شاخص کیفیت زندگی

نقشهٔ جهانی نمایش امتیازات کیفیت زندگی

مردم در کشورهای توسعه‌یافته به رفاه اقتصادی دست یافته‌اند ولی، احساس نمی‌کنند که زندگیشان، از کیفیت مطلوبی برخوردار باشد. پس، رشد شاخص تولید ناخالص داخلی (GDP) که معرف رشد اقتصادی است، نمی‌تواند معیار بهبود کیفیت زندگی مردم تلقی شود.[۱] از این رو، برای نخستین بار، در سال ۲۰۰۵ میلادی، واحد اطلاعاتی اکونومیست (EIU)، شاخص اقتصادی و اجتماعی جدیدی را به منظور رتبه‌بندی کشورهای جهان ارائه کرد. این معیار رتبه‌بندی کشورها را شاخص کیفیت زندگی (QLI)، نام‌گذاری کرده‌اند.[۲]

عوامل تعیین‌کنندهٔ کیفیت زندگی

عوامل نه‌گانهٔ کیفیت زندگی و شاخص‌های به‌کار گرفته شده در نمایش چنین عواملی عبارتند از:

  1. تعالی مادی: سرانه تولید ناخالص ملی
  2. سلامتی: امید به زندگی
  3. ثبات سیاسی و امنیت: نرخ ثبات سیاسی و امنیت
  4. زندگی خانوادگی: نرخ طلاق (در هر هزار نفر)
  5. زندگی اجتماعی: نرخ حضور در اماکن مذهبی یا عضویت در سندیکاها
  6. اقلیم و جغرافیا: عرض جغرافیائی، شرایط اقلیمی بین گرمتر و سردتر را مشخص می‌سازد.
  7. امنیت شغلی: نرخ بیکاری
  8. آزادی سیاسی: متوسط شاخص‌های آزادی‌های مدنی و سیاسی
  9. برابری جنسیتی: نسبت متوسط درآمد مرد و زن، بر اساس آخرین داده‌های در دسترس[۳]

رتبه‌بندی کشورها بر اساس کیفیت زندگی

هر ساله سازمان‌های مختلف بر اساس این شاخص، کشورهای مختلف جهان را رتبه بندی می‌کنند که عدد بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بالاتر در این کشور است. بر اساس این رتبه بندی‌ها در سال ۲۰۲۲، کشورهای سوئیس، دانمارک، هلند، فنلاند و استرالیا در رتبه‌های اول تا پنجم قرار گرفتند.[۴]

این فهرست شامل ۸۷ کشور جهان است و در سال ۲۰۲۲ به روز شده‌است. عدد بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بالاتر در هر کشور است. به‌علاوه رنگ‌های جدول نمایش دهنده سیستم حکومتی هر کشور است.

