سفر به آمریکا
| سفر به آمریکا | |
|---|---|
 پوستر فیلم | |
| کارگردان | جان لندیس |
| تهیهکننده | جرج فولسی جونیور |
| داستان | ادی مورفی |
| بازیگران | ادی مورفی مج سینکلیر گارسل بووی ونسا بل کالووی ساموئل ال. جکسون هلن هنف |
| موسیقی | نایل راجرز |
| فیلمبردار | سول نگرین |
| تدوینگر | مالکوم کمپبل |
شرکت تولید | ادی مورفی پروداکشنز |
| توزیعکننده | پارامونت پیکچرز |
تاریخهای انتشار | ژوئن ۲۹ ۱۹۸۸ |
مدت زمان | ۱۱۷ دقیقه |
| کشور | ایالات متحده |
| زبان | انگلیسی |
| هزینهٔ فیلم | ۳۹ میلیون دلار |
| فروش گیشه | ۲۸۸٬۷۵۲٬۳۰۱ دلار |
سفر به آمریکا (Coming to America) یک فیلم کمدی رمانتیک آمریکایی محصول سال ۱۹۸۸ به کارگردانی جان لندیس است. این فیلم بر اساس داستانی از ادی مورفی ساخته شده و فیلمنامهی آن توسط دیوید شفیلد و بری دبلیو. بلواستاین به نگارش درآمده است. در این فیلم ادی مورفی (در نقشهای مختلف)، آرسنیو هال (نیز در نقشهای مختلف)، جیمز ارل جونز، جان ایموس، مادج سینکلر و شری هدلی به ایفای نقش پرداختهاند. فیلم داستان آکیم جوفر، ولیعهد کشور آفریقایی خیالی به نام زاموندا را روایت میکند که به امید یافتن زنی که بتواند با او ازدواج کند و او را به خاطر شخصیت واقعیاش دوست داشته باشد، نه به خاطر جایگاه اجتماعیاش یا اینکه برای خشنود کردن او تربیت شده باشد، به ایالات متحده سفر میکند. این فیلم در تاریخ ۲۹ ژوئن ۱۹۸۸ در ایالات متحده اکران شد. در سال ۱۹۸۹، یک قسمت آزمایشی (پایلوت) برای ساخت یک سریال تلویزیونی اسپینآف تولید شد، هرچند که این پروژه هرگز به یک سریال کامل تبدیل نشد. دنبالهی این فیلم با عنوان سفر به آمریکا ۲ (Coming 2 America)، در تاریخ ۴ مارس ۲۰۲۱ منتشر شد.
مشروح داستان
در کشور ثروتمند آفریقایی «زاموندا»، ولیعهد «اکیم جوفر» در روز تولد ۲۱ سالگیاش از زندگی پرزرقوبرق و مرفه خود خسته میشود و میخواهد کارهای بیشتری را شخصاً برای خودش انجام دهد. وقتی والدینش، «شاه جافی» و «ملکه آئولئون»، او را با عروسی از پیشتعیینشده روبهرو میکنند، اکیم (حکیم) تصمیم به اقدام میگیرد. او که به دنبال زنی مستقل است که به خاطر خودش و نه جایگاه اجتماعیاش او را دوست داشته باشد، همراه با دوست و خدمتکار شخصیاش «سمی» به محله «کویینز» در نیویورک سفر میکند و تحت پوشش اینکه دانشجویان خارجی فقیری هستند، در آپارتمانی محقر در محله «لانگ آیلند سیتی» سکونت میکنند.
در آغاز جستوجو برای یافتن همسر اکیم، آنها به دعوت «کلارنس» آرایشگر محل به گردهماییای میروند که برای جمعآوری کمک مالی به نفع محله برگزار شده است. در همین مراسم، اکیم با «لیزا مکداول» روبهرو میشود که همه ویژگیهای دلخواه او در یک زن را دارد. به اصرار او، اکیم و سمی در رستوران فستفود محلی «مکداولز» مشغول به کار میشوند؛ رستورانی تقلیدی از مکدونالدز که مالک آن «کلو مکداول»، پدر بیوهٔ لیزا است.
تلاشهای اکیم برای جلب محبت لیزا با مانع «داریل جنکس» نامزد تنبل و پرادعای لیزا روبهرو میشود؛ کسی که پدرش مالک «سول گلو» (محصولی شبیه جری کرل) است. پس از آنکه داریل بدون رضایت لیزا خبر نامزدیشان را به خانوادهها اعلام میکند، لیزا با اکیم وارد رابطه میشود. اکیم خود را چوپان فقیری معرفی میکند که از خانوادهای ساده میآید.
