سفر به خانه (فیلم ۲۰۰۴)
| سفر به خانه | |
|---|---|
 پوستر فیلم | |
| کارگردان | کلودیو بوندی |
| تهیه‌کننده | آلساندرو وردکی |
| نویسنده |
|
| بر پایه | De reditu suo اثر روتیلیوس کلودیوس ناماتیانوس |
| بازیگران | الیا شیلتون |
| موسیقی | لامبرتو ماکی |
| فیلم‌بردار | مارکو اونوراتو |
| تدوینگر | روبرتو اسکیاوونه |
شرکت تولید | میسامی فیلم |
| توزیع‌کننده | اورانگو فیلم دیستریبوتسیونه |
تاریخ‌های انتشار |
|
مدت زمان | ۱۰۲ دقیقه |
| کشور | ایتالیا |
| زبان | ایتالیایی |
سفر به خانه (به لاتین: De reditu؛ به ایتالیایی: Il ritorno) یک فیلم درام تاریخی ایتالیایی محصول سال ۲۰۰۴ به کارگردانی کلودیو بوندی و با بازی الیا شیلتون است. این فیلم داستان نجیب‌زاده‌ای را روایت می‌کند که پنج سال پس از غارت رم (۴۱۰)، با قایق از رم به زادگاهش گالیا سفر می‌کند. این اثر به‌طور آزاد بر پایهٔ شعر سدهٔ پنجمی De reditu suo نوشتهٔ روتیلیوس کلودیوس ناماتیانوس ساخته شده است.
داستان
پنج سال پس از غارت رم (۴۱۰) به دست ویزیگوت‌ها زیر نظر آلاریک یکم، روتیلیوس کلودیوس ناماتیانوس از رم به سوی زادگاهش تولوز در گالیا سفر می‌کند تا میزان خسارات احتمالی مهاجمان را بررسی کند. روتیلیوس نجیب‌زاده‌ای پاگان با مقام عالی‌رتبهٔ پرفکتوس اربی است. از آنجا که مسیر زمینی ویران و ناامن شده، او مجبور است با قایق سفر کند. او همچنین مأموریتی محرمانه دارد: تلاش برای متقاعد کردن امپراتور مستقر در راونا جهت احیای سلطهٔ رم.
مضمون‌ها
نقد مسیحیت
بنیان این فیلم، شعری از سدهٔ پنجم میلادی اثر نویسندهٔ رومی روتیلیوس کلودیوس ناماتیانوس است که در سدهٔ پانزدهم به‌صورت ناقص کشف شد و De reditu suo نام گرفت. شعر اصلی حاوی انتقادات تندی از جنبش راهب‌گرایی مسیحی است، اما نه به‌عنوان درونمایهٔ اصلی. با این حال، در فیلم، نقد مسیحیت یکی از محورهای اصلی است.
سفر به خانه چه از نظر بصری و چه درونمایه‌ای، با فیلم ۱۹۷۲ روبرتو روسلینی به نام آگوستین هیپو مرتبط است؛ فیلمی که کلودیو بوندی در آن دستیار کارگردان بود. روسلینی مسیحیت فاسد را به تصویر کشید اما ایمان مسیحی آگوستین را نیز ستود. فیلم بوندی فراتر رفته و هیچ دیدگاه مثبتی از این دین ارائه نمی‌دهد. مسیحیت و کلیسای مسیحی متعصب و در تقابل با فرهنگ روم باستان (صلح و صفا) نشان داده می‌شوند. راهبان مسیحی بدوی به تصویر کشیده می‌شوند و در یک صحنه یادآور سیکلوپ‌ها در ادیسه هستند که به سوی روتیلیوس و همراهانش سنگ می‌پرانند.
این ویژگی، سفر به خانه را از بسیاری از فیلم‌های سدهٔ بیستم که در دوران باستان پسین می‌گذرند متمایز می‌کند. در این فیلم نه تنها هم ذات‌پنداری مثبتی با رومی‌ها وجود دارد، بلکه جنبهٔ مثبت رم با عناصر پیشامسیحی آن یکسان دانسته می‌شود، نه با مسیحیت کنستانتین بزرگ یا تئودئوس یکم. نقش «بربرها» که در فیلم‌های سدهٔ بیستم مانند اثر داگلاس سیرک یعنی نشان پاگان (فیلم) (۱۹۵۴) وجود داشت، نه توسط گوت‌ها یا هون‌ها، بلکه توسط بنیادگرایان مسیحی اشغال شده است. دیدگاه‌های مشابهی دربارهٔ دوران باستان پسین در دیگر فیلم‌های اوایل سدهٔ بیست و یکم، مانند فیلم آگورا (فیلم) (۲۰۰۹) اثر آلخاندرو آمنابار نیز دیده می‌شود.
