ساویتریبای فوله

ساویتریبای فوله
تندیس ساویتریبای فوله. نیم‌تنه به رنگ سیاه است. پایه‌ای که تندیس روی آن قرار دارد از چوب ساخته شده است. روی لوح نام پایه عبارت «Kranjyoti Savitribai Phule» نوشته شده است که تقریباً در زبان هندی به معنای «نور انقلابی ساویتریبای فوله» ترجمه می‌شود. او در این تندیس در حالی که ساری پوشیده است به تصویر کشیده شده است.
زادهٔ۳ ژانویهٔ ۱۸۳۱
درگذشت۱۰ مارس ۱۸۹۷ (۶۶ سال)
پونه
ملیتراج بریتانیا
تحصیلات
  • مدرسه عادی، پونا
  • برنامه تربیت معلم، احمدنگر
پیشه‌ها[[
  • Educator
  • activist
  • social reformer
  • poet
]]
سال‌های فعالیت۱۸۴۸–۱۸۹۷
سازمانجامعه حقیقت‌جویان
شناخته‌شده
برای		• آموزش دختران
• حقوق زنان
آثار برجسته• کاویا فوله (۱۸۵۴)
• باوان کاشی سوبود راتناکار (۱۸۹۲)[۱]
همسرجیوتیراو فوله

ساویتریبای فوله (؛ ۳ ژانویه ۱۸۳۱ – ۱۰ مارس ۱۸۹۷) آموزگار هندی، اصلاح‌طلب اجتماعی و شاعر بود و از او به‌طور گسترده به‌عنوان نخستین معلم زن هندی یاد می‌شود.[۲][۳] او به همراه همسرش، جیوتیراو فوله، نقشی محوری در پیشبرد حقوق و آموزش زنان در ماهاراشترا داشت و میراثی بر جای گذاشت که همچنان بر جنبش‌های اصلاح اجتماعی در سراسر هند تأثیر می‌گذارد. از او همچنین به‌عنوان یکی از پیشگامان جنبش فمینیستی هند یاد می‌شود. او برای لغو تبعیض و رفتار ناعادلانه با مردم بر اساس کاست و جنسیت فعالیت کرد. ساویتریبای فوله و همسرش از پیشگامان آموزش زنان در هند بودند.[۴][۵][۶] در سال ۱۸۴۸، آنها نخستین مدرسه خود برای دختران را در اقامتگاه تاتیاساهب بیده، معروف به بیده وادا در پونه، تأسیس کردند.[۷][۸] تا سال ۱۸۵۱، آنها سه مدرسه دخترانه در پونه تأسیس کرده بودند که حدود ۱۵۰ دانش‌آموز داشتند. این زوج در مجموع ۱۸ مدرسه افتتاح کردند. بعدها، او در سال ۱۸۷۳ در بنیان‌گذاری جامعه حقیقت‌جویان (ت.ت. 'جامعه حقیقت‌جویان') نیز مشارکت کرد و رهبری شاخه زنان آن را بر عهده گرفت.[۹]

در سال ۱۸۴۸، او به همراه جیوتیراو و ساگونابای کشیرساگار، نخستین مدرسه دخترانه کشور را در بیده‌وادا در پونه با برنامه درسی پیشرو شامل ریاضیات، علوم و مطالعات اجتماعی افتتاح کرد، با وجود مخالفت شدید جامعه.

فعالیت حرفه‌ای ساویتریبای با تلاش‌های مستمر او برای پیشبرد آموزش دختران و جوامع به‌حاشیه‌رانده‌شده همراه بود. تا سال ۱۸۵۱، او و جیوتیراو سه مدرسه دخترانه را در پونه اداره می‌کردند که حدود ۱۵۰ دانش‌آموز داشتند. آنها در مجموع ۱۸ مدرسه افتتاح کردند و در کنار آن اقداماتی مانند «ماهیلا سوا ماندال» در سال ۱۸۵۱ را برای ترویج حقوق زنان و «بال‌هاتیا پراتیباندهاک گریها»، مرکز پیشگیری از کودک‌کشی برای بیوه‌ها، در سال ۱۸۵۳ راه‌اندازی کردند. آثار ادبی ساویتریبای شامل کاویا فوله (۱۸۵۴) و باوان کاشی سوبود راتناکار (۱۸۹۲) است. او در سال ۱۸۹۷ بر اثر طاعون خیارکی درگذشت. امروزه میراث او به‌عنوان «مادر آموزش نوین در هند» از طریق یادبودها، نام‌گذاری مؤسسات و بازنمایی‌های فرهنگی همچنان پابرجاست.