درحالیکه اکیم از کار سخت و آشنایی با زندگی طبقات عادی لذت میبرد، سمی طاقت شرایط ساده را ندارد. پس از آنکه قرار شام اکیم و لیزا به دلیل چیدن وسایل لوکس توسط سمی به هم میخورد، اکیم پول او را گرفته و به دو بیخانمان به نامهای «مورتایمر» و «رندولف دوک» (مکانها را عوض کنید) اهدا میکند. اما سمی تلگرافی برای «شاه جافی» میفرستد و درخواست پول میکند و همین باعث میشود خانواده سلطنتی برای یافتن او به کویینز بیایند.
کلو ابتدا با اکیم مخالفت میکند، چون او را فقیر میپندارد و در شأن دخترش نمیبیند. اما وقتی میفهمد او در واقع شاهزادهای بسیار ثروتمند است، پس از دیدار با والدین اکیم، ذوقزده میشود. اکیم و لیزا برای پنهان شدن به خانه مکداول میروند و کلو نیز آنها را میپذیرد و داریل را میراند. اما با ورود غیرمنتظره همراهان سلطنتی زاموندا، رابطهٔ کلو و اکیم تیره میشود. لیزا وقتی متوجه میشود اکیم دربارهٔ هویتش دروغ گفته، عصبانی و دلخور میشود. اکیم توضیح میدهد که میخواسته او را به خاطر شخصیتش دوست بدارد، نه به خاطر جایگاهش، و حتی پیشنهاد میدهد تاجوتختش را رها کند. با این حال لیزا هنوز ناراحت است و درخواست ازدواج او را رد میکند. اکیم ناامید شده و خود را تسلیم ازدواج از پیشتعیینشده میکند. در این میان، آئولئون شاه جافی را به خاطر پایبندی به سنتهای کهنه و بیتوجهی به خوشبختی پسرشان سرزنش میکند.
در روز مراسم عروسی، اکیم غمگین غافلگیر میشود وقتی میبیند عروس نقابدار کسی نیست جز لیزا، در حالی که کلو نیز ظاهر میشود. پس از مراسم، آنها سوار بر کالسکه به میان جمعیت شادمان زاموندا میروند. لیزا از شکوه و جلالی که حاضر بود اکیم به خاطر او رها کند، شگفتزده و تحتتأثیر قرار میگیرد. اکیم دوباره پیشنهاد میدهد اگر او این زندگی را نمیخواهد، تاجوتخت را کنار بگذارد، اما لیزا با شوخی و لبخند این پیشنهاد را رد میکند.
تولید
فیلم سفر به آمریکا باعث همکاری مجدد ستارهی فیلم، ادی مورفی، با کارگردان، جان لندیس، شد. این دو پیش از این در فیلم کمدی موفق اماکن تجاری (Trading Places) با یکدیگر کار کرده بودند. لندیس تفاوتهای کار با مورفی در این دو فیلم را اینگونه به یاد میآورد: «پسری که در فیلم اماکن تجاری بود، جوان و پر از انرژی، کنجکاو، بامزه، باطراوت و عالی بود. اما آنکه در سفر به آمریکا بود، منفورترین آدم دنیا بود… با این حال، من هنوز فکر میکنم او در این فیلم فوقالعاده است.» ادی مورفی در این باره گفته است: «ما یک درگیری و تقابل داشتیم… کارمان به کتککاری نرسید. شخصیتهایمان با هم جور در نمیآمد… او زمانی که من یک بچه و در ابتدای کارم بودم، مرا در اماکن تجاری کارگردانی کرد، اما پنج سال بعد در طول ساخت سفر به آمریکا هنوز با من مثل یک بچه رفتار میکرد. و این در حالی بود که من او را برای کارگردانی فیلم استخدام کرده بودم! قرار بود خودم سفر به آمریکا را کارگردانی کنم، اما میدانستم که لندیس پشت سر هم سه فیلم افتضاح ساخته بود و دوران حرفهایاش بعد از دادگاه فیلم منطقه گرگومیش (Twilight Zone) در خطر بود. با خودم فکر کردم این مرد وقتی در اماکن تجاری با من کار میکرد، رفتار خوبی داشت، پس به او یک فرصت میدهم… من از مسیر خودم خارج شدم تا به این شخص کمک کنم، و او گند زد به من. حالا او یک فیلم موفق در کارنامهاش دارد، فیلمی که بیش از ۲۰۰ میلیون دلار فروش کرده است؛ در حالی که میتوانست پس از چند فیلم افتضاح، همانجایی باشد که ترجیح میدهم همین الان باشد.» علیرغم این تجربه، لندیس و مورفی شش سال بعد دوباره در فیلم پلیس بورلی هیلز ۳ (Beverly Hills Cop III) با یکدیگر همکاری کردند.
