شاهزاده-اسقف‌نشین بازل
شاهزاده-اسقف‌نشین بازل Fürstbistum Basel بازل | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۰۳۲–۱۸۰۳ | |||||||||||
 پرچم
 نشان ملی
| |||||||||||
 شاهزاده-اسقف‌نشین در سده هجدهم | |||||||||||
| وضعیت | شاهزاده-اسقف‌نشین | ||||||||||
| پایتخت |
| ||||||||||
| زبان(های) رایج | فرانک-کومتوآ، آلمانی آلِمانی بالا، لاتین | ||||||||||
| دین(ها) | کاتولیک کلیسای اصلاح‌شده سوئیس (از اوایل سده شانزدهم) یهودیت (از اواخر سده دوازدهم) | ||||||||||
| حکومت | شاهزاده‌نشین انتخابی (Hochstift) | ||||||||||
| شاهزاده-اسقف | |||||||||||
• ۱۰۳۲–۱۰۴۰ | اولریش دوم | ||||||||||
• ۱۷۹۴–۱۸۰۳ | فرانتس زاور فون نوو | ||||||||||
| تاریخ | |||||||||||
• تأسیس اسقف‌نشین | ۷۴۰ | ||||||||||
• ارتقا به شاهزاده-اسقف‌نشین | ۱۰۳۲ | ||||||||||
• پیوستن به حلقۀ راین علیا | ۱۴۹۵ | ||||||||||
| ۱۵۲۸ | |||||||||||
| ۱۷۹۷ | |||||||||||
• مدیاتیزه به بادن | ۱۸۰۳ | ||||||||||
| واحد پول | راپن تالر بازل (۱۵۷۶–۱۷۹۸) | ||||||||||
| |||||||||||
.svg.png){kind=small}
شاهزاده-اسقف‌نشین بازل (به آلمانی: Fürstbistum Basel) یک شاهزاده-اسقف‌نشین در داخل امپراتوری مقدس روم بود که از سال ۱۰۳۲ تا ۱۸۰۳ وجود داشت. این قلمرو توسط شاهزاده-اسقف‌های بازل اداره می‌شد که به عنوان حاکمیت روحانی دارای مقام شاهزاده‌های امپراتوری بودند و در مجلس امپراتوری دارای کرسی و رأی بودند.[۱]
تاریخچه
اسقف‌نشین بازل در دوره کارولنژی‌ها تأسیس شد. نخستین اسقف ثبت‌شده بازل، والائوس (Walaus) بود که در زمان پاپ گریگوری سوم (۷۳۱–۷۴۱) به عنوان اسقف اعظم ذکر شده است، هرچند صحت تاریخی این موضوع مورد تردید است.[۲] در سال ۷۹۱، شارلمانی عنوان اسقف بازل را به والدو (Waldo)، راهب صومعه رایخناو اعطا کرد[۲].
در سال ۹۹۹، رودولف سوم، پادشاه بورگوندی، دیر موتیه-گراندوال را به اسقف بازل اعطا کرد و بدین ترتیب اسقف‌نشین به یک دولت تابع سکولار در داخل بورگوندی تبدیل شد[۲]. پس از مرگ رودولف در سال ۱۰۳۲، این تابعیت به بی‌واسطگی امپراتوری تبدیل شد و اسقف بازل به مقام شاهزاده-اسقف ارتقا یافت[۱].
شاهزاده-اسقف‌نشین بازل در اواخر سده دوازدهم تا اوایل سده چهاردهم به اوج قدرت خود رسید. با این حال، در جریان سده چهاردهم، مشکلات مالی اسقف‌ها را مجبور به فروش بخش‌هایی از قلمروی خود کرد.[۲] در سده پانزدهم، اسقف‌های موفق از نظر سیاسی و نظامی توانستند برخی از سرزمین‌های از دست رفته را بازپس گیرند و بازل به عنوان یک «شهر هم‌پیمان» با کنفدراسیون سوئیس قدیم همسو شد[۲].
اصلاحات پروتستانی
بازل در سده پانزدهم به کانون مسیحیت غربی تبدیل شد و شورای بازل (۱۴۳۱–۱۴۴۹) در این شهر برگزار گردید[۲]. در سال ۱۴۵۹، پاپ پیوس دوم دانشگاه بازل را تأسیس کرد که بعدها شخصیت‌های برجسته‌ای مانند اراسموس روتردامی و پاراسلسوس در آن تدریس کردند[۲].
خود شهر بازل به تدریج استقلال خود را از شاهزاده-اسقف‌ها به دست آورد و حتی پس از پیوستن به کنفدراسیون سوئیس در سال ۱۵۰۱، همچنان تا آغاز اصلاحات پروتستانی در سال ۱۵۲۱، سوگند وفاداری اسمی را به اسقف‌ها تجدید می‌کرد.[۲] در سال ۱۵۲۸، اصلاحات به رهبری یوهانس ائکولامپادیوس به طور رسمی توسط شهر پذیرفته شد و شاهزاده-اسقف فیلیپ فون گوندلسهایم اقامتگاه خود را به پورانترویی منتقل کرد[۲].
انحلال
شاهزاده-اسقف‌نشین بازل بیشتر قلمرو باقی‌مانده خود را در سال ۱۷۹۲ به جمهوری روراسی (که بعداً به دپارتمان مون-ترریب تبدیل شد) از دست داد.[۳] پیمان کامپو فورمیو در سال ۱۷۹۷ الحاق فرانسه را به رسمیت شناخت. در نتیجه مدیاتیزاسیون آلمان در سال ۱۸۰۳، قلمرو باقی‌مانده (عمدتاً شلینگن) به مارگراف‌نشین بادن ملحق شد و وضعیت اسقف‌های بازل به عنوان حاکمان سکولار پایان یافت[۲].
قلمرو
در سده شانزدهم، شاهزاده-اسقف‌نشین بازل شامل سرزمین‌هایی بود که اکنون در کانتون‌های سوئیس بازل-لاندشافت، ژورا، سولوتورن و برن، علاوه بر سرزمین‌های کوچکی در بخش‌های همجوار جنوب آلمان و شرق فرانسه قرار دارند.[۲] پایتخت آن تا سال ۱۵۲۸ بازل بود و پس از آن به پورانترویی (تا ۱۷۹۲) و سپس به شلینگن منتقل شد[۲].
جستارهای وابسته
یادداشت‌ها
منابع
- بنیانگذاریهای دهه ۱۰۳۰ (میلادی) در امپراتوری مقدس روم
- بنیانگذاریهای ۱۰۳۲ (میلادی) در اروپا
- انحلالهای ۱۸۰۳ (میلادی) در امپراتوری مقدس روم
- دولتشهرها
- پادشاهیهای گذشته در اروپا
- سوئیس قرون وسطی
- ایالتها و قلمروهای منحلشده در ۱۸۰۳ (میلادی)