سودکلا

در بخش دودانگه شهرستان ساری، هشت کیلومتری شهرمحمدآباد (مرکزبخش دودانگه)، دهستان بنافت، روستای سودکلا درمیان گورستان عمومی روستا واقع شده است.

به گفته اهالی در دوره سلجوقیان، درویش علی حاجی در روستای سودکلا با خانواده اش زندگی می‌کرد که اصلیت وی ساروی بود. این شخص شیعه دوازده امامی و القاب اوبر روی صندوق به این عبارت (حضرت شیخ الاسلام اعظم، قطب اولیاءالله العظام، مرشد طوایف العنام سیف‌الله) نوشته است. از این القاب چنین می‌نماید که این شخص مرجع تقلید زمان خود و مرشد درویشان آن دوره بوده و سودکلا مرکز دین آن زمان بود و تمام مردم دودانگه و اطراف آن به این شخص اقتدا می‌کردند.

این بزرگوار در بنایی به ابعاد ۵/۸۰ در ۵/۸۰متر بیرونی و ۲/۷۵در۴/۳۰ متر قسمت داخلی مدفون بوده که از آجر و ساروچ ساخته شده است و به صورت چهار ضلعی که قبلاً پوشش گنبدرک بوده که گنبد آن دو جداره و داخل گنبد هم به صورت مدور می‌باشد.

در داخل این بنا یک صندوق چوبی مکعب مستطیل شکل که در اطراف آن این عبارت نوشته شده بود وجود داشت:

عمل عبادالله حاجی ابن محمد نجار فریمی - در ستون غربی صندوق عمل محمد بن یوسف سلطانی -ستون غربی با خط خوش صلوات کبیر- در بالای چهار چوب افق اضلاع غربی، شمالی و شرقی از محمد مصطفی) ص (تا حجت بن عسکری آمده است.

سوره اخلاص با خط بسیار زیبای کوفی در ضلع جنوبی صندوق و نوشته تزئین گلدار:

اتمام شد صندوق به مدت یک سال حسین بن درویش تاج سر

در مرکز بدنه ضلع جنوبی صندوق سوره مبارکه کوثر با خط زیبا و عبارت عمل یوسف ابن احمد سلطانی آمده است.

دو وسط بدنه شمالی صندوق عبارت:

هو وفات حضرت شیخ الاسلام اعظم، قطب اولیاءالله العظام، مرشد طوایف الانام سیف‌الله فی الدنیا، مال درویش علی حاجی قدس الله روحه العزیز،

در شب دوشنبه دوازدهم جمادی الاول، سنه ثلاث و ثلاثین و ثمانمانه)۸۳۳ه-ق (این بنا در دوره صفویه تعمیر شد و در سال ۱۳۵۳

هجری قمری، حدود ۷۶ سال پیش یک بار دیگر بر اثر زلزله تخریب شد که با اهتمام شیخ ابوالقاسم دودانگی بنا بازسازی گردید که شعر معروف

مرحوم نادعلی طیبی به این صورت آمده است.

در هزار و سیصدوپنجاه و سه/ شد زمین لرزه، بنا از بین رفت

شد دودانگه بانی تعمیر وی/در هزار و سیصد و پنجاه و هفت

در اطراف این بنا دو امامزاده به نام‌های امامزاده حسین و خضر عالم هم موچود می‌باشد و یک درخت به نام ارس (سرو) که کارشناسان عمر آن را بیش

از ۲۰۰۰ سال تخمین زده‌اند نیز موجود می‌باشد.

دوریش علی حاجی در بین مردم منطقه به امامزاده مشهورند.

بنای ساختمان بقعه قدیمی به شکل مربع وبرفرازآن گنبدی عرقچینی قرار دارد که بیرون آنراحلب سرکرده اند، مدخل اصلی بقعه شامل اتاق است.

که ازآن به عنوان شبستان استفاده می‌کنند و توسط دودرب تودرتوی قدیمی که متعلق به دوره قاجاریه است به حرم راه می‌یابد.

زمین زیارتگاه حدود ششصد مترمربع است که چند اصله درخت سرو تنومند به آن زیبایی بخشیده است. در مقابل بقعه مزاردیگری است.

که به آن بقعه درویش می‌گویند و تمام اثر آن ازبین رفته ودورآنرا پرده کشیده‌اند.^[۲]

در ضلع غربی قبرستان بنایی سنتی با کاهگل درست شده و داخل این بنا ضریحی چوبی و ساده قرار دارد که ایشان از فرزندان میر عماد می‌باشند که از اجداد سادات ولیک بنی هااست.^[۳]

این بزرگوار از عالمان عصر خود بوده و ایشان از اجداد عالمی‌های روستای ولیکچال است چنانچه عقبه ایشان این بنای نپار مانند را که قبلاً کاهگل بوده و به علت عوامل طبیعی تخریب شده بود مرمت می‌نمودند.

اما سنگی روی مزار آرامگاه جناب خضر عالم وجود داشت که به صورت مکعب مستطیل بوده و به وزن بیش از یک تن و به ابعاد دو متر در یک متر در هفتاد سانتی‌متر که در داخل یک قاب سنگی دیگر به ارتفاع چهل سانتیمتر قرار داشت و در سی سال گذشته دستخوش سوداگران گنج قرار گرفته و تخریب گردید.

همچنین عالمان بنام دیگری از حدود ۲۰۰ سال پیش بنا به شواهد نسل حاضر و به استناد به آثار تاریخی و کتاب تاریخ بنافت ظهور نمودند از جمله شیخ محمد حسین و شیخ محمد می‌توان نام برد که از نجف و کربلا و نزد اساتید بزرگی مانند آخوند ملا محمد کاظم خراسانی تلمذ نمودند.

نقل است در باغ کناری قبرستان سودکلا که قبلاً جزء حریم قبرستان بود قبر خواهر دوریش علی وجود داشت که یک سنگ منتظم حکاکی شده با خط ثلث در بالای آن قرار داشت که متأسفانه به تاراج رفته است.^[۴]

با توجه به قدمت طولانی ساخت این حمام و رواج این حمام در دوران صفویه (صفویان از سال ۹۰۷ تا سال ۱۱۳۵ هجری قمری حکومت داشتند) می‌توان گفت این حمام به احتمال زیاد در دوران صفویه ساخته شده است.

در آن زمان در منطقه بنافت تنها حمام عمومی فعال بوده و معروف است اهالی روستاهای مجاور به این حمام می‌آمدند. آب مصرفی حمام از طریق چاهی که در حیاط مرحوم حسین شریفی قرار داشت تأمین می‌شد.

ورودی حمام با شش پله به زیرزمین می‌رفت و بعد از عبور از پاشور وارد رختکن می‌شد که پنج یا شش عدد طاق داشت. به دلیل قرار گرفتن حمام در زیر زمین، روشنایی داخل حمام از سه روجین که روی طاق حمام بود وشیشه در آن استفاده شده بود تأمین می‌شد.

سیستم گرمایشی حمام به صورت زیر بود:

سوخت حمام از هیزم‌هایی بود که در «تونی» زیر دیگ (دز) قرار می‌دادند که بعد از گرم کردن دیگ از طریق کانال‌هایی که از زیر حمام رد می‌شد عبور و باعث گرم شدن اتاقک حمام می‌شد. آب گرم داخل دز به خزانه انتقال و درآنجا با آب سرد ی که از سرداب می‌رسید به دمای مطلوب می‌رسید. تأمین هیزم حمام با مشارکت عمومی و سرانه خانواری یک بار هیزم بود.

این حمام چندین بار توسط زلزله خسارت‌هایی به آن وارد شد که آخرین آن، زلزله سال ۱۳۱۳ بوده که مرحوم مشتی نادعلی طیبی در گزارشی از آن یاد می‌کنند. در آن زمان بزرگ محل مرحوم شیخ ابولقاسم دودانگی بودند و تعمیرات مربوط به خسارت‌های زلزله توسط ایشان انجام گرفت.

در دهه چهل برای تعمیر حمام مقرر شد هر خانواده دو بار گچ از کلیج کلا بیاورد و همچنین دو یا سه روز برای تعمیر آن کار کنند سنگ گچ را در کوره ای پختند و طی فرایندی به پودر گچ تبدیل و در تعمیر حمام به کار بردند. تعمیر حمام توسط آقای رنجبر که به دعوت آقای محمدتقی کیایی (از خیرین و معتمد محل) به سودکلا آمده بود انجام گرفت.

در دهه ۵۰ خزانه حمام به دلایل مسائل بهداشتی برچیده و تعداد ۴ عدد دوش در آن مجهز گردید.

در حال حاضر این حمام در حال از بین رفتن است و همت اهالی را برای احیایش می‌طلبد.

(زادهٔ ۱۲ آبان ۱۳۱۵ در سودکلا، ساری - ۶ اسفند ۱۳۹۵) خواننده، نوازنده و موسیقی‌دان مازندرانی بود. او در سومین جشنوارهٔ موسیقی فجر به عنوان نوازندهٔ برتر شناخته شد. درمرداد ماه سال ۱۳۷۰ با سازِ لَلِه‌وا در جشنواره آوینیون فرانسه و در شهریورماه همان سال در جشن هنر ایران در شهر دوسلدرف آلمان شرکت کرد.

پدرش با موسیقی مخالف بود ولی او با تشویق مادرش از ۷ سالگی آموختن موسیقی را آغاز کرد. در مکتب زادگاهش و همچنین مکتب روستای سید ابوصالح درس خواندن را شروع کرد و بدین ترتیب هنگام نام‌نویسی در دبستان روستای همسایه (سنگده) مستقیم در پایهٔ سوم پذیرفته شد. پایه‌های بعدی را در دبستان حافظ ساری گذراند و با نمرهٔ ممتاز این مقطع را به پایان رساند. با از دست دادن پدر در ۱۵ سالگی ناگزیر تحصیل را رها کرد و شغل پدر یعنی دامپروری را ادامه داد. طیبی در ۲۱ سالگی ازدواج کرد و در ۳۴ سالگی به‌عنوان نوازنده و خواننده در رادیو ساری حضور یافت. در ۳۵ سالگی با مدرک ششم دبستان به صورت کارمزدی به استخدام ادارهٔ فرهنگ و هنر درآمد و پس از ۶ سال فعالیت توانستدر پست نوازندگی مشغول شود. پیش از پیروزی انقلاب ۴ نوار منتشر کرد پس از انقلاب هم «لله وا» نخستین نواری بود که از در سال ۱۳۶۵

پخش شد. او در این اثر، قطعات ویژهٔ للِه‌وا را نواخت. قطعاتی که هم‌اکنون منبع و مآخذ لَله نوازانِ مازندران است. در همین سال‌ها با بردن جایزهٔ

جشنواره فجر به آوازهٔ خود افزود و در سراسر ایران طرفدارانی یافت.

