زیبد

زیبد
(زیود)
روستا
محل
زیبد در ایران واقع شده
زیبد
مختصات: ۳۴°۱۶′۴۳″شمالی ۵۸°۲۹′۰۲″شرقی / ۳۴٫۲۷۸۵°شمالی ۵۸٫۴۸۳۹°شرقی / 34.2785; 58.4839
کشورایران
استانخراسان رضوی
شهرستانگناباد
بخشکاخک
دهستانزیبد
بنیان‌گذاریدوره پیشدادی
جمعیت
۱۰۵۸ نفر (سرشماری ۹۵)
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱
وبگاه[www.zibad.ir]

زیبَد روستایی در دهستان زیبد واقع در بخش کاخک در شهرستان گناباد استان خراسان جنوبی است.

ریشه‌شناسی نام

زیبَد به چم زیبا و زیبنده است و یک منطقه کوهستانی، ییلاقی و حاصلخیزاست. گونه‌های گیاهی بی‌شماری را در آن جا یافت می‌شود. این دهستان در روایت‌های شاهنامه فردوسی محل چند رویداد تاریخی است. بر اساس شاهنامه، این روستا محل جنگ معروفی به نام؛ جنگ دوازده‌رخ یا ۱۲ پهلوان میان ایران و توران بوده و کشته شدن یزدگرد سوم را نیز در این محل دانسته‌اند.[۱]

کشاورزی و جاذبه‌ها

درآمد اصلی مردم از کشاورزی و به ویژه زعفران، گندم، گاورس، ارزن، خربزه، پنبه، انگور، کشمش و خشکبار است و در قدیم کشت کوکنار تریاک و خشخاش درآمد عمده مردم بوده است.

مزرعه کشت زعفران


گیاهان دارویی

ریواس دشت زیبد

کوه‌های زیبد و دشت زیبداز مناطق منحصر به فرد گیاهان دارویی است. خار انگبین یا خرنگوی است. ریواچ یا ریواس، شاتره، تلخک، زیره، بیخ، شاهدانه، نعنا، پونه، کمای، تاقوک، تاگ، پسته کوهی، انجیر کوهی و … از گیاهانی است که به صورت خودرو و طبیعی در این دهستان می‌رویند. همچنین گل‌های یاس، لاله، شقایق و انواع گل‌های دیگر از جمله زیبایی‌های این منطقه نیمه کویری در کوهپایه زیبد است.

مردم‌شناسی

در زیبد شب چله یا یلدا معمولاً با چراغونی همراه بوده است.[۲] شب‌نشینی یا چراغان عموماً فقط در زمستان‌ها و پای کرسی انجام می‌شده که به آن چراغوو (چراغان) یا شب چراغ می‌گفته‌اند. چند خانواده برای شب‌نشینی و قصه و داستان و گفتگو با هم قرار می‌گذاشته و به خانه فرد مشخصی می‌رفته‌اند. چراغانی نوبتی و گردشی بوده است.

کرسی زغالی
کف زنی یا بیخ زنی در شب چله در زیبد

منابع

  1. «دوازده رخ زیبد». مجله دریای پارس. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۶.
  2. «آیین‌های یَلدایا شب چلّه بلندترین شب سال». مجله دریای پارس Pars Sea.