ساختمان شیشه‌ای صدا و سیما
| ساختمان شیشه‌ای صدا و سیما | |
|---|---|
ساختمان شیشه‌ای سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران | |
 ساختمان شیشه‌ای در ۱۴۰۰ | |
| نام‌های دیگر | ساختمان شیشه‌ای |
| اطلاعات کلی | |
| وضعیت | تخریب‌شده |
| گونه | اداری، رسانه‌ای، خبری |
| سبک معماری | مدرن |
| آدرس | تهران، خیابان ولی‌عصر، مجموعهٔ جام‌جم |
| آغاز ساخت | ۱۳۴۶ ش. (طرح) / ۱۳۵۶ ش. (شروع ساخت) |
| پایان | اوایل دههٔ ۱۳۶۰ ش. |
| ویرانی | ۲۶ خرداد ۱۴۰۴ |
| مالک | سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران |
| جزئیات فنی | |
| مواد | شیشه، بتن آرمه، فولاد |
| شمار طبقات | حداقل ۴–۶ طبقه اصلی به همراه زیرزمین و سالن اجتماعات |
| طراحی و ساخت | |
| معمار | عبدالعزیز فرمانفرمائیان |
ساختمان شیشه‌ای صدا و سیما، یک بنای برجسته از معماری مدرن ایران در مجموعه جام‌جم تهران است که طرح آن در سال ۱۳۴۶ توسط «عبدالعزیز فرمانفرمائیان» و همکاران آماده و ساخت آن از اواسط دههٔ ۱۳۵۰ شروع شد و تا دههٔ ۱۳۶۰ تکمیل گردید. این ساختمان از نمونه‌های برجسته معماری بروتالیستی در سطح آسیا و حتی جهان به‌شمار می‌رود.[۱] این ساختمان به‌ویژه به‌عنوان مرکز استقرار دفاتر مرکزی، معاونت سیاسی، تحریریه و استودیوهای خبری صدا و سیما شناخته می‌شود.[۲] این بنا توسط نیروی هوایی اسرائیل بمباران و تخریب شد .
معمار
عبدالعزیز فرمانفرمائیان (۱۲۹۹–۱۳۹۲)، فارغ‌التحصیل دانشسرای عالی هنرهای زیبای پاریس، یکی از چهره‌های برجسته معماران مدرن ایران بود.[۳] وی عضو خانواده‌ای با سابقهٔ قاجاری و مسئول پروژه‌های مهمی چون ورزشگاه آزادی، کتابخانه نیاوران و ساختمان شیشه‌ای صدا و سیما بود.[۴]
معماری و طراحی
این ساختمان با فرم مکعبی ساده، نمای شیشه‌ای و حیاط مرکزی طراحی شده است؛ نمونه‌ای از مینیمالیسم در معماری ایران که نشان‌دهندهٔ جهت‌گیری به‌سوی شفافیت رسانه‌ای و معماری بین‌المللی دههٔ چهل است.[۵] بتن آرمهٔ سازه به‌عنوان نما برجسته شده و گرچه در ابتدا محل نقد بود، اما پس از تکمیل، الگویی برای ساخت سازه‌های دولتی شد.
کارکرد
این ساختمان محل دفاتر رئیس و قائم‌مقام صدا و سیما، معاونت سیاسی، تحریریه و استودیوهای خبری رادیو و تلویزیون بود. مرکز مدیریت و پخش خبر بسیاری از شبکه‌ها در آن صورت می‌گرفت.[۶]
بمباران توسط اسرائیل
در تاریخ «۲۶ خرداد ۱۴۰۴»، در جریان جنگ ایران و اسرائیل، ساختمان شیشه‌ای همزمان با پخش زنده خبری، مورد حملهٔ هوایی اسرائیل قرار گرفت. انفجار و آتش‌سوزی موجب قطع پخش، آسیب جدی نمای شیشه و انتشار گسترده گرد و غبار شد. این حمله همچنین نمادی از هدف‌گیری رسانه در جنگ اطلاعاتی توصیف شد.[۷]
واکنش و وضعیت فعلی
پس از بمباران و آتش‌سوزی، رسانه‌ها و رئیس وقت سازمان، پیمان جبلی، به بازدید پرداختند. همچنان پخش خبری ادامه دارد و برخی منابع از تصمیم برای تبدیل بخش‌هایی از بنا به «موزه مقاومت رسانه‌ای» خبر داده‌اند.[۸]
اهمیت
ساختمان شیشه‌ای یکی از نمادهای معماری مدرن در ایران به‌شمار می‌رود، نمایش‌دهنده معماری مدرن ایران، ورود به گفتمان جهانی و شفافیت رسانه‌ای. طراحی آن به‌عنوان الگویی برای ساختمان‌های دولتی ایران در دههٔ چهل و پنجاه شناخته شده است.[۹]
منابع
- ↑ «بازسازی، نه بازمعماری: تأملی بر مسابقه طراحی برای ساختمان شیشه‌ای». شهباز غفوری. ۲۵ تیر ۱۴۰۴.
- ↑ «دربارهٔ ساختمان شیشه ای و عبدالعزیز فرمانفرمائیان». عصر ایران. خرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «تاریخچه ساختمان شیشه‌ای صداوسیما». خبر فوری. ۱۴۰۴.
- ↑ «ساختمان شیشه‌ای صداوسیما کجاست؟». تسنیم. ۱۴ تیر ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۵.
- ↑ «تاریخچه ساختمان شیشه‌ای صداوسیما». خبر فوری. ۱۴۰۴.
- ↑ «ساختمان شیشه‌ای صدا و سیما». ویستا. ۱۴۰۴.
- ↑ «ساختمان شیشه‌ای صداوسیما، میراث ارزشمند و معاصر ایران». ایلنا. ۱۴۰۴.
- ↑ «تصاویر؛ وضعیت ساختمان شیشه‌ای صداوسیما پس از حمله اسرائیل». فرارو. ۱ تیر ۱۴۰۴.
- ↑ «حمله به ساختمان صداوسیما / نماد معماری مدرن ایران، تخریب شد». اقتصاد آنلاین. ۱۴۰۴.