زندگی اولیه

ساویتریبای فوله در ۳ ژانویه ۱۸۳۱ در روستای نایگائون در ناحیه ساتارا، ماهاراشترا به دنیا آمد.[۱۰] او کوچک‌ترین دختر از میان چهار فرزندی بود که از لاکشمی و خاندوجی نوسه پاتیل به دنیا آمدند و هر دو به جامعه مالی تعلق داشتند.[۱۱][۱۲] ساویتریبای در سال ۱۸۴۰ در ۹ سالگی با جیوتیراو فوله ازدواج کرد، در حالی که او ۱۳ سال داشت.[۱۳][۱۴][۱۵]

تحصیلات

ساویتریبای هنگام ازدواج بی‌سواد بود. او آموزش خود را از همسرش، جیوتیراو فوله، و شخصیت مادرانه خانواده، ساگونابای کشیرساگار، دریافت کرد که خواندن و نوشتن را در خانه و هنگام کار در مزرعه به او آموختند.[۱۱][۱۶] پس از آنکه تحصیلات ابتدایی خود را نزد جیوتیراو به پایان رساند، تحصیلاتش را زیر نظر استادانش، ساکهارام یشوانت پارانجپه و کشاو شیورام بهاوالکار، ادامه داد.[۱۷][۱۸] در سال‌های ۱۸۴۶–۴۷، او در یک مدرسه انگلیسی امتحانات سال سوم و چهارم را با موفقیت پشت سر گذاشت و در همان سال به ساگونابای در تأسیس مدرسه‌ای برای جوامع به‌حاشیه‌رانده‌شده در ماهاروادا کمک کرد.[۱۹] او در دو دوره تربیت معلم ثبت‌نام کرد: نخستین دوره در مؤسسه‌ای بود که توسط مبلغ مذهبی آمریکایی، سینتیا فارار، در احمدنگر اداره می‌شد و دوره دوم در یک مدرسه عادی در پونه برگزار شد.[۱۰][۱۱][۱۶] ساویتریبای نخستین معلم زن هند بود که به‌طور رسمی آموزش دیده بود و به‌عنوان مدیر مدرسه نیز فعالیت کرد.[۱۰][۲]

فعالیت حرفه‌ای

پس از تکمیل آموزش معلمی، ساویتریبای فوله تدریس به دختران در پونه را آغاز کرد. او این کار را در کنار ساگونابای کشیرساگار، عمه پدری جیوتیبا فوله که فمینیستی انقلابی و راهنمای جیوتیراو بود، انجام داد.[۲۰] در ژانویه ۱۸۴۸، ساویتریبای و جیوتیراو فوله به همراه ساگونابای مدرسه خود را در بیده‌وادا راه‌اندازی کردند و این مدرسه به نخستین مدرسه دخترانه هند تبدیل شد.[۲۱] بیده‌وادا خانه تاتیا صاحب بیده بود که از فعالیت‌های این سه نفر الهام گرفته بود.[۲۲] بنا بر برخی منابع، مدرسه در ابتدا ۹ دختر داشت و بعدها تعداد دانش‌آموزان آن به ۲۵ نفر افزایش یافت. برنامه درسی بیده‌وادا شامل برنامه درسی سنتی غربی در زمینه ریاضیات، علوم و مطالعات اجتماعی بود.[۲۳] به دلیل مخالفت اجتماعی و طردشدن از سوی جامعه سنت‌گرا، فوله‌ها به خانه همکارشان عثمان شیخ نقل مکان کردند. در آنجا، ساویتریبای فوله و فاطمه شیخ، خواهر عثمان، تلاش‌های خود برای آموزش دختران محله را ادامه دادند.[۲۴]

تا پایان سال ۱۸۵۱، ساویتریبای و جیوتیراو فوله سه مدرسه متفاوت برای دختران را در پونه اداره می‌کردند. این سه مدرسه در مجموع حدود ۱۵۰ دانش‌آموز داشتند. همانند برنامه درسی، روش‌های آموزشی مورد استفاده در این سه مدرسه نیز با روش‌های مورد استفاده در مدارس دولتی متفاوت بود. نویسنده، دیویا کاندوکوری، معتقد است که روش‌های فوله‌ها برتر از روش‌های مورد استفاده در مدارس دولتی تلقی می‌شد. در نتیجه این شهرت، تعداد دخترانی که در مدارس فوله‌ها تحصیل می‌کردند از تعداد پسران ثبت‌نام‌شده در مدارس دولتی بیشتر شد.[۱۱]

متأسفانه موفقیت ساویتریبای و جیوتیراو فوله با مقاومت شدید جامعه محلی دارای دیدگاه‌های محافظه‌کارانه همراه شد. کاندوکوری بیان می‌کند که ساویتریبای اغلب در حالی به مدرسه می‌رفت که یک ساری اضافی با خود حمل می‌کرد زیرا مخالفان محافظه‌کارش او را با سنگ، سرگین و ناسزا هدف قرار می‌دادند. ساویتریبای و جیوتیراو فوله در خانه پدر جیوتیراو زندگی می‌کردند. با این حال، در سال ۱۸۴۹، پدر جیوتیراو از این زوج خواست خانه را ترک کنند زیرا فعالیت آنها بر اساس منوسمرتی و متون برهمنی برگرفته از آن، گناه تلقی می‌شد.[۱۱]

پس از ترک خانه پدر جیوتیراو، فوله‌ها نزد خانواده یکی از دوستان جیوتیراو، عثمان شیخ، ساکن شدند. در آنجا بود که ساویتریبای با دوست نزدیک و همکار آینده خود به نام فاطمه بیگم شیخ آشنا شد. بنا بر گفته نسرین سید، پژوهشگر برجسته دربارهٔ شیخ، «فاطمه شیخ از پیش می‌دانست چگونه بخواند و بنویسد، بنابراین برادرش عثمان که دوست جیوتیبا بود، فاطمه را تشویق کرد دوره تربیت معلم را بگذراند. او همراه ساویتریبای به مدرسه عادی رفت و هر دو با هم فارغ‌التحصیل شدند. او نخستین معلم زن مسلمان هند بود.» فاطمه و ساویتریبای در سال ۱۸۴۹ مدرسه‌ای را در خانه شیخ افتتاح کردند.[۱۱]

در دهه ۱۸۵۰، ساویتریبای و جیوتیراو فوله در تأسیس دو صندوق آموزشی نقش مهمی داشتند. این دو صندوق «مدرسه بومی پسران، پونه» و «انجمن ترویج آموزش مهار، مانگ‌ها و غیره» نام داشتند. این دو صندوق در نهایت مدارس متعددی را دربر گرفتند که ساویتریبای فوله و بعدها فاطمه شیخ آنها را اداره می‌کردند.[۱۱]

جیوتیراو در مصاحبه‌ای که در ۱۵ سپتامبر ۱۸۵۳ با نشریه مبلغ مذهبی مسیحی، دنیانودایا، انجام داد، فعالیت‌های خود و ساویتریبای را چنین خلاصه کرد:

به ذهنم رسید که پیشرفتی که به واسطه مادر در یک کودک ایجاد می‌شود بسیار مهم و سودمند است؛ بنابراین کسانی که به سعادت و رفاه این کشور اهمیت می‌دهند، اگر می‌خواهند کشور پیشرفت کند، باید قطعاً به وضعیت زنان توجه کنند و تمام تلاش خود را برای آموزش آنان به کار گیرند. با این اندیشه، ابتدا مدرسه دخترانه را راه‌اندازی کردم. اما هم‌کاست‌های من دوست نداشتند که من به دختران آموزش بدهم و پدر خودم ما را از خانه بیرون کرد. هیچ‌کس حاضر نبود برای مدرسه فضا در اختیار ما بگذارد و ما نیز پولی برای ساختن آن نداشتیم. مردم حاضر نبودند فرزندان خود را به مدرسه بفرستند اما لاهوجی راغ رائو مانگ و رانبا مهار هم‌کاست‌های خود را دربارهٔ مزایای باسواد شدن متقاعد کردند.[۱۰]

تندیسی از جیوتیراو فوله که در حال آموزش ساویتریبای فوله در پونه است.
تندیسی از جیوتیراو فوله که در حال آموزش ساویتریبای فوله در پونه است.

او به همراه همسرش به کودکان از کاست‌های مختلف آموزش داد و در مجموع ۱۸ مدرسه افتتاح کرد.[۲۵] در سال ۱۸۵۲، سه مدرسه فوله در حال فعالیت بودند و ۲۷۳ دختر در آنها تحصیل می‌کردند، اما تا سال ۱۸۵۸ همه آنها تعطیل شده بودند. النور زلیوت تعطیلی آنها را به پایان یافتن کمک‌های مالی خصوصی اروپایی‌ها در پی شورش ۱۸۵۷، قطع حمایت دولت و استعفای جیوتیراو از کمیته مدیریت مدارس به دلیل اختلاف نظر دربارهٔ برنامه درسی نسبت می‌دهد.[۲۶] در سال ۱۸۶۳، زوج فوله به همراه دوست دیرینه خود، ساداشیو بالال گوانده، مرکزی برای پیشگیری از کودک‌کشی به نام بال‌هاتیا پراتیباندهاک گریها تأسیس کردند[۲۷] که عمدتاً برای بیوه‌های باردار بود. اعلامیه‌هایی در اطراف پونه نصب شد که در آنها دربارهٔ این مرکز نوشته شده بود: «بیوه‌ها، به اینجا بیایید و نوزاد خود را با امنیت و پنهانی به دنیا بیاورید. این به اختیار شماست که کودک را در مرکز نگه دارید یا با خود ببرید. این پرورشگاه از کودکانی که [رها شده‌اند] مراقبت خواهد کرد.» زوج فوله این مرکز پیشگیری از کودک‌کشی را تا اواسط دهه ۱۸۸۰ اداره کردند.[۲۸][۲۹]

زندگی شخصی

ساویتریبای و جیوتیراو فرزندی از خود نداشتند.[۱۳][۱۴] گفته می‌شود که آنها یاشوانترائو را که پسر یک بیوه برهمن بود، به فرزندی پذیرفتند. با این حال، در حال حاضر هیچ مدرک دست اولی برای تأیید این موضوع وجود ندارد.[۳۰] باور بر این است که ساویتریبای در فوریه ۱۸۸۹ ازدواج او را با دختر دینوبا ساسانه، یکی از کارکنان سازمانش، ترتیب داد.[۱۵]

مرگ

ساویتریبای و پسرخوانده‌اش یاشوانت در سال ۱۸۹۷، هم‌زمان با ظهور سومین همه‌گیری طاعون خیارکی در مناطق پیرامون نالاسوپارا، درمانگاهی برای درمان افراد مبتلا به بیماری افتتاح کردند.[۳۱] این درمانگاه در حومه جنوبی پونه و در منطقه‌ای عاری از عفونت تأسیس شد. ساویتریبای پس از ابتلا به طاعون هنگام مراقبت از پسر پاندورانگ باباجی گایک‌واد درگذشت. پس از آنکه مشخص شد او در سکونتگاه مهار در خارج از موندوا به طاعون مبتلا شده است، ساویتریبای فوله شخصاً او را به بیمارستان برد. ساویتریبای فوله ساعت ۹ شب ۱۰ مارس ۱۸۹۷ درگذشت.[۱۰]

آثار برجسته

ساویتریبای فوله همچنین نویسنده و شاعر بود. او کاویا فوله را در سال ۱۸۵۴ و باوان کاشی سوبود راتناکار را در سال ۱۸۹۲ منتشر کرد و همچنین شعری با عنوان «برو، آموزش ببین» سرود که در آن ستمدیدگان را تشویق می‌کرد با کسب آموزش خود را آزاد کنند.[۳۲][۳۳]

فعالیت‌های اجتماعی

در نتیجه تجربه و فعالیت‌هایش، او به فمینیستی پرشور تبدیل شد. او «ماهیلا سوا ماندال» را برای افزایش آگاهی دربارهٔ مسائل مربوط به حقوق زنان تأسیس کرد.[۳۴] ساویتریبای همچنین خواستار ایجاد محل گردهمایی‌ای برای زنان شد که در آن هیچ‌گونه تبعیض یا تمایز کاستی وجود نداشته باشد. نماد این امر آن بود که همه زنانی که در این گردهمایی شرکت می‌کردند باید روی یک زیرانداز یکسان می‌نشستند. او همچنین از فعالان مبارزه با کودک‌کشی بود. او پناهگاهی برای زنان به نام «خانه پیشگیری از کودک‌کشی» افتتاح کرد که در آن بیوه‌های برهمن می‌توانستند با امنیت فرزندان خود را به دنیا بیاورند و در صورت تمایل آنها را برای فرزندخواندگی در آنجا رها کنند. او همچنین علیه ازدواج کودکان مبارزه کرد و از ازدواج مجدد بیوه‌ها حمایت می‌کرد.[۱۱][۳۵]

ساویتریبای در نامه‌ای به همسرش جیوتیراو، داستان پسری را بازگو کرد که به دلیل داشتن رابطه با زنی از کاست پایین‌تر، در آستانه لینچ شدن توسط روستاییان هم‌روستا بود و ساویتریبای مداخله کرد. او نوشت: «از نقشه آنها برای قتل آگاه شدم. به محل شتافتم و با اشاره به پیامدهای سنگین کشتن این دلدادگان بر اساس قوانین بریتانیا، آنها را ترساندم. آنها پس از شنیدن سخنان من نظر خود را تغییر دادند».[۱۱]

ساویتریبای فوله، افزون بر نقش پیشگامانه خود به‌عنوان معلم و مدافع آموزش دختران، «ماهیلا سوا ماندال» را نیز تأسیس کرد[۳۶] و «بال‌هاتیا پراتیباندهاک گریها» را نیز برای حمایت از حقوق زنان، بیوه‌ها و قربانیان خشونت جنسی تأسیس کرد.[۳۷][۲۷][۳۹]

در نامه‌ای به همسرش جیوتیراو، ساویتریبای داستان پسری را بازگو کرد که در آستانه لینچ شدن توسط روستاییان هم‌روستا به دلیل داشتن رابطه با زنی از کاست پایین‌تر بود و ساویتریبای مداخله کرد. او نوشت: «از نقشه قاتلانه آنها آگاه شدم. به محل شتافتم و با اشاره به پیامدهای سنگین کشتن این دلدادگان بر اساس قوانین بریتانیا، آنها را ترساندم. آنها پس از شنیدن سخنان من نظر خود را تغییر دادند».[۱۱]

میراث

تمبر ۱۹۹۸ هند با تصویر ساویتریبای فوله

ساویتریبای فوله به‌طور گسترده به‌عنوان «مادر آموزش نوین در هند» شناخته می‌شود.[۴۰] با وجود آنکه اغلب او از دریچه ارتباطش با جیوتیراو فوله دیده می‌شود، پژوهشگران خاطرنشان کرده‌اند که او دیدگاهی مستقل را شکل داده بود که تجربیات زیسته او به‌عنوان زنی از کاست پایین‌تر بر آن تأثیر گذاشته بود.[۴۱] به گفته دانشمند علوم سیاسی بیدیوت چاکرابارتی، او هندِ عاری از ستم جنسیتی و کاستی را تصور می‌کرد و «آموزش» را قدرتمندترین ابزار برای بیدار کردن عزت‌نفس ستمدیدگان و به چالش کشیدن سلطه برهمنی می‌دانست.[۴۲] مجموعه شعر او در سال ۱۸۵۴ با عنوان «کاویا فوله» بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های او دربارهٔ رهایی اجتماعی، به‌ویژه در زمینه ارتقای جایگاه شودراها و زنان است. چاکرابارتی استدلال کرد که ساویتریبای فوله تنها اصلاح‌طلب زن هند در سده نوزدهم بود که تعامل میان مردسالاری و کاست را بررسی کرد.[۴۳] زندگی‌نامه‌نویس دهننجای کیر در اثر خود دربارهٔ جیوتیراو فوله از شناخت ناکافی از مشارکت‌های ساویتریبای ابراز تأسف کرد. او تصمیم ساویتریبای برای ترک امنیت خانه خانواده همسرش، تحمل سختی‌ها در کنار جیوتیراو و تبدیل شدن به نخستین معلم زن بومی هند را برجسته کرد. کیر اظهار داشت: «در سده نوزدهم به‌سختی می‌توان نمونه‌ای مشابه یافت که بتوان آن را با زندگی شریف ساویتریبای که وقف پیشرفت زن هندی شده بود مقایسه کرد.»[۴۴]

روزنامه‌های انگلیسی معاصر مانند پونا آبزرور و دکن ویکلی ریپورتر تلاش‌های فوله‌ها را «آغازگر عصری جدید در تاریخ فرهنگ هندو» توصیف کردند.[۴۵]

تندیس‌های جیوتیراو فوله و ساویتریبای فوله در اورنگ‌آباد در ماهاراشترا
نیم‌تنه ساویتریبای فوله در پونه

میراث فعالیت‌های ساویتریبای فوله برای آموزش دختران و زنان همچنان پابرجاست.[۴۶][۴۷] ساویتریبای همچنین چهره‌ای مهم در فمینیسم دالیت محسوب می‌شود. نویسنده و منتقد آنیتا بهارتی از او به‌عنوان ستون فقرات جنبش فمینیستی دالیت و الگویی برای جنبش فمینیستی هند به‌طور کلی یاد می‌کند.[۴۸]

  • در کنار بی. آر. آمبدکار و آناپهاو ساته، فوله به‌ویژه برای طبقات فرودست به یک نماد تبدیل شده است. زنان شاخه‌های محلی جنبش «ماناوی هاک آبهیان» (کارزار حقوق بشر، یک نهاد مانگ-آمبدکاری)[۴۹] اغلب در سالروز تولد او در رژه‌هایی شرکت می‌کنند.[۵۰]
  • شهرداری پونه در سال ۱۹۸۳ یادبودی برای او ایجاد کرد.
  • در ۱۰ مارس ۱۹۹۸ تمبری توسط پست هند به افتخار فوله منتشر شد.[۵۱]
  • زادروز ساویتریبای، ۳ ژانویه، به‌عنوان روز دختر (ت.ت. 'روز کودک دختر') در ایالت ماهاراشترا، به‌ویژه در مدارس دخترانه، گرامی داشته می‌شود.[۵۲][۵۳]
  • در سال ۲۰۱۵، دانشگاه پونه به افتخار او به دانشگاه ساویتریبای فوله پونه تغییر نام داد.[۵۴]
  • در ۳ ژانویه ۲۰۱۷، موتور جست‌وجوی گوگل صد و هشتاد و ششمین سالگرد تولد ساویتریبای فوله را با یک گوگل دودل گرامی داشت.[۵۵]
  • یک گونه تازه کشف‌شده از گیاه گلدار که در سال ۲۰۲۶ در جنگل خیری-اومرد یافت شد، در سال ۲۰۲۶ به افتخار او Crotalaria phulei نام‌گذاری شد.[۵۶]

در فرهنگ عامه

  • کرانتی جیوتی ساویتریبای فوله، یک مجموعه تلویزیونی درام هندی بر اساس زندگی او، در سال ۲۰۱۶ از دوردارشان ملی پخش شد.[۵۷]
  • آی‌ساویتری جیوتی، یک مجموعه تلویزیونی درام مراتی دربارهٔ زندگی و فعالیت‌های ساویتریبای و جیوتیراو فوله، در سال‌های ۲۰۱۹–۲۰۲۰ از سونی مراتی پخش شد.[۵۸][۵۹]
  • ساویتریبای فوله، یک فیلم زندگی‌نامه‌ای هندی به زبان کانارایی، در سال ۲۰۱۸ دربارهٔ فوله ساخته شد.[۶۰]
  • در سال ۲۰۲۱، دانشگاه پونه یک تندیس فلزی برنزی ۱۲٫۵ فوتی و هم‌اندازه واقعی از فوله ساخت. این تندیس در سال ۲۰۲۲ رونمایی شد.[۶۱]
  • فوله، فیلم زندگی‌نامه‌ای هندی به زبان هندی دربارهٔ جیوتیراو و ساویتریبای فوله، در سال ۲۰۲۵ اکران شد. در این فیلم پراتیک گاندی در نقش جیوتیراو فوله و پاترالکا در نقش ساویتریبای فوله بازی می‌کنند.[۶۲][۶۳]

یادداشت‌ها

برای مطالعهٔ بیشتر

پیوند به بیرون

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ساویتریبای فوله در ویکی‌گفتاورد موجود است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "Savitribai Phule's 194th birth anniversary: A look at the life of India's first woman teacher". ایندین اکسپرس. 3 January 2025. Retrieved 13 May 2025. Savitribai Phule published her first collection of poems, called Kavya Phule ('Poetry's Blossoms'), at the age of 23 in 1854. She published Bavan Kashi Subodh Ratnakar ('The Ocean of Pure Gems'), in 1892.
  2. 1 2 Mondal, Ajit; Baugh, Anup (17 February 2026). "Girls' education in Colonial India: a critique on the trajectory of Savitribai Phule in the twenty-first century India". Education 3-13. 54 (2): 471–491. doi:10.1080/03004279.2023.2299831. ISSN 0300-4279. Retrieved 15 May 2026.
  3. ↑ Joshi, Priti; Shukla, Subir (17 October 2019). Child Development and Education in the Twenty-First Century (in English). Springer Nature. p. 29. ISBN 978-981-13-9258-0.
  4. ↑ Paik 2014, p. 150, Reinforcing Jotirao’s efforts, his wife Savitribai Phule devoted her life to working for women’s education and against caste practices..
  5. ↑ "Savitribai Phule: The pioneer of women's education in India". The Week (in English). Archived from the original on 24 June 2021. Retrieved 18 December 2020.
  6. ↑ Chakrabarty, Roshni (3 January 2025). "How Savitribai Phule's compassion shaped history through education and motherhood". India Today (in English). Retrieved 10 May 2025.
  7. ↑ Pol, Prabodhan (21 December 2023). "The Long-Lasting Legacy of Bhide Wada, Where the Phules Set Up Their First School". The Wire (in English). Retrieved 9 May 2025.
  8. ↑ Sperandio 2018, p. 35.
  9. ↑ Somanaboina & Ramagoud 2021, p. 63.
  10. 1 2 3 4 5 Sundararaman, T. (2009). Savitribai Phule first memorial lecture, [2008]. National Council of Educational Research and Training. ISBN 978-81-7450-949-9. OCLC 693108733.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Kandukuri, Divya (11 January 2019). "The life and times of Savitribai Phule". Mint (in English). Archived from the original on 19 April 2019. Retrieved 19 April 2019.
  12. ↑ "सावित्रीबाई फुले: भारतीय पुरुष मुक्तीच्या जनक | Savitribai Phule-Pioneer of Women's Education and Liberation | Sakal". www.esakal.com. 3 January 2022. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  13. 1 2 Rege, Sharmila (2009). Savitribai Phule Second Memorial Lecture, [2009]. National Council of Educational Research and Training. ISBN 978-8-17450-931-4.
  14. 1 2 "Life Sketch of Savitribai Phule – Timeline". Velivada (in American English). 9 November 2017. Archived from the original on 12 May 2020. Retrieved 16 June 2020.
  15. 1 2 "स्त्री शिक्षणाच्या अग्रदूत: सावित्रीबाई फुले". Maharashtra Times (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  16. 1 2 O'Hanlon, Rosalind (2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India (Revised ed.). Cambridge University Press. p. 118. ISBN 978-0-521-52308-0.
  17. ↑ "Teachers' Day Special: The life of Savitribai Phule, India's first female educator". HinduTimes (in English). 5 September 2019. Archived from the original on 16 June 2020. Retrieved 16 June 2020.
  18. ↑ "Savitribai Phule – India's First Female Teacher – Itihaas to History". 18 January 2021. Retrieved 19 April 2024.
  19. ↑ Sperandio 2018, p. 33.
  20. ↑ "Savitribai Phule: India's first female teacher". Hindustan Times (in English). 8 November 2019. Retrieved 19 April 2024.
  21. ↑ S, Jyothi (3 January 2021). "Remembering Savitribai Phule". The Indian Express. Retrieved 12 May 2025. Later, the couple along with Sagunabai, started their own school at Bhide Wada, which became India's first girls school run by Indians.
  22. ↑ "Pune: Bhide Wada Set To Become National Monument Following PMC's Legal Victory". Free Press Journal. 16 October 2023. Retrieved 12 May 2025. Bhide Wada holds historical significance as the birthplace of women's education in Pune, where Mahatma Jyotirao Phule and Savitribai Phule established the first girls' school on January 1, 1848, in Tatya Saheb Bhide's wada in Pune's Budhwar Peth.
  23. ↑ "Savitribai Phule: Remembering India's first woman teacher". Moneycontrol (in American English). 3 January 2023. Archived from the original on 3 January 2023. Retrieved 12 May 2025.
  24. ↑ Goswamy, Ruchika (26 February 2022). "Know your city: Savitribai Phule and the first modern school for girls she opened in Pune". The Indian Express. Retrieved 12 May 2025.
  25. ↑ "Who was Savitribai Phule? Remembering India's first woman teacher". The Financial Express. 3 January 2018. Archived from the original on 9 March 2018. Retrieved 8 March 2018.
  26. ↑ Bhattacharya, Sabyasachi; Zelliot, Eleanor (2002). Education and the disprivileged: nineteenth and twentieth-century India (1. publ. ed.). Hyderabad: Orient Longman. pp. 35–37. ISBN 9788125021926.
  27. 1 2 Edathara, Sheji S (3 January 2023). "On her 192nd birth anniversary, a look at the life of Savitribai Phule, India's first woman teacher". The Indian Express (in English). Retrieved 10 May 2025. The couple also set up 'Balyata Pratibandak Gruha', a childcare centre for the protection of pregnant widows and rape victims.
  28. ↑ Figueira (2012), p. 147.
  29. ↑ Agnihotri, Sanjana (3 January 2017). "Who is Savitribai Phule? What did she do for women's rights in India?". India Today. Archived from the original on 15 November 2016. Retrieved 7 May 2017.
  30. ↑ O'Hanlon, Rosalind (22 August 2002). Caste, Conflict and Ideology: Mahatma Jotirao Phule and Low Caste Protest in Nineteenth-Century Western India (in English). Cambridge University Press. p. 135. ISBN 978-0-521-52308-0. Phule and his wife Savitribai, without children of their own, adopted one of these, a boy named Yashavantrao, the son of a Brahman widow.