نقدها
فیلم سفر به آمریکا پس از اکران، نقدهای مثبتی دریافت کرد. در وبسایت aggregator نقد راتن تومیتوز (Rotten Tomatoes)، ۷۳ درصد از مجموع ۵۵ نقد منتقدان مثبت بوده و میانگین امتیاز ۶.۲ از ۱۰ را به فیلم دادهاند. در بخش اجماع منتقدان این وبسایت آمده است: «ادی مورفی در این مقطع کاملاً کنترل اوضاع را در دست داشت، که این موضوع در کارگردانی بیحالت جان لندیس در فیلم سفر به آمریکا به وضوح آشکار است.» وبسایت متاکریتیک (Metacritic) که از میانگین وزنی استفاده میکند، بر اساس ۱۶ نقد، امتیاز ۴۷ از ۱۰۰ را به فیلم اختصاص داد که نشاندهندهی «نقدهای متوسط یا ترکیبی» است. تماشاگرانی که توسط سینمااسکور (CinemaScore) مورد نظرسنجی قرار گرفتند، به فیلم میانگین نمرهی “A” را در مقیاسی از A+ تا F دادند. شیلا بنسون در روزنامه لس آنجلس تایمز، فیلم را «یک افسانهی توخالی و خستهکننده از ادی مورفی» نامید و با تأسف گفت: «اینکه یک فیلم از ادی مورفی به چنین وضعی برسد [جای تعجب دارد].» وینسنت کنبی در نیویورک تایمز نیز از نویسندگی فیلم انتقاد کرد و آن را «ایدهای که میتوانست بامزه باشد» خواند، اما اشاره کرد که فیلمنامه پیش از آنکه آماده باشد، از دست رفته است. کنبی فیلم را اساساً یک کمدی رمانتیک میدانست، اما معتقد بود که عناصر رمانتیک آن بینتیجه مانده و فیلم در عوض به سمت کمدی بزنبکوب (slapstick) رفته است. کتلین کرول از نیویورک دیلی نیوز فیلم را «یک افسانهی سطحبالای دوستداشتنی و سرگرمکننده، یک کمدی رمانتیک دلنشین که تمام شکوه ساختگی و پر زرق و برق یک موزیکال هالیوودی قدیمی و همچنین پایان خوش کلیشهای و احساسی را در خود دارد» توصیف کرد. سیسکل و ایبرت (Siskel & Ebert) نظرات متفاوتی دربارهی فیلم داشتند. سیسکل از بازی مورفی و هال لذت برد، اما ایبرت از اینکه مورفی اجرای پرانرژیتر و همیشگی خود را ارائه نداده بود، ناامید شد. ایبرت همچنین از فیلمنامهی غیراصیل آن انتقاد کرد. سیسکل، در نقد مکتوب خود، با اشتیاق بیشتری فیلم را بررسی کرد و به آن سه و نیم ستاره از چهار ستاره داد و آن را «داستانی شیرین که بارها روایت شده» توصیف کرد. او افزود: «مورفی و هال چندین نقش مکمل بسیار هوشمندانه را که زیر گریم پنهان شدهاند، به فیلم اضافه میکنند تا به سطح کلی ملایمت آن، چاشنی ببخشند.» با این حال، در سال ۲۰۱۶، ادی مورفی در مصاحبهای با لس آنجلس تایمز، در مورد نقدهای منفی آثارش اظهار نظری کرد و گفت: «اوه، آنها اصلاً روی من تأثیری ندارند. من به راحتی ۲۰، ۲۵ سال است که نقدی نخواندهام. قبلاً میخواندم. یادم میآید وقتی “سفر به آمریکا” اکران شد، سیسکل و ایبرت با دو شست رو به پایین، گفتند که فیلم افتضاح است. سپس ۱۰، ۱۵ سال بعد، یادم میآید که دیدم در حال ساخت یک برنامهی مروری بودند و هر دو میگفتند: “فیلم کلاسیک ‘سفر به آمریکا’ فلان و بهمان.” ماندگاری فیلمها در طول سالها تغییر میکند.»
جوایز
این فیلم نامزد دریافت دو جایزه اسکار شد: بهترین طراحی لباس برای دبورا نادولمن لندیس و بهترین چهرهپردازی (گریم) برای ریک بیکر، که طراحی جلوههای گریم را برای چندین شخصیت مکملی که توسط ادی مورفی و آرسنیو هال ایفا میشدند، بر عهده داشت.