زبان
چند زبان مختلف در فیلم به گوش می‌رسد. افزون بر شخصیت‌هایی که به زبان ایتالیایی سخن می‌گویند، یک کاهنهٔ ایزیس به زبان آلبانیایی، یک سکان‌دار به زبان لهستانی و یک خدمتکار به زبان اریتره‌ای صحبت می‌کنند. هدف از این کار، نشان دادن این بود که چگونه امپراتوری روم عنصر یکپارچه‌کنندهٔ زبان مشترک را از دست داده است.
غارت رم و ۱۱ سپتامبر
بوندی بر این باور بود که فضای فیلم کوتاهی پس از غارت رم، داستان را در اوایل سدهٔ بیست و یکم مرتبط می‌سازد و گفت که چالش شخصیت اصلی «بسیار شباهت به چالش ما با جهان اسلام دارد». هم بوندی در مصاحبه‌ها و هم روزنامه‌نگاران ایتالیایی که در زمان انتشار دربارهٔ فیلم نوشتند، غارت رم را به حملات ۱۱ سپتامبر تشبیه کردند. بوندی آن را «رویدادی دلخراش و باورنکردنی، چیزی شبیه به فاجعهٔ مرکز تجارت جهانی (۱۹۷۳–۲۰۰۱)، یعنی حمله‌ای مستقیم به قلب بزرگ‌ترین قدرت جهان» توصیف کرد. همین قیاس زمان انتشار ترجمهٔ انگلیسی جدیدی از این شعر در سال ۲۰۱۶ نیز انجام شد.
بازیگران
- الیا شیلتون در نقش روتیلیوس کلودیوس ناماتیانوس
- رودولفو کورساتو در نقش مینِرویوس
- روموالد آندژی کلوس در نقش سقراط
- مارکو برتا در نقش روفیو
- کاترینا درگیبوس در نقش سابینا
- روبرتو آکورنیرو در نقش ویتورینو
- ژیلدا لاپاردایا در نقش کاهنه
- روبرتو ارلیتسکا در نقش پروپادیو
تولید
کلودیو بوندی نخستین بار در سال ۱۹۶۴، زمانی که ۲۰ ساله بود و در دانشگاه ساپینزای رم به تحصیل ادبیات لاتین می‌پرداخت، با اثر De reditu suo آشنا شد.[۱] درک بالای این شعر از فرهنگ باستان توجه او را جلب کرد[۲] و بر این باور بود که این اثر از «مدرنیته‌ای فوق‌العاده» برخوردار است.[۱] بوندی شخصیت روتیلیوس را پیرو رواقی‌گری و اپیکوریسم می‌دانست و می‌خواست فیلمی بسازد که درون‌مایه‌های سیاسی و فلسفی این شاعر در آن آشکار باشد.[۲]
سفر به خانه توسط شرکت میسامی فیلم ساخته شد و از پشتیبانی وزارت فرهنگ ایتالیا بهره‌مند گردید.[۳] این فیلم با بودجه‌ای معادل سه میلیون یورو تولید شد.[۱]
هدف بوندی ارائهٔ بازنمایی دقیق تاریخی هنگام به تصویر کشیدن پدیده‌هایی مانند برده‌داری در روم باستان بود و در عین حال می‌خواست سفر به خانه را برای مخاطبان معاصر ملموس و مرتبط سازد.[۲] الیا شیلتون به این دلیل برای نقش اصلی انتخاب شد که بوندی احساس می‌کرد چهره‌ای باستانی دارد، به زبان فرانسوی مسلط است و لهجه‌ای خاص دارد.[۴]
بازخورد
سفر به خانه در ۱۶ ژانویه ۲۰۰۴ توسط شرکت «اورانگو فیلم دیستریبوتسیونه» در سینماهای ایتالیا اکران شد.[۳] این اثر توجه کمی را به خود جلب کرد و در گیشه بسیار ضعیف عمل نمود.[۵] امیلیانو مورئاله در مجلهٔ FilmTV نوشت به نظر می‌رسد فیلم الگوی خود را از آثار تلویزیونی روبرتو روسلینی گرفته است و به همین دلیل «مانند یک ناشناخته در سینمای امروز ایتالیا به چشم می‌آید».[۶] او معتقد بود مشکلاتی در «فقر اقتصادی صحنه‌پردازی»، بخشی از انتخاب بازیگران و فقدان هیجان وجود دارد، اما نوشت که «چند دکور خوب‌انتخاب‌شده» تا حدودی فیلم را نجات می‌دهد.[۶]
