رده‌بندی سنی
| بخشی از انسان‌شناسی سیاسی |
| انسان‌شناسی حقوقی و سیاسی |
|---|
| انسان‌شناسی فرهنگی و اجتماعی |
رده‌بندی سنی (به انگلیسی: Age grade) یا طبقه سنی در جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی، شکلی از سازمان اجتماعی مبتنی بر سن است که در قالب یک سلسله از رده‌ها تعریف می‌شود و افراد در طول زندگی خود از یکی به دیگری گذر می‌کنند.
رده‌بندی سنی با مفهوم گروه سنی تفاوت دارد؛ در گروه سنی، افراد به‌طور دائم به گروه خود تعلق دارند و همراه با آن به مراتب بالاتر ارتقا می‌یابند، در حالی که در رده‌بندی سنی، افراد از یک رده به رده دیگر منتقل می‌شوند.
شمار رده‌های سنی، سن‌های تعیین‌کننده و اصطلاحات به‌کار رفته در آن‌ها از جامعه‌ای به جامعه دیگر تفاوت چشمگیری دارند. حتی در یک جامعه واحد، فرد ممکن است به چند رده همپوشان در حوزه‌های گوناگون زندگی تعلق داشته باشد.
ویژگی‌ها
در جوامع قبیله‌ای، ورود به یک رده سنی — که معمولاً بر اساس جنسیت از هم جدا می‌شود — اغلب با یک آیین تشرف همراه است. این آیین می‌تواند نقطه اوج یک آماده‌سازی طولانی و پیچیده باشد. پس از گذشت چند سال، که در آن اعضا برخی فعالیت‌های مشترک را به‌تنهایی یا زیر نظر بزرگ‌ترها انجام می‌دهند، اعضا می‌توانند به‌صورت دسته‌جمعی یا فردی به رده سنی بالاتری وارد شوند. این گذار اغلب با آشکار شدن دانش پنهان همراه است. در بیشتر فرهنگ‌ها، نظام‌های رده‌بندی سنی — همانند گروه‌های سنی — ویژه مردان است و این مردان مسن‌تر هستند که دانش پنهان جامعه را در اختیار دارند.[۱]
نظام‌های رده‌بندی سنی مردانه در بسیاری از موارد با نظام‌های خویشاوندی پدرتبار مرتبط‌اند.[۱] نمونه‌هایی از نظام‌های رده‌بندی سنی مردانه مرتبط با خویشاوندی مادرتبار نیز در میان جمعیت‌های اوستروونزیایی تایوان یافت می‌شود.[۲]
نمونه: نظام گادا
نظام‌های رده‌بندی سنی در جوامع کوشیتی آفریقای شرقی رواج گسترده‌ای دارند. به‌ویژه مردم اورومو، ملتی فراملی که در اتیوپی و کنیا زندگی می‌کنند، دارای نظام رده‌بندی سنی پیشرفته‌ای به نام گادا هستند. نظام گادا در طول تاریخ زندگی اجتماعی را حول پنج رده نسلی سازمان داده که هر کدام تکالیف و حقوقی به اعضای جامعه نسبت می‌دهند. این نظام هم به‌عنوان نهاد آموزشی — با فراهم کردن دوره‌های آموزش و توسعه مهارت در هر رده — و هم به‌عنوان نهاد قضایی عمل کرده‌است.[۳]
جستارهای وابسته
- هم‌دسته (آمار)
- سن‌گرایی
- طبقه‌بندی سنی
منابع
- 1 2 Bernardi، B. (۱۹۸۵). Age Class Systems: Social Institutions and Polities Based on Age. Cambridge University Press.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Shepherd، J.R. (۱۹۹۵). Marriage and Mandatory Abortion among the ۱۷th-century Siraya. American Anthropological Association.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Understand Gadaa System». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اكتبر ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۸ مه ۲۰۲۶.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|تاریخ بایگانی=و|archive-date=داده‌شده است (کمک); بیش از یک پارامتر|نشانی بایگانی=و|archive-url=داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در|archive-date=
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Age grade». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۸ مه ۲۰۲۶.
- گروه‌های اجتماعی
- رده‌های انسانها (انسان‌شناسی)