زبعه

زبعه زبعة
روستا
مجموعه‌ای از نقشه‌های تاریخی ناحیه پیرامون زبعه (دکمه‌ها را بزنید)
زبعه جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین
مختصات: ۳۲°۳۳′۱۵″ شمالی ۳۵°۳۲′۵۵″ شرقی
شبکه فلسطین	۲۰۰/۲۱۷
واحد جغرافیایی-سیاسی	قیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخش	بخش بیسان
تاریخ تخلیه جمعیت	۱۲ مه ۱۹۴۸
جمعیت  (۱۹۴۵)
• کل	۱۷۰
شهرک‌های کنونی	بیت یوسف، دوشن

زبعه (زبعة) روستایی عرب فلسطینی در بخش بیسان بود که در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در تاریخ ۱۲ مه ۱۹۴۸ توسط نیروهای دفاعی اسرائیل و در چارچوب عملیات گدعون از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۵٫۵ کیلومتری شمال شرقی بیسان بر کرانه وادی یُبلا یا وادی العَشّه واقع بود.

زبعه در دوره‌های کهن بر دامنه‌های لبه باختری دره رود اردن قرار داشت. بر پایه آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت روستا ۱۷۰ تن بود و همگی مسلمان بودند. پس از تخلیه، شهرک‌های اسرائیلی بیت یوسف و دوشن بر زمین‌های آن پایه‌گذاری شدند و بخش بزرگی از اراضی به طرح‌های کشاورزی و پرورش ماهی اختصاص یافت.

پیشینه

در فاصله ۲ کیلومتری شرق روستا تل اسماعیل قرار داشت که ساکنان از آن به‌عنوان گورستان بهره می‌بردند.

بر پایه سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین، زبعه دارای ۳۷ خانه مسکونی و ۱۴۷ نفر جمعیت بود که ۱۴۶ تن مسلمان و ۱ تن یهودی بودند.

جمعیت روستا بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ برابر با ۱۷۰ تن مسلمان بود. زمین‌های روستا ۳٬۹۶۸ دونوم مساحت داشت که ۳٬۴۲۴ دونوم در مالکیت یهودیان، ۱۵۶ دونوم در مالکیت اعراب و ۳۸۸ دونوم اراضی عمومی بود. اعراب از کل ۱۵۶ دونوم خود برای کشت غلات بهره می‌بردند و ۴۴۸ دونوم نیز زمین غیرقابل‌کشت بود.

جایگاه روستا

زبعه بر زمینی هموار در کرانه جنوبی وادی العشّه واقع بود و نزدیک به ۲۲۵ متر پایین‌تر از سطح دریا قرار داشت. گسترش روستا از شمال باختری به سوی جنوب خاوری و دور از بستر وادی بود تا از خطر سیلاب‌های زمستانی در امان بماند. مجموعه‌ای از تپه‌های باستانی در پیرامون روستا گواه آبادانی این ناحیه در دوران کهن بود.

از نظر ارتباطات، راه‌آهن حجاز و جاده بیسان–سمخ از کنار روستا می‌گذشت که به جایگاه آن ارزش ویژه‌ای می‌بخشید.

اشغال و تخلیه روستا

در ۱۲ مه ۱۹۴۸، در چارچوب عملیات گدعون و به‌عنوان بخشی از طرح دالت، تیپ گولانی یورش گسترده‌ای را در سراسر دره بیسان آغاز کرد. زبعه به همراه چندین روستای همجوار از جمله احتمالاً الساخنه در همان روز سقوط شهر بیسان تخلیه شد.

شهرک‌سازی اسرائیلی

شهرک بیت یوسف در سال ۱۹۳۷ در فاصله ۲ کیلومتری شمال شرقی روستا بر زمین‌هایی که پیش‌تر خریداری شده بود پایه‌گذاری شد. پس از تخلیه زبعه، مزرعه‌ای به نام «دوشن» در سال ۱۹۵۵ بر اراضی روستا ساخته شد.

شهرک «نیر داوید» نیز که در سال ۱۹۳۶ با نام تل عمال بنیان نهاده شده بود، در جنوب محل روستا و بر زمین‌هایی واقع است که به‌طور سنتی به روستای الساخنه تعلق داشت.

وضعیت کنونی

در سال ۱۹۹۲ این محل چنین توصیف شد: «پوشیده از علف، درختان کُنار و سنگ. اسرائیلی‌ها چندین طرح کشاورزی و استخر پرورش ماهی بر زمین‌های روستا برپا کرده‌اند. دیگر بخش‌های اراضی پیرامون برای چراگاه به کار می‌رود.»

از خود روستا هیچ نشانه‌ای بر جای نمانده و زمین‌های آن به اراضی کشاورزی تبدیل شده‌است.

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zab'a». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «زبعة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zab'a». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اسپانیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.

کتاب‌شناسی

• Village Statistics, April, ۱۹۴۵. Government of Palestine, Department of Statistics. ۱۹۴۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area Ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• Mills، E. (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
• Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

• زبعه در Palestine Remembered
• زبعه در ذاکرات
• زبعه در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی