سفر به ماه

سفر به ماه
تصویر نمادین انسان در ماه
کارگردانژرژ ملی‌یس
تهیه‌کنندهژرژ ملی‌یس
نویسندهژرژ ملی‌یس
بر پایهاز زمین تا کره ماه و به دور ماه
اثر ژول ورن
بازیگرانژرژ ملی‌یس
ژان د آلسی
ویکتور آندره
بلوئت برنون
فرانسوا لالمان
هانری دلانوی
شرکت
تولید
تاریخ‌های انتشار
  • ۱ سپتامبر ۱۹۰۲ (۱۹۰۲-۰۹-۰۱) (فرانسه)[۱]
  • ۴ اکتبر ۱۹۰۲ (۱۹۰۲-۱۰-۰۴) (آمریکا)[۱]
مدت زمان
کشورفرانسه
زبانصامت
هزینهٔ فیلم۱۰۰۰۰فرانک

سفر به ماه (به فرانسوی: Le Voyage dans la lune) فیلم صامت فرانسوی بود که در سال ۱۹۰۲ توسط ژرژ ملی‌یس ساخته شد. از این فیلم به عنوان نخستین فیلم علمی‌تخیلی تاریخ سینما یاد می‌شود.[۴][۵] فیلم برداشت آزادانه‌ای از رمان‌های از زمین تا کره ماه اثر ژول ورن و اولین انسان در ماه نوشته اچ. جی. ولز بود. ملیس با برهم نمایی تصویری واقعی از چهره اخموی یک انسان بر روی طرحی از ماه،اصابت سفینه فضایی به چشم ماه را به تصویر کشیده است که از پر ارجاعترین صحنه‌های تاریخ سینما به‌شمار می‌آید و از جمله فیلم های اولیه و مشهور خیال گرا در سینما که ظهور انیمیشن را نوید می داد.

خلاصه

در این فیلم ملی‌یس در نقش پروفسور سرپرست سفر به ماه ظاهر می‌شود. پروفسور در آزمایشگاه خود یک وسیله نقلیه فضایی به شکل یک موشک بزرگ ساخته بود، او از این وسیله برای فرستادن شش مرد به ماه استفاده می‌کند. سفینه از توپ بزرگی شلیک می‌شود و به چشم مرد روی ماه می‌خورد. شش فضانورد به اکتشاف سطح ماه می‌پردازند تا زمانی که به خواب می‌روند. در حالیکه آن‌ها خواب می‌بینند، صور فلکی در اطراف آن‌ها می‌رقصند و گروهی از انسان‌های اهل ماه، با بازی آکروبات‌های فولی برژه به آن‌ها حمله می‌کنند. فضانوردان تا سفینه‌شان تعقیب می‌شوند و بعد به نحوی از ماه به زمین سقوط می‌کنند؛ در حالیکه یکی از موجودات ساکن در ماه به پشت سفینه آن‌ها چسبیده‌است؛ در اقیانوس فرود می‌آیند. سرانجام این شش نفر به آزمایشگاه خود بازمی‌گردند و آن موجود فرازمینی را نیز با خود می‌آورند و توسط طرفدارانشان ستایش می‌شوند.

فرایند تولید و پخش

این فیلم چهارده دقیقه‌ای تا آن زمان طولانی‌ترین فیلم ملی‌یس بود و ۱۰٬۰۰۰ فرانک هزینه تولید دربرداشت. فیلم در فرانسه و در سراسر جهان به موفقیت عظیمی رسید. ملی‌یس فیلم را در هر دو نسخه سیاه و سفید و رنگی فروخت. با این فیلم ملی‌یس در آمریکا مشهور شد. پس از آن بود که تولیدکنندگانی مانند توماس ادیسون و سیگموند لوبن و کارل لامل با کپی‌های غیرقانونی این فیلم پول زیادی به دست آوردند. پس از این سرقت آشکار ملی‌یس دست به تأسیس نمایندگی کمپانی فیلم استار در نیویورک زد. گاستون برادر ملی‌یس که به صنعت فیلم پیوسته بود مسئول دفتر نیویورک شد. او در سال ۱۹۰۲ به نیویورک سفر کرد، در آنجا او از حجم سوء استفاده از حقوق کمپانی در آمریکا آگاه شد. از جمله اینکه کمپانی بیوگراف حق امتیاز فیلم ملی‌یس را به چارلز اربن فروخته بود.[۶] منشور دفتر نیویورک این بود: «با افتتاح این دفتر در نیویورک ما آماده، مصمم و با انرژی به دنبال جاعلان و دزدان هستیم. دو بار یک حرف را نمی‌زنیم، عمل خواهیم کرد!»

