زبان‌های ترکیه

زبان‌های ترکیه
رسمیزبان ترکی استانبولی
اقلیتیکرمانجی، زبان ترکی آذربایجانی، زبان عربی، زبان‌های زازا-گورانی، زبان بلغاری پوماک‌ها، زبان گاگائوزی،[a] زبان لاز، زبان ارمنی، زبان یونانی، یونانی پونتی، زبان لادینو
مهاجرانزبان آدیغی، زبان آلبانیایی، زبان عربی، زبان بوسنیایی، زبان تاتاری کریمه،[a] زبان گرجی، زبان کاباردی[۱]
خارجیزبان انگلیسی (۱۷٪)
زبان آلمانی (۴٪)
زبان فرانسوی (۳٪)[۲]
اشارهزبان اشاره ترکی
زبان اشاره ماردین
جانمایی صفحه‌کلید
Turkish (Q-keyboard)
Turkish (F-keyboard)

a^ may be subsumed under the Turkish language.

زبان‌های ترکیه آن‌دسته از زبان‌ها هستند که در خاک ترکیه امروزی بدان‌ها تکلم می‌شده یا می‌شود. مطابق اصل چهل و دوم قانون اساسی ترکیه هیچ زبانی به عنوان زبان مادری اهالی ترکیه به جز ترکی استانبولی نباید در مدارس و مراکز آموزشی تدریس گردد. این مسئله اعتراضات بسیاری را از سوی متکلمان زبان‌های دیگر در پی داشته است.[۳]

بر اساس معاهده لوزان، زبان‌های اقلیت رسمی، ارمنی، یونانی و عبری هستند.[۴]

پانترکیسم و زبان‌ها در ترکیه

به دلیل سیاست پانترکیسم و ترک سازی برخی از زبان‌های مادری اقلیت‌های قومی در ترکیه در خطر نابودی قرار گرفته است.[۵][۶]

در بخش آسیایی ترکیه

Turkey
Language Status Comments ISO 639-3
Abaza languageDefinitely endangered[۷]Also spoken in: Russiaabq
Abkhaz languageVulnerable[۷]Also spoken in: Georgia, Russiaabk
Adyghe languageDefinitely endangered[۷]Also spoken in: Iraq, Israel, Jordan, Macedonia, Russia, Syriaady
Chaldean Neo-Aramaic languageDefinitely endangered[۷]Also spoken in: Armenia, Iran, Iraq, Syriaaii, cld
Gagauz languageSeverely endangered[۷]Also spoken in: Greece, Macedoniabgx, gag
Hértevin languageCritically endangered[۷]hrt
Homshetsma languageDefinitely endangered[۷]hye
Judezmo languageSeverely endangered[۷]Also spoken in: Albania, Algeria, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Greece, Macedonia, Morocco, Romania, Serbialad
Kabard-Cherkes languageVulnerable[۷]Also spoken in: Russiakbd
Laz languageDefinitely endangered[۷]Also spoken in: Georgialzz
Pontic Greek languageDefinitely endangered[۷]Also spoken in: Armenia, Georgia, Greece, Russia, Ukrainepnt
Romani languageDefinitely endangered[۷]همچنین در: آلبانی، آلمان، اتریش، بلاروس، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کرواسی، استونی، فنلاند، فرانسه، یونان، مجارستان، ایتالیا، لتونی، لیتوانی، مقدونیه، هلند، لهستان، رومانی، بریتانیا، روسیه، اسلواکی ، اسلوونی، سوئیس، جمهوری چک، اوکراین، صربستان، مونته نگروrmc, rmf, rml, rmn, rmo, rmw, rmy
Turoyo languageSeverely endangered[۷]Also spoken in: Syriatru
Western Armenian languageDefinitely endangered[۷]hye
Zazaki languageVulnerable[۷]zza