شکایت حقوقی
این فیلم موضوع پروندهی مدنی باکوالد علیه پارامونت (Buchwald v. Paramount) بود. این شکایت در سال ۱۹۹۰ توسط طنزنویس، آرت باکوالد، علیه تهیهکنندگان فیلم تنظیم شد. او ادعا میکرد که ایدهی فیلم از طرح فیلمنامهی سال ۱۹۸۲ او به سرقت رفته است؛ داستانی دربارهی یک حاکم ثروتمند و مستبد آفریقایی که برای یک سفر دولتی به آمریکا میآید. کمپانی پارامونت پیشتر حق امتیاز این طرح را از باکوالد خریداری کرده بود و جان لندیس به عنوان کارگردان و ادی مورفی به عنوان بازیگر نقش اصلی به پروژه پیوسته بودند، اما پس از دو سال درگیری در مرحلهی پیشتولید (development hell)، پارامونت در مارس ۱۹۸۵ پروژه را رها کرد. در سال ۱۹۸۷، پارامونت کار روی فیلم سفر به آمریکا را بر اساس داستانی از ادی مورفی آغاز کرد. باکوالد در پروندهی نقض قرارداد پیروز شد و دادگاه حکم به پرداخت خسارت مالی داد. طرفین بعداً پیش از آنکه پرونده برای تجدیدنظر به دادگاه برود، خارج از دادگاه با یکدیگر به توافق رسیدند. در اوت ۲۰۲۲، کمپانی پارامونت شکایتی علیه شرکت JMC Pop Ups LLC از طریق «هیئت رسیدگی به ادعاهای حق نشر» (Copyright Claims Board) – دادگاهی که در سال ۲۰۲۰ برای رسیدگی به چنین موضوعاتی ایجاد شد – تنظیم کرد. دلیل این شکایت، ایجاد یک نسخهی موقت از رستوران مکداول (McDowell’s) بود؛ رستوران فستفود خیالی که در فیلم به رستوران مکدونالد شباهت دارد. این رستوران پاپآپ پیش از طرح شکایت، در سال ۲۰۲۲ در اسپرینگفیلد، ویرجینیا، و چری هیل، نیوجرسی، فعالیت کرده بود. رستوران مکداول هم در فیلم اصلی و هم در دنبالهی آن حضور داشت.
تاثیر فرهنگی
سالها پس از اکران، فیلم به داشتن «طرفداران پروپاقرص» (cult following) توصیف شده است، علیرغم نقدهای منفی اولیه. این فیلم یکی از پرفروشترینهای سال اکران خود و همچنین یکی از پرفروشترین فیلمها با بازیگران عمدتاً آفریقایی-آمریکایی بود.
دنباله ی فیلم
در اوایل سال ۲۰۱۷، اعلامیهای عمومی منتشر شد که به تولید قریبالوقوع دنبالهای برای این فیلم اشاره داشت. کوین میشر (Kevin Misher) به عنوان تهیهکننده معرفی شد و شفیلد و بلاستاین (Sheffield and Blaustein)، فیلمنامهنویسان اصلی، نیز به پروژه پیوستند. با این حال، مشارکت بازیگران اصلی، ادی مورفی و آرسنیو هال، نامشخص باقی ماند. در ۱۱ ژانویه ۲۰۱۹، اعلام شد که ساخت دنباله با بازگشت مورفی در نقش خود و با کارگردانی کریگ بروئر (Craig Brewer) (که پیشتر با مورفی در فیلم نتفلیکس دولمایت اسم من است همکاری کرده بود) به پیش خواهد رفت. آرسنیو هال، شری هدلی، جان ایموس، پل بیتس و جیمز ارل جونز نیز برای ایفای نقشهای خود در دنباله بازگشتند. وسلی اسنایپس برای بازی در نقشی در این فیلم قرارداد امضا کرد. همچنین گزارش شد که لزلی جونز و رپر آمریکایی، ریک راس، در نقشهایی نامشخص به جمع بازیگران پیوستهاند. این فیلم در ابتدا قرار بود در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۰ به صورت سینمایی اکران شود، اما به دلیل همهگیری کووید-۱۹، آمازون استودیوز حقوق توزیع آن را خریداری کرد و فیلم را در تاریخ ۴ مارس ۲۰۲۱ به صورت دیجیتال بر روی پلتفرم آمازون پرایم ویدیو منتشر کرد.
جستارهای وابسته
منابع
پیوند به بیرون
