شهر یا روستای ملی صنایع دستی

شهر ملی صنایع دستی یا روستای ملی صنایع دستی عنوانی است که از سال ۱۳۹۶ از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران به برخی از شهرها و روستاهای ایران اعطا می‌شود که دارای پیشینه و سنت قابل توجهی در تولید صنایع دستی و هنرهای بومی هستند.[۱]

«شورای راهبردی انتخاب شهرها و روستاهای ملی صنایع دستی کشور» مسئولیت تعیین شهرها و روستاها و اعطای این عنوان است که ریاست آن را معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بر عهده دارد. برای ثبت یک شهر یا روستا در این فهرست، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هر استان باید پروندۀ مربوط به یک رشته را به نام یک شهر یا روستا تهیه کرده و به شورا ارائه کند. معیارها و استانداردهای این شورا برای ثبت یک شهر یا روستا رشد تولید، تعداد کارگاه‌ها، استادان فعال در رشتۀ مورد نظر، امکانات توسعه، آموزش و ترویج آن و همچنین قدمت و کیفیت تولید محصول در یک منطقه هستند که در جلسۀ این شورا مورد بررسی قرار می‌گیرند. نتایج جلسۀ شورا می‌باید به‌منظور جمع‌بندی و اعتبارسنجی توسط دستگاه‌های عضو از جمله وزارت کشور، معاونت توسعۀ روستایی سازمان برنامه و بودجه و کارشناسان و مسئولان استانی نیز برسد. در جلسات شورا مقامات استان مربوطه از جمله مسئولان سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان و نمایندگان آن در مجلس شورای اسلامی نیز حضور دارند.[۲]

هدف از تعیین این عنوان و اعطای آن استفاده از هنر و صنایع دستی، فرهنگ و هنر بومی در توسعۀ اقتصادی و رشد گردشگری و اقتصاد بومی مناطق مختلف ایران است. برندسازی صنایع دستی می‌تواند سبب معرفی یک محصول بومی در سطح ایران و نیز جهان بشود. راه‌اندازی فروشگاه‌های متعدد صنایع دستی و امکان خرید بی‌واسطۀ محصولات در هر منطقه می‌تواند زمینۀ رشد گردشگری آن شهر یا روستا را فراهم کند.[۳] به‌طور کلی این عنوان می‌تواند به دیده‌شدن هنر دستی هنرمندان در سطح ملی و بین‌المللی‌، سامان‌دهی تولید و ارتقای کسب و کارها و ایجاد زیرساخت‌ها و بازارهای جدید بینجامد.[۴] همچنین دریافت عنوان شهر یا روستای ملی صنایع دستی می‌تواند ثبت شهرها و روستاهای ایران را در شورای جهانی صنایع دستی (WCC) تسهیل و تسریع کند.[۱]