  31. ↑ "Savitribai Phule – Google Arts & Culture". Google Cultural Institute. Archived from the original on 16 November 2017. Retrieved 2 January 2018.
  32. ↑ Chakrabarty 2024, p. 520.
  33. ↑ Edathara, Sheji S (3 January 2023). "On her 192nd birth anniversary, a look at the life of Savitribai Phule, India's first woman teacher". The Indian Express (in English). Retrieved 12 May 2025.
  34. ↑ Chakrabarty 2024, p. 523.
  35. ↑ "Work Done By Savitribai Phule, The First Indian Woman Teacher". Indore, [M.P.] India. 22 January 2020. Archived from the original on 25 February 2021. Retrieved 6 February 2020.
  36. ↑ Bhalerao, Mansi (2 January 2022). "Remembering The Vision And Resilience Of Savitribai Phule On Her Birth Anniversary". Feminism in India (in British English). Retrieved 10 May 2025. In 1852, she started the Mahila Seva Mandal to fight for the rights of women.
  37. ↑ Khan, Mukhtar (8 March 2023). "Commemorating the struggle of women social reformers on International Women's Day". Sikkim Express. Retrieved 10 May 2025. On January 28, 1853, Mahatma Phule and Savitribai opened an ashram named 'Bal Hatya Pratibandhak Griha' for such victimized women. This was the first such ashram for women in the country. In this ashram, women were taught small jobs and their children were taken care of. When they grew up, they were admitted to school.
  38. ↑ Chakrabarty 2024, p. 519, Savitribai Phule inaugurated the Mahila Seva Mandal in 1852 to help women in need and raise awareness among women about their rights. (...) established the Balhatya Pratibandhak Griha, a care centre for pregnant Brahman widows and rape victims, offering maternal support and saving countless innocent lives from the scourge of infanticide..
  39. ↑ [۳۸]
  40. ↑ Chakrabarty 2024, p. 515.
  41. ↑ Chakrabarty 2024, p. 500, "Savitribai is often overshadowed as Mahatma Jotirao Phule's wife. But she embodied the empowered essence of the lower castes envisioning an egalitarian India through equitable education and demolishing caste prejudices.".
  42. ↑ Chakrabarty 2024, p. 518.
  43. ↑ Chakrabarty 2024, p. 515–516.
  44. ↑ Keer 1960, p. 299.
  45. ↑ Paik 2014, p. 81.
  46. ↑ "Savitribai Phule 189th Birth Anniversary: Know About The 19th Century Social Reformer". NDTV.com. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  47. ↑ "How Savitribai Phule, India's one of the pioneer female teachers, dealt with abusers hell bent on preventing her from educating girls". India Today. 3 January 2020. Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  48. ↑ Zafir, Deeba (2024). Caste and the City: Urban Aspirations and Sensibility in Hindi Dalit Short Fiction. Taylor & Francis. p. 100. ISBN 978-1-04-004424-7.
  49. ↑ Waghmore, Suryakant (2016). "Challenging Normalised Exclusion: Humour and Hopeful Rationality in Dalit Politics". In Gorringe, Hugo; Jeffery, Roger; Waghmore, Suryakant (eds.). From the Margins to the Mainstream: Institutionalising Minorities in South Asia. SAGE Publications. p. 151. ISBN 978-9-35150-622-5.
  50. ↑ Waghmore, Suryakant (2013). Civility against Caste: Dalit Politics and Citizenship in Western India. SAGE Publications. pp. 34, 57, 71–72. ISBN 978-8-13211-886-2.
  51. ↑ Prof. Santoshkumar, M Katke. "Savitribai Phule Contribution towards Indian Social Elements" (PDF). JEITR.
  52. ↑ "Savitribai Phule birth anniversary: Some facts about the social reformer, poetess and teacher". The Indian Express (in English). 3 January 2022. Retrieved 4 May 2025. Her birthday is known as 'Balika Din' in Maharashtra, and is celebrated in many girls' schools.
  53. ↑ "Remembering Savitribai Phule on her birth anniversary". The Statesman (in English). 3 January 2022. Retrieved 4 May 2025. Savitribai's birth anniversary is celebrated as 'Balika Din' in the whole of Maharashtra, especially in girls' schools.
  54. ↑ Kothari, Vishwas (8 July 2014). "Pune university to be renamed after Savitribai Phule". The Times of India. Archived from the original on 12 July 2014. Retrieved 10 July 2014.
  55. ↑ "Google doodle pays tribute to social reformer Savitribai Phule". The Hindu. 3 January 2017. Archived from the original on 3 January 2017. Retrieved 3 January 2017.
  56. ↑ "New Botanical Find In Umred Named After Savitribai Phule". The Times of India. 2026-06-03. ISSN 0971-8257. Retrieved 2026-06-03.
  57. ↑ Bunkar, Neeraj (26 March 2025). "'Phule' appears to be a departure from mainstream historical drama, exploring social justice over martial glory". The Indian Express (in English). Retrieved 27 May 2025. Television followed suit with Krantijyoti Savitribai Phule (2016) on DD National and Savitri Jyoti (2020) on Sony Marathi, both dramatising the couple's contributions to education and social justice.
  58. ↑ "सावित्री-जोतिरावांच्या चरित्रावर मालिका". Loksatta (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  59. ↑ "TRP मिळत नसल्यानं सावित्रीबाई फुलेंवरची मालिका अखेर बंद". Maharashtra Times (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  60. ↑ R, Shilpa Sebastian (8 August 2018). "Will it be a hat-trick?". The Hindu (in انگلیسی هند). ISSN 0971-751X. Archived from the original on 19 October 2020. Retrieved 23 January 2019.
  61. ↑ "सावित्रीबाईंच्या पुतळ्याचे अनावरण नाहीच". Maharashtra Times (in Marathi). Archived from the original on 3 January 2022. Retrieved 3 January 2022.
  62. ↑ Desai, Rahul (25 April 2025). "'Phule' Movie Review: Grand Stories, Bland Storytelling". The Hollywood Reporter India (in English). Retrieved 4 May 2025.
  63. ↑ Kumar, Anuj (25 April 2025). "Phule movie review: Pratik Gandhi brings home the Mahatma". The Hindu (in انگلیسی هند). ISSN 0971-751X. Retrieved 4 May 2025.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.