زیپ (رایانه)

قالب ZIP در سال ۱۹۸۹ توسط فیلیپ کاتز (Phil Katz)، برنامه‌نویس آمریکایی و بنیان‌گذار شرکت PKWARE، معرفی شد. کاتز پس از اختلافات حقوقی با شرکت SEA، تصمیم گرفت قالبی آزاد و سریع ارائه کند که نسبت به استانداردهای پیشین از نظر سرعت فشرده‌سازی و استخراج عملکرد بهتری داشته باشد. او نخستین نسخه از نرم‌افزار PKZIP را منتشر کرد که قالب ZIP را برای عموم معرفی می‌کرد. انتشار این قالب به دلیل آزاد بودن مشخصات فنی آن با استقبال گستردهٔ توسعه‌دهندگان روبه‌رو شد.

در دههٔ ۱۹۹۰، قالب ZIP به‌سرعت در میان کاربران و توسعه‌دهندگان فراگیر شد. مایکروسافت از نسخهٔ ویندوز ME به بعد پشتیبانی مستقیم از ZIP را در Windows Explorer گنجاند و این موضوع نقش مهمی در استاندارد شدن ZIP داشت. همچنین بسیاری از سیستم‌عامل‌های مبتنی بر یونیکس و لینوکس ابزارهایی برای خواندن و نوشتن فایل‌های ZIP ارائه کردند.

امروزه ZIP یکی از پرکاربردترین قالب‌های آرشیوی در جهان است و به عنوان یک استاندارد غیررسمی در بسیاری از نرم‌افزارها برای فشرده‌سازی داده‌ها استفاده می‌شود.

فایل‌های فشرده‌شده در یک ZIP پس از استخراج به‌طور کامل و بدون هیچ تغییر یا کاهش کیفیت، به حالت اصلی بازمی‌گردند. این ویژگی ZIP را مناسب برای اسناد، کدها، تصاویر بدون افت و بسیاری از داده‌های حساس می‌کند.^[۱]

گرچه رایج‌ترین روش فشرده‌سازی در ZIP الگوریتم Deflate است، این قالب از روش‌های دیگری مثل BZip2، LZMA، WavPack و حتی ذخیره‌سازی بدون فشرده‌سازی نیز پشتیبانی می‌کند.

نسخه‌های اولیه ZIP از رمزنگاری ساده مبتنی بر یک الگوریتم اختصاصی بهره می‌بردند که امنیت آن پایین بود. در نسخه‌های جدیدتر و اجرای‌های مدرن، امکان استفاده از رمزنگاری AES با کلیدهای ۱۲۸ و ۲۵۶ بیتی فراهم شده‌است که امنیت بیشتری ارائه می‌دهد.

فایل ZIP می‌تواند به چند بخش جداگانه تقسیم شود (multi-part ZIP). این قابلیت برای انتقال فایل‌های بزرگ از طریق رسانه‌هایی مانند دیسک‌های کوچک یا سرویس‌های ایمیل کاربرد دارد.

ZIP تقریباً در تمامی سیستم‌عامل‌ها و نرم‌افزارهای مدیریت آرشیو قابل استفاده است. این سازگاری یکی از دلایل اصلی محبوبیت طولانی‌مدت آن در میان کاربران بوده‌است.