.
بخش نخست نام روستا، «خربت»، به معنای ویرانه است و بخش دوم، «قمبازه» یا «کمبازه»، احتمالاً از واژه فارسی به معنای گنبد یا قبه گرفته شده‌است. روستا در منطقه‌ای تپه‌ماهوری در نزدیک به ۲۰۰ متری بالای سطح دریا و ۷ کیلومتری ساحل جای داشت و از راه جاده‌ای فرعی به جاده اصلی وادی‌الملح متصل می‌شد. این جاده ساحل را به مرج ابن عامر پیوند می‌داد.
پس از جنگ ۱۹۴۸، منطقه روستا به کشور اسرائیل ملحق شد و بخشی از زمین‌های آن به پایگاه تمرین نظامی ارتش اسرائیل تبدیل گشت. موشاو کرم مهرال نیز در نزدیکی محل روستای پیشین بنیاد نهاده شد.
پیشینه
در نزدیک به یک کیلومتری جنوب شرقی محل روستا، مقام شیخ قطینه در پایین‌تر از خربت قطینه قرار داشت. برخی پژوهشگران خربت قطینه را با شهر کنعانی کرته همسان دانسته‌اند.[۵]
در پیمایش سال ۱۸۸۲ میلادی صندوق اکتشاف فلسطین، خربت قمبازه «دهکده‌ای کوچک بر زمینی مرتفع» توصیف شده بود.[۶]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین که از سوی مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، خربت قمبازه همراه با اجزم، خربت المناره، المزار، شیخ البریک و الوشاحیه شمارش شد. جمعیت مجموع این آبادی‌ها ۲۱۶۰ نفر بود که ۸۸ تن مسیحی و بقیه مسلمان بودند و در ۴۴۲ خانه زندگی می‌کردند.[۳]
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
تاریخ دقیق تصرف و تخلیه روستا مشخص نیست، اما بنی موریس آن را در ماه مه ۱۹۴۸ قرار داده‌است.[۷] این رویداد در چارچوب عملیات پاکسازی منطقه حیفا، کوه کرمل و اطراف عفوله پس از تسلط بر شهر حیفا صورت گرفت.[۸]
در ژوئیه ۱۹۴۸، نیروهای دفاعی اسرائیل صدها زن، کودک و سالخورده را در اجزم و نزدیکی خربت قمبازه یافتند. بر پایه گزارش‌ها «بیش از ۱۰۰» عرب کشته شدند و نزدیک به ۱۰۰ شبه‌نظامی اسیر گرفته شدند.[۹]
پس از جنگ، منطقه به کشور اسرائیل ملحق شد. به نوشته ولید خالدی در سال ۱۹۹۲، بخشی از زمین‌های روستا به عنوان میدان تمرین نظامی ارتش اسرائیل به کار گرفته شد و ورود عموم مردم به آن ممنوع بود. موشاو کرم مهرال که در سال ۱۹۴۹ بنیاد نهاده شد نزدیک محل روستای پیشین قرار گرفت و از زمین‌های قمبازه بهره می‌برد.[۴]
منابع
- ↑ Palmer, 1881, p. 150
- ↑ Morris, 2004, p. xviii, village No. 165
- 1 2 Mills, 1932, p. 91. شامل اجزم، خربت المناره، المزار، شیخ البریک و الوشاحیه
- 1 2 Khalidi, 1992, p. 185
- ↑ Abel، F.M. (۱۹۶۷). Geographie de la Palestine. ص. ۶۳.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) به نقل از Khalidi, 1992, p. 184. - ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. 42.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) همچنین نقل‌شده در Khalidi, 1992, p. 184. - ↑ «Khirbat Qumbaza». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Khirbat Qumbaza». Interactive Encyclopedia of the Palestine Question. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. 439. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Khirbat Qumbaza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Khirbat Qumbaza». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «خربة قمبازة (حیفا)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۶.
کتاب‌شناسی
الگو:پانویس‌ها آغاز
- Abel، F.M. (۱۹۶۷). Geographie de la Palestine. ج. ۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Palmer، E.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
الگو:پانویس‌ها پایان
پیوند به بیرون
- خربت قمبازه در وبگاه فلسطین در خاطره
- خربت قمبازه در ذاکرات
- نقشه ۸ پیمایش فلسطین غربی
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین
- بخش (تقسیم کشوری) حیفا