رنگ‌ها
  •   جمهوری تمام‌ریاستی: رئیس کشور، رئیس جمهور است که رئیس دولت است و مستقل از قوه مقننه است
  •   جمهوری نیمه‌ریاستی: رئیس کشور رئیس جمهوری است که دارای برخی قدرت‌های اجرایی و مستقل از قوه مقننه است. باقی مانده قدرت اجرایی در اختیار وزارتخانه‌ای است که مشروط به اعتماد مجلس است
  •   جمهوری با ریاست اجرایی که توسط قوه مقننه معرفی شده یا توسط آن انتخاب می شود:: رئیس جمهور هم رئیس کشور و هم رئیس دولت است. وزارتخانه، از جمله رئیس‌جمهور، می‌توانند مشمول اعتماد پارلمان باشد یا خیر
  •   جمهوری مجلسی: رئیس کشور رئیس جمهوری است که عمدتاً یا کاملاً تشریفاتی است. وزارتخانه منوط به اعتماد مجلس هستند
  •   پادشاهی مشروطهٔ مجلسی: رئیس کشور پادشاهی است که عمدتاً یا کاملاً تشریفاتی است. وزارتخانه منوط به اعتماد مجلس است
  •   پادشاهی مشروطهٔ مجلسی: رئیس کشور یک پادشاه اجرایی است. پادشاه شخصاً قدرت را در هماهنگی با سایر نهادها اعمال می کند
  •   پادشاهی مطلقه: رئیس کشور قدرت اجرایی دارد. تمام قدرت متعلق به پادشاه مطلقه است
  •   دولت تک‌حزبی: رئیس کشور ممکن است اجرایی یا تشریفاتی باشد. قدرت از نظر قانون اساسی به یک جنبش سیاسی واحد مرتبط است
ردیف کشور / منطقه شاخص کیفیت زندگی بر پایه کشور[۵]
1سوئیس۱۹۵٫۲۷
2 دانمارک۱۹۲٫۳۶
3 هلند۱۸۵٫۳۸
6 فنلاند۱۸۴٫۹۶
5 استرالیا۱۸۳٫۸۱
6 ایسلند۱۸۲٫۲۶
7 آلمان۱۸۰٫۲۷
8 اتریش۱۷۹٫۱۶
9 نیوزیلند۱۷۶٫۸۱
10 نروژ۱۷۶٫۳۹
11 سوئد۱۷۵٫۳۰
12 استونی۱۷۴٫۱۹
13 عمان۱۷۳٫۶۸
14 لوکزامبورگ۱۷۳٫۶۳
15 ایالات متحده آمریکا۱۷۰٫۷۲
16 ژاپن۱۶۹٫۴۸
17 اسلوونی۱۶۹٫۰۴
18 اسپانیا۱۶۸٫۴۸
19 جمهوری چک۱۶۲٫۶۴
20 پرتغال۱۶۲٫۵۲
21 لیتوانی۱۶۱٫۸۴
22 بریتانیا۱۶۱٫۷۴
23 کانادا۱۶۰٫۳۸
24 امارات متحده عربی۱۶۰٫۳۸
25 کرواسی۱۵۹٫۲۱
26 فرانسه۱۵۶٫۶۵
27 قطر۱۵۴٫۵۳
28 جمهوری ایرلند۱۵۴٫۵۲
29 بلژیک۱۵۱٫۸۶
30 سنگاپور۱۵۱٫۵۹
31 اسلواکی۱۵۱٫۱۶
32 لتونی۱۵۰٫۸۱
33 عربستان سعودی۱۴۹٫۵۴
34 قبرس۱۴۷٫۱۰
35 اسرائیل۱۴۶٫۰۶
36 ایتالیا۱۴۱٫۰۷
37 تایوان۱۴۰٫۱۵
38 لهستان۱۴۰٫۰۲
39 مجارستان۱۳۷٫۱۵
40 آفریقای جنوبی۱۳۶٫۰۲
41 پورتوریکو۱۳۳٫۷۷
42 رومانی۱۳۳٫۳۸
43 بلغارستان۱۳۰٫۰۹
44 یونان۱۲۹٫۲۴
45 بوسنی و هرزگوین۱۲۷٫۰۷
46 کره جنوبی۱۲۵٫۰۴
47 مکزیک۱۲۴٫۹۰
48 ترکیه۱۲۴٫۰۵
49 اروگوئه۱۲۲٫۲۶
50 کاستاریکا۱۲۲٫۰۷
51 گرجستان۱۲۱٫۱۴
52 اکوادور۱۱۸٫۸۴
53 مالزی۱۱۷٫۹۸
54 کویت۱۱۷٫۳۴
55 صربستان۱۱۷٫۲۳
56 تونس۱۱۴٫۵۶
57 پاناما۱۱۴٫۳۲
58 اردن۱۱۳٫۹۲
59 اوکراین۱۱۱٫۹۳
60 هند۱۱۰٫۹۹
61 مقدونیه شمالی۱۰۹٫۶۰
62 مالت۱۰۹٫۵۰
63 بلاروس۱۰۸٫۴۸
64 مراکش۱۰۷٫۵۴
65 برزیل۱۰۷٫۰۴
66 آرژانتین۱۰۵٫۴۲
67 چین۱۰۵٫۰۷
68 جمهوری آذربایجان۱۰۴٫۱۰
69 کلمبیا۱۰۳٫۵۴
70 روسیه۱۰۳٫۲۸
71 پاکستان۱۰۲٫۵۷
72 تایلند۱۰۰٫۹۷
73 شیلی۱۰۰٫۱۵
74 لبنان۹۹٫۳۵
75 هنگ کنگ۹۸٫۴۲
76 قزاقستان۹۳٫۷۷
77 کنیا۹۲٫۵۴
78 اندونزی۹۰٫۳۶
79 ویتنام۸۹٫۹۵
80 مصر۸۹٫۸۷
81 فیلیپین۸۳٫۷۴
82 پرو۸۰٫۴۲
83 ونزوئلا۷۷٫۴۳
84 سری‌لانکا۶۷٫۸۸
85 بنگلادش۶۷٫۵۹
86 ایران۶۴٫۸۹
87 نیجریه۵۲٫۴۴