در بخش اروپایی ترکیه

Language Status Speakers Notes ISO 639-3
Turkey
AbazaDefinitely endangered[۷]49,800[۸]Also spoken in: Russiaabq
AbkhazVulnerable[۷]190,000[۹]Also spoken in: Georgia, Russiaabk
AdygheDefinitely endangered[۷]610,000[۱۰]Also spoken in: Iraq, Israel, Jordan, North Macedonia, Russia, Syriaady
Gagauz (South Balkans)Severely endangered[۷]460,000[۱۱](South Balkans) Also spoken in: Greece, North Macedoniabgx
HomshetsmaDefinitely endangered[۷]Unknownhye
JudezmoSeverely endangered[۷]60,000[۱۲]Also spoken in: Albania, Algeria, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Greece, North Macedonia, Morocco, Romania, Serbialad
Kabard-CherkesVulnerable[۷]590,000[۱۳]Also spoken in: Russiakbd
LazDefinitely endangered[۷]22,000[۱۴]Also spoken in: Georgialzz
Pontic GreekDefinitely endangered[۷]778,000[۱۵]Also spoken in: Armenia, Georgia, Greece, Russia, Ukrainepnt
RomaniDefinitely endangered[۷]3,500,000[۱۶]Also spoken in: Albania, Austria, Belarus, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Czech Republic, Estonia, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Italy, Latvia, Lithuania, North Macedonia, Montenegro, Netherlands, Poland, Romania, Russia, Serbia, Slovakia, Slovenia, Switzerland, Ukraine, United Kingdomrmc, rmf, rml, rmn, rmo, rmw, rmy
SuretDefinitely endangered[۷]650,000–1,000,000[۱۷]Also spoken in: Armenia, Iran, Iraq, Syriaaii, cld
Western ArmenianDefinitely endangered[۷]1,600,000[۱۸]hye
ZazakiVulnerable[۷]3,000,000–4,000,000[۱۹]zza

آمار

مناطق کرد نشین
مناطق با اکثریت کردی در ترکیه
زبان‌های کشور ترکیه[۲۰][۲۱]
زبان تعداد سخن‌گویان دسته‌بندی توضیحات
ترکی استانبولی۶۶٬۵۰۰٬۰۰۰ (۲۰۰۶)(زبان اوغوز)امروزه شمار آن افزایش یافته است
کردی کرمانجی۸٬۱۳۰٬۰۰۰ (۲۰۱۴)زبان‌های ایرانی,ویکی‌پدیای انگیلیسی
دیملی۱٬۶۴۰٬۰۰۰ (۱۹۹۸/۱۹۹۹)زبان‌های ایرانیاز زبانهای زازایی
زبان کاباردی۱٬۰۰۰٬۰۰۰ (۲۰۰۵)زبان قفقازی
ترکی آذربایجانی۵۳۰٬۰۰۰ترکی اوغوزی
زبان عربی۴۰۰٬۰۰۰ (۱۹۹۲)زبان سامی
زبان گاگاووز۳۲۷٬۰۰۰ (۱۹۹۳)اوغوز
زبان بلغاری۳۰۰٬۰۰۰ (۲۰۰۱)زبان اسلاوی
زبان آدیغی۲۷۸٬۰۰۰ (۲۰۰۰)زبان قفقازی
کرمانجکی زازا۱۴۰٬۰۰۰زبان ایرانیاز زبان‌های زازا
زبان ارمنی۴۰٬۰۰۰ (۱۹۸۰)زبان‌های هندو اروپایی
زبان گرجی۴۰٬۰۰۰ (۱۹۸۰)زبان‌های قفقازی
زبان لازی۳۰٬۰۰۰ (۱۹۸۰)زبان قفقازی
زبان دوماری۲۸٬۵۰۰ (۲۰۰۰)زبان‌های هندو آریایی
زبان رومانی۲۵٬۰۰۰زبان هندو آریایی
زبان صربی۲۰٬۰۰۰ (۱۹۸۰)زبان اسلاوی
زبان آلبانیایی۱۵٬۰۰۰ (۱۹۸۰)زبان هندو اروپایی
زبان ابخازی۱۰٬۰۰۰ (۱۹۹۵)زبان قفقازی
زبان لادینو۸٬۰۰۰ (۱۹۷۶)زبان رومیتوسط یهودیان اسپانیایی‌تبار صحبت می‌شود
زبان یونانی۴٬۵۴۰ (۱۹۶۵)زبان هندو اروپاییبیشتر متکلمین آن در سال ۱۹۲۰ و تأسیس جمهوری ترکیه به یونان مستقل رفتند
زبان آرامی۳٬۰۰۰ (۱۹۹۴)زبان سامی
زبان تاتاری کریمه۲٬۰۰۰اوغوزیشمار واقهی نامشخص است
زبان ازبکی۱٬۹۸۰ (۱۹۸۲)زبان اویغوری
زبان قرقیزی۱٬۱۴۰ (۱۹۸۲)ترکی غربی
زبان هرتوینکمتر از۱٬۰۰۰ (۱۹۹۹)شاخه سامی(زبان آرامی)
زبان ترکمنی۹۲۰ (۱۹۸۲)(اوغوز)
زبان قزاقی۶۰۰ (۱۹۸۲)ترکی غربی)
زبان اویغوری۵۰۰ (۱۹۸۱)(ترکی شرقی)
زبان کومیکدر چند روستاترکی غربی
زبان اوستینامشخصزبان‌های ایرانی شرقی)
زبان اوبیخیزبان مردهزبان قفقازیدر سال ۱۹۹۰ از میان رفت