تولید

الهام‌گیری

کارت استریوسکوپ که نمایی از اپرت سفر به ماه اثر ژاک افنباخ را نشان می‌دهد.

زمانی که در سال ۱۹۳۰ از ژرژ ملی‌یس پرسیدند چه چیزی الهام‌بخش او در ساخت شاهکارش، «سفر به ماه»، بوده است، او خود به روشنی از رمان‌های ژول ورن—«از زمین به ماه» و «به دور ماه»—نام برد. با این حال، تاریخ‌نگاران سینما، و در پیشاپیش همۀ آنان، نویسندۀ فرانسوی ژرژ سادول، بر این باورند که سرچشمۀ الهام دیگری نیز در کار بوده است: رمان «نخستین انسان در ماه» اثر اچ. جی. ولز که ترجمۀ فرانسوی آن تنها چند ماه پیش از ساخت فیلم منتشر شده بود. سادول استدلال می‌کرد که نیمۀ نخست فیلم، تا لحظۀ شلیک سفینه، وام‌دار جهانِ ژول ورن است و نیمۀ دوم، یعنی ماجراجویی‌های مسافران بر سطح ماه، از دنیای خیالی ولز سرچشمه می‌گیرد. افزون بر این منابع ادبی، پژوهشگران به تأثیرات پررنگ آثار دیگری نیز اشاره کرده‌اند؛ از آن جمله می‌توان به اپرای فانتزی «سفر به ماه» اثر ژاک افنباخ (که خود برداشتی هجوآمیز از رمان‌های ورن بود) و همچنین جاذبۀ گردشگری «سفر به ماه» در نمایشگاه پان-آمریکن در سال ۱۹۰۱ اشاره کرد. در این میان، تیری لوفور، تاریخ‌نگار سینمای فرانسه، نظریه‌ای جامع‌تر ارائه می‌دهد. به عقیدۀ او، ملی‌یس هوشمندانه از هر دو اثر اخیر بهره برده است: او ساختار کلی فیلم را—از سفر و فرود بر ماه گرفته تا رویارویی با موجودات فرازمینی و بازگشت ناگهانی به زمین—مستقیماً از جاذبۀ نمایشگاه وام گرفته است. در عین حال، بسیاری از جزئیات داستانی، همچون حضور شش ستاره‌شناس، تلسکوپ‌هایی که به چهارپایه بدل می‌شوند، صحنۀ نزدیک شدن ماه به دوربین و چترهای مسافران، و از همه مهم‌تر، لحن کنایه‌آمیز و هجوآلود فیلم، یادآور اپرای افنباخ است.

پیوند به بیرون

سفر به ماه در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «A Trip to the Moon». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۵ دسامبر ۲۰۲۲.

  1. 1 2 (Wemaere و Duval 2011، ص. 186)
  2. Hammond, Paul (1974), Marvellous Méliès, London: Gordon Fraser, p. 141, ISBN 0-900406-38-0
  3. 1 2 3 Frame rate calculations produced using the following formula: 845 feet / ((n fream/s * 60 seconds) / 16 frames per foot) = x. See Elkins, David E. (2013), "Tables & Formulas: Feet Per Minute for 35mm, 4-perf Format", The Camera Assistant Manual Web Site (companion site for The Camera Assistant's Manual [Burlington, MA: Focal Press, 2013]), retrieved 8 August 2013.
  4. "Le Voyage Dans La Lune (A Trip To The Moon) (1902)".
  5. Ezra, Elizabeth (2000). Georges Méliès: The Birth of the Auteur. Manchester University Press. pp. 120–1. ISBN 0-7190-5396-X.
  6. Musser. p. 364.