وضعیت خاورمیانه و قفقاز

رتبهٔ منطقه‌ای
شاخص کیفیت زندگی		رتبهٔ جهانیکشور یا سرزمینشاخص کیفیت زندگی
(از ۱۰)		شاخص توسعهٔ انسانی
(از ۱)
۱۲۳ قبرس۷٫۰۹۷۰٫۸۱۰
۲۳۸ اسرائیل۶٫۴۸۸۰٫۸۷۲
۳۴۱ قطر۶٫۴۶۲۰٫۸۰۳
۴۵۰ ترکیه۶٫۲۸۶۰٫۶۷۹
۵۵۵ کویت۶٫۱۷۱۰٫۷۷۱
۶۶۲ بحرین۶٫۰۳۵۰٫۸۰۱
۷۶۷ عمان۵٫۹۱۶۰٫۸۴۶
۸۶۹ امارات متحدهٔ عربی۵٫۸۹۹۰٫۸۱۵
۹۷۲ عربستان سعودی۵٫۷۶۷۰٫۷۵۲
۱۰۷۵ اردن۵٫۶۷۵۰٫۶۸۱
۱۱۸۰ مصر۵٫۶۰۵۰٫۶۲۰
۱۲۸۵ ارمنستان۵٫۴۲۲۰٫۶۹۵
۱۳۸۶ آذربایجان۵٫۳۷۷۰٫۷۱۳
۱۴۸۷ گرجستان۵٫۳۶۵۰٫۶۹۸
۱۵۸۸ ایران۵٫۳۴۳۰٫۷۰۲
۱۶۹۳ پاکستان۵٫۲۲۹۰٫۴۹۰
۱۷۹۷ سوریه۵٫۰۵۲۰٫۵۸۹
۱۸۱۰۲ ترکمنستان۴٫۸۷۰۰٫۶۶۹
۱۹۱۰۷ تاجیکستان۴٫۷۵۴۰٫۵۸۰

کشورهای لبنان (با شاخص توسعهٔ انسانی ۰٫۸۰۳)، یمن (با شاخص توسعهٔ انسانی ۰٫۴۳۹) و فلسطین در این فهرست گنجانده نشده‌اند.

وضعیت ایران

شاخص کیفیت زندگی که به صورت سالانه، بین ۱۹۴ کشور جهان ارزیابی و منتشر می‌شود، نشان می‌دهد که کیفیت زندگی مردم ایران، در مقایسه با دیگر کشورهای جهان، به رتبه ۱۵۰ در سال ۲۰۱۰ میلادی، کاهش پیدا کرده‌است. این رتبه‌بندی نشان می‌دهد که هزینهٔ زندگی در ایران، ۷۱٪ افزایش پیدا کرده‌است.

البته، نباید فراموش کرد که اجزای تشکیل‌دهندهٔ 'شاخص کیفیت زندگی بر این موضوع تأکید دارند که اگر چه اقتصاد در بهبود سطح زندگی نقش مؤثر دارد ولی، شرط کافی برای ارتقای کیفی زندگی محسوب نمی‌شود و شروط دیگری نیز برای ارتقای این شاخص، در زندگی افراد لازم است.

با توجه به کشورهای مورد بررسی در خاورمیانه، می‌توان گفت که وضعیت ایران، در حدی متوسط، قرار دارد و از نظر شاخص کیفیت زندگی، مانند بسیاری دیگر از کشورهای خاورمیانه، تحول چندانی به دست نیاورده است؛ ولی، اگر این نکته را با هدف‌گذاری کشور در زمینهٔ تبدیل شدن به قدرت اول منطقه، از جمیع جهات، مورد ارزیابی قرار دهیم، می‌توان گفت که مدیران و برنامه‌ریزان نتوانسته‌اند که به این هدف نزدیک شوند و در عمل، کشوری مانند ترکیه، با مدیریت و برنامه‌ریزی بهتر، توانسته‌است تا سطح کیفی زندگی در این کشور را افزایش دهد و در مقابل، کشور ما، در عمل، درجا زده‌است.[۶]

با در نظر گرفتن شاخص‌های کیفیت زندگی در جهان از میان ۶۰ کشور مورد مطالعه در سال ۱۳۹۷، ایران به‌دلیل ۹۰ درصد فقر مطلق زندگی از کل جمعیت مردم ایران، در رتبه ۵۸ قرار دارد.[۷]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ شهیندخت خوارزمی، کیفیت زندگی و شاخص خوشبختی، همشهری آنلاین، شنبه سیزدهم مردادماه ۱۳۸۶ خورشیدی. بایگانی‌شده در ۹ مارس ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
  2. ↑ ویکی‌پدیای انگلیسی
  3. ↑ http://www.economist.com/media/pdf/QUALITY_OF_LIFE.pdf
  4. ↑ «Quality of Life Index by Country 2022 Mid-Year». www.numbeo.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۰۲.
  5. ↑ "Quality of Life Index by Country 2022". www.numbeo.com.
  6. ↑ سایت خبری و تحلیلی تابناک، مقایسهٔ شاخص کیفیت زندگی در ایران با دیگر کشورها، چهاردهم تیرماه ۱۳۸۹ خورشیدی
  7. ↑ «رتبه 58 ایران بین 60 کشور از نظر کیفیت زندگی».

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.