نقشهٔ زبان‌ها در ترکیه

این نقشه‌ها بر اساس سرشماری سال ۱۹۶۵ ترکیه (1965 Turkish census) است و از آن پس به دلایل سیاسی و امنیتی، در سرشماری‌های ترکیه قومیت پرسیده نشده است.[۲۲]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Refugees, United Nations High Commissioner for. "Refworld - World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Turkey".
  2. ↑ Europeans and Their Languages
  3. ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/Languages_of_Turkey
  4. ↑ Bayır, Derya (2016). Minorities and nationalism in Turkish law. Cultural diversity and law. London: Routledge. ISBN 978-1-315-59551-1. Oran farther points out that the rights set out for the four categories are stated to be the ‘fundamental law’ of the land, so that no legislation or official action shall conflict or interfere with these stipulations or prevail over them (article 37). [...] According to the Turkish state, only Greek, Armenian and Jewish non-Muslims were granted minority protection by the Lausanne Treaty. [...] Except for non-Muslim populations - that is, Greeks, Jews and Armenians - none of the other minority groups’ language rights have been de jure protected by the legal system in Turkey.
  5. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_endangered_languages_in_Asia#Turkey
  6. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_endangered_languages_in_Europe#Turkey
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام UNESCO وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  8. ↑ زبان‌های ترکیه at اتنولوگ (19th ed., 2016)
  9. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام abk وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  10. ↑ زبان‌های ترکیه در اتنولوگ (25th ed., 2022)
  11. ↑ زبان‌های ترکیه at Ethnologue (24th ed., 2021)
  12. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Peim وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  13. ↑ الگو:Ethnologue23
  14. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام lzz وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  15. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Pontic وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  16. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام romani وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  17. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام aii وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  18. ↑ زبان‌های ترکیه در اتنولوگ (25th ed., 2022)
  19. ↑ زبان‌های ترکیه در اتنولوگ (25th ed., 2022)
  20. ↑ Lewis, M. Paul (ed.) (۲۰۰۹). "Ethnologue report for Turkey (Europe)". Ethnologue: Languages of the World. SIL International. Archived from the original on 7 July 2010. Retrieved 2009-09-08. {{cite web}}: |first= has generic name (help); Cite has empty unknown parameter: |coauthors= (help)
  21. ↑ Lewis, M. Paul (ed.) (2009). "Ethnologue report for Turkey (Asia)". Ethnologue: Languages of the World. SIL International. Archived from the original on 7 July 2010. Retrieved 2009-09-08. {{cite web}}: |first= has generic name (help); Cite has empty unknown parameter: |coauthors= (help)
  22. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/1965_Turkish_census

آمارهای قومی از سایت (http://www.ethnologue.com)گرفته%5Bپیوند+مرده%5D شده‌اند.

جستارهای وابسته

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.