فهرست شهرها یا روستاهای ملی صنایع دستی

ردیف سال شهر/روستا استان زمینه نگاره منبع
۱ ۱۴۰۰ خوی آذربایجان غربی قالی ریزماهی [۴]
۲ ۱۴۰۰ اندیکا خوزستان دستبافته‌های عشایری [۴]
۳ ۱۴۰۰ رفیع خوزستان بوریابافی [۴]
۴ ۱۴۰۰ شوشتر خوزستان احرامی‌بافی [۴]
۵ ۱۴۰۰ کلاته خیج سمنان دستبافته‌های سنتی [۴]
۶ ۱۴۰۰ مهدی‌شهر سمنان سوزن‌دوزی سنگسر [۴]
۷ ۱۴۰۰ اندج قزوین گلیم الموت [۴]
۸ ۱۴۰۰ تفرش مرکزی تفرشی‌دوزی [۴]
۹ ۱۴۰۰ راور کرمان قالی‌بافی [۴]
۱۰ ۱۴۰۰ شهربابک کرمان تراش فیروزه [۴]
۱۱ ۱۴۰۰ کرمان کرمان صنایع دستی [۴]
۱۲ ۱۴۰۰ قلعه‌گنج کرمان حصیربافی [۴]
۱۳ ۱۴۰۰ داویجان همدان مرواربافی [۴]
۱۴ ۱۴۰۰ اردکان یزد کاربافی [۴]
۱۵ ۱۴۰۰ بافق یزد حصیربافی [۴]
۱۶ ۱۳۹۹ اسکو آذربایجان شرقی چاپ کلاقه‌ای [۱]
۱۷ ۱۳۹۹ اهر آذربایجان شرقی گلیم ورنی [۱]
۱۸ ۱۳۹۹ عنبران اردبیل گلیم [۱]
۱۹ ۱۳۹۹ اصلاندوز اردبیل ورنی دشت مغان [۱]
۲۰ ۱۳۹۶ شهرضا اصفهان سفالگری [۱]
۲۱ ۱۳۹۷ کاشان اصفهان نساجی سنتی [۱]
۲۲ ۱۳۹۸ مهرگرد اصفهان بافته‌های داری [۱]
۲۳ ۱۳۹۹ گلپایگان اصفهان منبت [۱]
۲۴ ۱۳۹۷ ایلام ایلام گلیم نقش‌برجسته [۱]
۲۵ ۱۳۹۸ بوحیری بوشهر عبابافی [۱]
۲۶ ۱۳۹۹ آب‌پخش بوشهر حصیربافی [۱]
۲۷ ۱۳۹۹ ورامین تهران آبگینه [۱]
۲۸ ۱۳۹۷ شهرکرد چهارمحال و بختیاری نمدمالی [۱]
۲۹ ۱۳۹۸ خوسف خراسان جنوبی مله‌بافی [۱]
۳۰ ۱۳۹۷ بسک خراسان رضوی ابریشم‌کشی [۱]
۳۱ ۱۳۹۸ بایگ خراسان رضوی ابریشم‌کشی [۱]
۳۲ ۱۳۹۹ فیروزه خراسان رضوی تراش سنگ فیروزه [۱]
۳۳ ۱۳۹۷ بجنورد خراسان شمالی گلیم سفره‌کُردی [۱]
۳۴ ۱۳۹۸ اهواز خوزستان مینای صبی [۱]
۳۵ ۱۳۹۸ دزفول خوزستان کپوبافی [۱]
۳۶ ۱۳۹۷ ایرانشهر سیستان و بلوچستان سوزن‌دوزی بلوچ [۱]
۳۷ ۱۳۹۸ تنگ سرحه سیستان و بلوچستان حصیربافی [۱]
۳۸ ۱۳۹۹ ادیمی سیستان و بلوچستان خٌمَک (خامه)دوزی [۱]
۳۹ ۱۳۹۹ فیروزآباد فارس دستبافته‌های عشایری [۱]
۴۰ ۱۳۹۹ قم قم انگشترسازی [۱]
۴۱ ۱۳۹۷ بیدکردوییه کرمان گلیم چهل‌ماشوله [۱]
۴۲ ۱۳۹۹ دیوزناو کردستان ارغوان‌بافی [۱]
۴۳ ۱۳۹۹ آرمرده کردستان شال‌بافی [۱]
۴۴ ۱۳۹۹ کاکوی سفلی کردستان گلیم‌بافی [۱]
۴۵ ۱۳۹۶ نودشه کرمانشاه گیوه‌دوزی [۱]
۴۶ ۱۳۹۷ فش کرمانشاه سازسازی سنتی [۱]
۴۷ ۱۳۹۸ هرسین کرمانشاه گلیم هرسین [۱]
۴۸ ۱۳۹۹ دالاهو کرمانشاه تنبور [۱]
۴۹ ۱۳۹۹ گنبد کاووس گلستان قالی ترکمن [۱]
۵۰ ۱۳۹۹ زیارت گلستان جاجیم‌بافی [۱]
۵۱ ۱۳۹۹ شاه‌کوه گلستان سوزن‌دوزی شاه‌کوه (سیک‌دوزی) [۱]
۵۲ ۱۳۹۹ علی‌آباد کتول گلستان رودوزی و نواربافی کتول [۱]
۵۳ ۱۳۹۹ تنگلی گلستان سوزن‌دوزی ترکمن [۱]
۵۴ ۱۳۹۹ سیاه‌رودبار گلستان صنایع دستی [۱]
۵۵ ۱۳۹۶ فشتکه گیلان حصیربافی [۱]
۵۶ ۱۳۹۹ رشت گیلان رشتی‌دوزی (قلاب‌دوزی رشت) [۱]
۵۷ ۱۳۹۹ ارده گیلان شال‌بافی [۱]
۵۸ ۱۳۹۹ عنبران گیلان گلیم‌بافی [۱]
۵۹ ۱۳۹۹ جیرده گیلان سفال‌گری سنتی [۱]
۶۰ ۱۳۹۹ شالما گیلان چوب‌تراشی [۱]
۶۱ ۱۳۹۹ سلیم‌آباد مازندران سفال‌گری [۱]
۶۲ ۱۳۹۸ بروجرد لرستان ورشوسازی [۱]
۶۳ ۱۳۹۹ سمقاور مرکزی منبت [۱]
۶۴ ۱۳۹۸ تویسرکان همدان منبت گل‌ریز [۱]
۶۵ ۱۳۹۹ اشترمل همدان منبت گل‌ریز [۱]
۶۶ ۱۳۹۸ بندر لنگه هرمزگان گلابتون‌دوزی [۱]
۶۷ ۱۳۹۹ یزد یزد زیورآلات سنتی [۱]
۶۸ ۱۴۰۳ ممقان آذربایجان شرقی ممقان‌دوزی [۵]

جستارهای وابسته

منابع