مرحوم نادعلی طیبی مشهور به مشهدی علیجان شاعر، طبیب و مداح سودکلائی در تاریخ ۱۲۸۲/۱۰/۰۵ در روستای سودکلا به دنیا آمد، پدر ایشان محمد باقر و مادر ایشان سید زینب تقوی بود. او کودکی بسیار باهوش بوده و در سال سال ۱۲۹۰به درخواست اهالی میرزا علی اکبر تهرانی مکتب خانه ای در سودکلا دایر و نادعلی در این مکتب خانه به تحصیل پرداخت و بعد از چند سال به تشویق باسوادهای محل جهت تحصیل به حوزه علمیه سلیمان خان ساری رفت و بعد از اتمام تحصیل به سودکلا بازگشت و مکتب خانه ای دایر کرد و شاگردانی از روستاهای سودکلا، دادوکلا، ولیکچال و رسکت و رجه و دهمیان و برنت در این مکتب خانه تحصیل می‌کردند. نادعلی از طریق تدریس، طبابت و کار در دفتر ثبت ازدواج و طلاق دودانگه که در سودکلا قرار داشت ارتزاق می‌کرد و در سال ۱۳۲۰/۱۱/۰۸ بر اثر بیماری حصبه درگذشت در سودکلا دفن و در سال ۱۳۴۸ طبق وصیت نبش قبر شد و به مشهد منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد.

وی اشعار فراوانی پیرامون مسائل و موضوعات مختلف سروده که علی اصغری ولیکبنی این اشعار را در سه جلد مرثیه ها،^[۵] دیوان اشعار و اشعار تبری در سال ۱۳۹۷ به چاپ رساند^[۴]

شیخ ابوالقاسم دودانگی در سال ۱۲۷۰ خورشیدی در سودکلا متولد شد و پس از گذرندان تحصیلات مقدماتی در مکتب خانه سودکلا، برای ادامه تحصیل نزد ملا محمد کاظم آقا مشهدی رفت و چند سال خدمت ایشان به کسب علوم پرداخت. بعد از درگذشت ملا محمدکاظم، ایشان به مدرسه سلیمان خان ساری رفت و بعد از سال‌ها تحصیل به عنوان استاد در این مدرسه به تدریس پرداخت.

با روی کارامدن رضا شاه وبسته شدن درب مدارس دینی ایشان به سودکلا بازگشت و در سال ۱۳۱۸ مجوز^[۶] تأسیس سردفتری ازدواج و طلاق دهستان‌های دودانگه را از وزیر دادگستری پهلوی اول اخذ و این دفتر را در سودکلا تأسیس کرد و تا سال ۱۳۲۲ این دفتر در سودکلا وجود داشت. ایشان در تاریخ ۱۳۲۲/۱۰/۲۶ بر اثر بیماری حصبه درگذشت و در کنار مزار درویش علی حاجی به خاک سپرده شد.^[۴]

ارسلان طیبی فرزند استاد حسین طیبی سودکلائی در تاریخ ۱۳۴۵/۱۰/۰۱در روستای سودکلای دودانگهٔ ساری زاده شد. در سال ۱۳۵۶کارش را به همراه استاد حسین طیبی به عنوان هنرجوی آواز محلی شروع نمود و سپس لله وا را نزد ایشان فراگرفت و به همراه استاد در اکثر جشنواره‌های سراسری شرکت داشته است. وی در سال ۱۳۷۶ به عضویت گروه شواش به سرپرستی استاد احمد محسن پور درآمده و در اکثر آلبوم‌ها و کنسرت‌های این گروه به عنوان خواننده و نوازنده شرکت داشته و در سال ۱۳۸۳و ۱۳۸۷ به همراه گروه شواش در کشور آلمان به اجرای برنامه پرداختند و دو آلبوم مستقل به نام‌های مازنی خونش و کلک چو را منتشر کردند.

بیوگرافی گروه ماه تی تی

گروه ماه تی تی به سرپرستی ارسلان طیبی در سال ۱۳۸۲ فعالیت هنری خود را آغاز نموده است و در همایش‌های گوناگونی به اجرای برنامه پرداختند و تا کنون یک اثر به نام کلک چو را منتشر کرده‌اند.^[۷]

هنرمندان گروه ماه تی تی: ارسلان طیبی (خواننده، لله وا)، فریدون طیبی (نقاره)، بهشاد طیبی (دو تار) علی باکویی (دوتار)^[۸]