خورشیدنگین شاخ‌دار

خورشیدنگین شاخ‌دار
چاپ توسط ارنست هگل
وضعیت حفاظت
رده‌بندی علمی edit
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرندگان
راسته: بادخورک‌سانان
تیره: مگس‌مرغان
سرده: خورشیدنگین شاخدار
گونه:
H. bilophus
نام دوبخشی
Heliactin bilophus
(Temminck, 1820)

خورشیدنگین شاخ‌دار (نام علمی: Heliactin bilophus) یک گونه از مگس‌مرغ‌ها در زیرخانواده انبه‌خورکیان (Polytminae) است و در بولیوی، برزیل و سورینام یافت می‌شود.[۲][۳] این پرنده شامل ۲۷ گونه در ۱۲ سرده است و تصور می‌شود حدود ۱۸ میلیون سال پیش منشأ گرفته باشد.

پراکندگی و زیستگاه

خورشیدنگین شاخ‌دار در بیشتر مناطق مرکزی برزیل، در شرق از جنوب مارانیائو تا جنوب سائوپائولو (ایالت) و سپس از غرب تا غرب ماتو گروسو و در بخش سانتا کروز بولیوی یافت می‌شود. همچنین در منطقه کوچکی در جنوب سورینام و منطقه‌ای دیگر در ایالت آماپا در شمال برزیل یافت می‌شود و خارج از محدوده طبیعی آن در دورترین نقطهٔ غرب برزیل گزارش شده است. در انواع منظره‌های نیمه‌باز تا بازمانند جنگل گالری، درختزار، سرادو، علفزار و باغ‌ها زندگی می‌کند. اگرچه بیشتر زیر ۵۰۰ متر (۱٬۶۰۰ فوت) ارتفاع تا ۱٬۰۰۰ متر (۳٬۳۰۰ فوت) یافت می‌شود.[۴]

توضیحات

خورشیدنگین شاخ‌دار یک مرغ‌مگس‌خوار کوچک با دُمی بلند است که طول آن بین ۹٫۵ تا ۱۱ سانتی‌متر (۳٫۷ تا ۴٫۳ اینچ) و وزنش بین ۱٫۸ تا ۲٫۸ گرم (۰٫۰۶ تا ۰٫۱۰ اونس) می‌باشد. هر دو جنس نر و ماده رنگی روشن دارند؛ سطح پشتی آن‌ها به رنگ سبز-زرد فلزی است و سطح شکمی سفیدرنگ است. دو طرف گردن نیز سفید بوده و حالتی شبیه به یک نیم‌یدک (نیم‌یقه) ایجاد می‌کند. پرهای پروازی به رنگ قهوه‌ای تیره مایل به سیاه هستند و منقار و پاها سیاه‌رنگ‌اند. منقار باریک، راست و نسبتاً کوتاه است و ۱٫۶ سانتی‌متر (۰٫۶۳ اینچ) طول دارد. پرهای دم نوک‌تیز هستند و چهار پر میانی دم بسیار بلندتر از پرهای بیرونی‌اند. دو پر میانی در نر به رنگ نخودی و در ماده به رنگ سبز هستند، و سایر پرهای دم عمدتاً سفیدند. بخش بالایی دم، زمانی که از زیر مشاهده شود، نوار سیاهی به شکل حرف V نشان می‌دهد.[۵][۶][۷][۸][۹]

Male perching on a twig in front-side view
پرنده نر در نزدیکی پارک ملی سِرا دو سیپو مشاهده شده است.

در این گونه تفاوت‌های آشکاری بین نر و ماده یا دوریختی جنسی وجود دارد. نر به‌طور خاص به‌خاطر رنگین‌تابی و جلوه‌گری چشمگیرش شناخته می‌شود و دارای دسته‌پرهای براق ("شاخ") بالای چشم‌هاست.[۱۰] هر یک از این دسته‌پرها شامل ردیفی از شش پر است که به سمت عقب خم شده‌اند و در قاعده به رنگ قرمز آتشین، در میانه طلایی، و در نوک‌ها طلایی-سبز هستند. سایر پرهای سطح بالایی سر به رنگ آبی تیره براق تا سبزآبی هستند و در پشت سر، تاج کوتاهی را تشکیل می‌دهند. گلو و کناره‌های سر تا ناحیه گوش با پرهای سیاه مات پوشیده شده‌اند؛ پرهای ناحیه میانی گلو بسیار بلندند و ریش نوک‌تیزی را تشکیل می‌دهند که تا بالای پرهای سفید سینه امتداد می‌یابد.[۱۱][۱۲][۱۳]

خورشیدنگین شاخ‌دار ماده ساده‌تر است و فاقد «شاخ‌ها»، پرهای سیاه و پرهای براق روی سر می‌باشد.[۱۴] چانه و گلوی آن به رنگ قهوه‌ای یا زرد نخودی است و کناره‌های سر رنگ تیره‌تری دارند. دم ماده کوتاه‌تر از دم نر است.[۱۵][۱۶] نوجوان‌ها (جوجه‌ها) شبیه ماده‌ها هستند.[۱۷]

خورشیدنگین شاخ‌دار به‌احتمال بسیار کم با گونه‌ای دیگر در محدوده پراکندگی‌اش اشتباه گرفته می‌شود. ماده این پرنده، حتی با وجود نداشتن زینت‌های منحصربه‌فرد نر، از طریق سطح پشتی زرد-سبز، سطح شکمی سفید و دم بلندش قابل شناسایی است.[۱۸]

