شهرستان خوانسار

شهرستان خوانسار
موقعیت در استان
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	اصفهان
مرکز شهرستان	خوانسار
سایر شهرها	ویست
بخش‌ها	مرکزی
سال تأسیس	۱۳۵۸
اداره
فرماندار	عباسعلی علیخاصی
مردم
جمعیت	۳۳٬۰۴۹ نفر (سال ۱۳۹۵)
جغرافیای طبیعی
مساحت	۹۵۲ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا	۲۲۱۵ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۲۴ سانتی گراد
بارش سالانه	۴۵۳ میلی لیتر
روزهای یخبندان سالانه	۹۱ روز
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن	۰۳۱
وبگاه	فرمانداری خوانسار

شهرستان خوانسار یکی از شهرستان‌های استان اصفهان است. مرکز این شهرستان، شهر خوانسار است.

پیشینه آبادی و زندگی در محدوده شهرستان خوانسار به پیش از اسلام می‌رسد. وجود آتشکده و غار هیکل، اسامی باستانی تعداد قابل توجهی از روستاهای این منطقه، وجود زبان و گویش مستقل خوانساری که از گویش‌های پارسی میانه مربوط به دوران ساسانیان است و وجود سکنه یهودی تا دهه ۱۳۵۰ در قدیمیترین نقاط شهری خوانسار (محله شهرک) نشان دهنده تاریخ کهن این منطقه می‌باشد.

این شهرستان در شمال غرب استان اصفهان واقع و از سمت شمال به شهرستان گلپایگان، از سمت شرق به شهرستان نجف‌آباد و از جنوب و غرب به شهرستان فریدن و شهرستان بوئین میاندشت محدود می‌باشد. شهر خوانسار در موقعیت جغرافیایی ۳۳درجه و ۱۳ دقیقه عرض شمالی و ۵۰درجه و ۱۹دقیقه طول شرقی قرار دارد. فاصله مرکز این شهرستان از مرکز استان ۱۵۵کیلومتر و از پایتخت کشور تهران ۳۸۰ کیلومتر می‌باشد. بیشینه دمای این شهرستان در طول سال ۳۶٫۵ و کمینه آن ۱۲٫۵- می‌باشد. مساحت حوزه استحفاظی شهرستان خوانسار ۹۵۷۸۰ هکتار می‌باشد و مساحت محدوده و حریم شهر به ترتیب ۱۲۲۳ و ۶۸۸۹ هکتار می‌باشد.

به استناد نقشه‌های ۱:۲۵۰۰۰ سازمان نقشه‌برداری کشور حداقل ارتفاع شهرستان ۱۹۷۹ متر و حداکثر ارتفاع آن ۳۴۴۶ متر از سطح دریاهای آزاد است. و از این جهت جز ده شهر مرتفع ایران به حساب می‌آید.^[۱]

در ارتباط با لهجه، گویش یا زبان‌های رایج در خوانسار نیز چنین باید بیان شود که در این شهرستان، مشابه بسیاری از مناطق دیگر سرزمین ایران، گروه‌های مختلف زبانی دیده می‌شود. بااین‌حال، در شهر خوانسار برخی از مردمان ساکن در بسیاری از محلات، معمولاً به گویش مستقلِ معروف به «گویش خوانساری» سخن می‌گویند. این گویش ریشه در زبان فارسی قدیم داشته و از قبل از اسلام تا به امروز در این شهر رایج است. گویش خوانساری از زبان‌های ایرانی مرکزی و شاخه‌ای از زبان‌های ایرانیِ غربی شمالی و بالأخره شاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی محسوب می‌گردد. این گویش به‌دلیل کاهش شدید گویشوران آن و نیز به علت مهاجرت برخی از اهالی بومی از خوانسار، و نیز نفوذ رسانه‌ها، و همچنین بی‌انگیزگی و استقبال نشدن توسط نسل‌های جدید، در معرض خطر نابودی قرار دارد. علاوه بر گویش خوانساری، مردمان ساکن در برخی روستاهای تابعهٔ خوانسار نیز از لهجه یا زبان دیگری استفاده می‌کنند، که برای نمونه می‌توان به لهجهٔ نزدیک به گلپایگانیِ اهالی ساکن در روستای ویست و زبان ترکی برخی از ساکنان روستاهای کهرت و ارجنک و خشکرود و… اشاره کرد. علاوه بر این برخی از مردم ساکن مناطقی چون تیدجان و قودجان و بیدهند و هرستانه و… به فارسی تکلم می‌کنند و گاه لهجهٔ مخصوص به خود را دارند. این شهرستان در حال حاضر حدود ۳۲ هزار نفر جمعیت دارد که شامل گروه‌های مختلف قومی مثل فارس، لر، ترک و سایر می‌شود.^[۲]

شهرستان خوانسار دارای ۱ بخش، ۳ دهستان و ۲ شهر به شرح زیر است:

محمدجواد ظریف وزیر پیشین امور خارجه در دولت یازدهم و دوازدهم و معاون فعلی راهبردی رئیس‌جمهور، علی‌اکبر محرابیان وزیر صنعت معدن و تجارت در دولت دهم و وزیر نیروی دولت سیزدهم از مشاهیر شهرستان خوانسار هستند.

خوانسار دارای ۵۰ اثر تاریخی است که ۲۳ اثر آن ثبت ملی شده است.^[۳]

براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت شهرستان خوانسار برابر با ۳۳٬۰۴۹ نفر بوده است.^[۵]