فیلم در جشنواره فیلم فیلادلفیا در سال ۲۰۰۵ نیز به نمایش درآمد.[۳] استیون ریا از روزنامهٔ فیلادلفیا اینکوایرر نوشت که فیلم «کیفیت سکون و ایستایی عجیبی دارد» که در آن «تنها گفتگوها به درازا می‌انجامند».[۷] او تأثیراتی از پیر پائولو پازولینی و روسلینی را در کار دید، اما همچنین اشاره کرد که بودجهٔ محدود در برخی صحنه‌ها باعث می‌شود فیلم «شبیه به نقیضه‌ای از مانتی پایتان» به نظر برسد.[۷] تاد براون از نشریهٔ اسکرین‌آنارکی نوشت: «کسانی که به دنبال یک حماسهٔ توگاپوشانهٔ خشن مانند گلادیاتور (فیلم ۲۰۰۰) هستند مسیر را اشتباه آمده‌اند؛ این فیلم بیشتر به سیاست و طرز فکر پرداخته است، اما علاقه‌مندان به تاریخ نکات جذاب زیادی در آن خواهند یافت».[۸]
پانویس
- 1 2 3 Schottenius Cullhed 2018, p. 121.
- 1 2 3 Bigliardi 2017, p. 26.
- 1 2 3 Filmitalia.
- ↑ Bigliardi 2017, p. 27.
- ↑ Carlà-Uhink 2017, pp. 318–319.
- 1 2 Morreale 2004.
- 1 2 Rea 2008.
- ↑ Brown 2005.
منابع
- Bigliardi, Stefano (2017). "De reditu – Il ritorno: il film umanista da riscoprire. Conversazione con il regista Claudio Bondì". L'Ateo (in Italian). 22 (2). UAAR. ISSN 1129-566X.
- Brown, Todd (19 April 2005). "Philly Fest Report: The Voyage Home, Niceland, Lonesome Jim". اسکرین‌آنارکی. Retrieved 15 November 2019.
- Carlà-Uhink, Filippo (2017). "Late Antique Movies Reflecting Shifting Attitudes to Christianity". In Pomeroy, Arthur J. (ed.). A Companion to Ancient Greece and Rome on Screen. Malden: وایلی-بلک‌ول. ISBN 978-1-118-74135-1.
- "The Voyage Home (De Reditu (Il Ritorno))". Filmitalia. Istituto Luce Cinecittà. Retrieved 4 November 2019.
- Morreale, Emiliano (2004). "La recensione su De reditu - Il ritorno". FilmTV (in Italian). 12 (6). ISSN 1121-9025. Retrieved 6 November 2019.
- "De reditu (Il ritorno)". Mymovies.it (in Italian). Retrieved 4 November 2019.
- Rea, Steven (29 February 2008). "A roaming Roman takes the sea route". فیلادلفیا اینکوایرر. Retrieved 4 November 2019.
- Schottenius Cullhed, Sigrid (2018). "Rome Post Mortem: The Many Returns of Rutilius Namatianus". In Schottenius Cullhed, Sigrid; Malm, Mats (eds.). Reading Late Antiquity. Heidelberg: Universitätsverlag Winter. ISBN 978-3-8253-7745-8.
پیوند به بیرون
- فیلم‌های ۲۰۰۴ (میلادی)
- فیلم‌ها به زبان ایتالیایی
- فیلم‌های برگرفته از شعر
- فیلم‌های تاریخی درام ایتالیایی
- فیلم‌های دریانوردی برگرفته از رویدادهای واقعی
- فیلم‌های واقعشده در روم باستان