ماده این گونه تا حدودی شبیه ماده پری گوش‌سیاه است، اما از طریق سطح پشتی زردتر، یقه سفید گردنی گسترده‌تر، و شکل و رنگ‌بندی متفاوت دم از آن قابل تمایز می‌باشد.[۱۹]

منابع

  1. ↑ BirdLife International (2016). "Horned Sungem Heliactin bilophus". IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2016: e.T22688119A93182952. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22688119A93182952.en. Retrieved 15 December 2021.
  2. ↑ Gill, F.; Donsker, D.; Rasmussen, P. (July 2021). "IOC World Bird List (v 11.2)". Retrieved July 14, 2021.
  3. ↑ HBW and BirdLife International (2020) Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world Version 5.
  4. ↑ Schuchmann, K.L. , G. M. Kirwan, and P. F. D. Boesman (2020).
  5. ↑ Schuchmann, K.L.; Kirwan, G. M.; Boesman, P. F. D. (December 15, 2021). Del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi; Christie, David; De Juana, Eduardo (eds.). "Horned Sungem (Heliactin bilophus)". Birds of the World. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.horsun2.01. S2CID 242933406. Archived from the original on February 16, 2024. Retrieved February 16, 2024.
  6. ↑ Fogden, M.; Taylor, M.; Williamson, S.L. (2014). Hummingbirds – a Guide to Every Species. Lewes: Ivy Press. p. 70. ISBN 978-1-78240-089-9.
  7. ↑ Spaans, A.L.; Ottema, O.H.; Ribot, J.H.J.M.; van Perlo, B. (2018). Field Guide to the Birds of Suriname (Revised and updated second ed.). Leiden Boston: Brill. p. 228. doi:10.1163/9789004352339. ISBN 978-90-04-35231-5. S2CID 130294835.
  8. ↑ van Perlo, B. (2009). A Field Guide to the Birds of Brazil. Oxford, New York: Oxford University Press. pp. 465. doi:10.1093/oso/9780195301540.001.0001. ISBN 978-0-19-530155-7.
  9. ↑ Restall, R.L.; Rodner, C.; Lentino, M. (2006). Birds of northern South America: an identification guide. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-7242-8.
  10. ↑ Schuchmann, K.L.; Kirwan, G. M.; Boesman, P. F. D. (December 15, 2021). "Horned Sungem (Heliactin bilophus)". Birds of the World. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.horsun2.01. Archived from the original on February 16, 2024. Retrieved February 16, 2024.
  11. ↑ Wied-Neuwied, M. (1821). Reise nach Brasilien in den Jahren 1815 bis 1817 [Journey to Brazil in the years 1815 and 1817] (به آلمانی). Frankfurt am Main: H.L. Brönner. p. 190. doi:10.5962/bhl.title.85967. Archived from the original on 2023-11-06. Retrieved 2024-02-19.
  12. ↑ Schuchmann, K.L.; Kirwan, G. M.; Boesman, P. F. D. (December 15, 2021). Del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi; Christie, David; De Juana, Eduardo (eds.). "Horned Sungem (Heliactin bilophus)". Birds of the World. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.horsun2.01. S2CID 242933406. Archived from the original on February 16, 2024. Retrieved February 16, 2024.
  13. ↑ Restall, R.L.; Rodner, C.; Lentino, M. (2006). Birds of northern South America: an identification guide. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-7242-8.
  14. ↑ Schuchmann, K.L.; Kirwan, G. M.; Boesman, P. F. D. (December 15, 2021). Del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi; Christie, David; De Juana, Eduardo (eds.). "Horned Sungem (Heliactin bilophus)". Birds of the World. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.horsun2.01. S2CID 242933406. Archived from the original on February 16, 2024. Retrieved February 16, 2024.
  15. ↑ Vitorino, B.D.; Frota, A.V.B.; Andrade, A.L.P. (29 December 2016). "Nectar robbing behavior of the horned sungem hummingbird (Heliactin bilophus) (Birds: Trochilidae) in two species plant the genus Amphilophium Kunth (Bignoniaceae) and Sinningia Nees (Gesneriaceae)". Biota Amazônia. 6 (4): 104–106. OCLC 6916894431.
  16. ↑ Restall, R.L.; Rodner, C.; Lentino, M. (2006). Birds of northern South America: an identification guide. London: Christopher Helm. ISBN 978-0-7136-7242-8.
  17. ↑ Schuchmann, K.L.; Kirwan, G. M.; Boesman, P. F. D. (December 15, 2021). Del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi; Christie, David; De Juana, Eduardo (eds.). "Horned Sungem (Heliactin bilophus)". Birds of the World. Cornell Lab of Ornithology. doi:10.2173/bow.horsun2.01. S2CID 242933406. Archived from the original on February 16, 2024. Retrieved February 16, 2024.
  18. ↑ Spaans, A.L.; Ottema, O.H.; Ribot, J.H.J.M.; van Perlo, B. (2018). Field Guide to the Birds of Suriname (Revised and updated second ed.). Leiden Boston: Brill. p. 228. doi:10.1163/9789004352339. ISBN 978-90-04-35231-5. S2CID 130294835.
  19. ↑ van Perlo, B. (2009). A Field Guide to the Birds of Brazil. Oxford, New York: Oxford University Press. pp. 465. doi:10.1093/oso/9780195301540.001.0001. ISBN 978-0-19-530155-7.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.