شهر یا روستای ملی صنایع دستی
شهر ملی صنایع دستی یا روستای ملی صنایع دستی عنوانی است که از سال ۱۳۹۶ از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران به برخی از شهرها و روستاهای ایران اعطا میشود که دارای پیشینه و سنت قابل توجهی در تولید صنایع دستی و هنرهای بومی هستند.[۱]
«شورای راهبردی انتخاب شهرها و روستاهای ملی صنایع دستی کشور» مسئولیت تعیین شهرها و روستاها و اعطای این عنوان است که ریاست آن را معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بر عهده دارد. برای ثبت یک شهر یا روستا در این فهرست، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی هر استان باید پروندۀ مربوط به یک رشته را به نام یک شهر یا روستا تهیه کرده و به شورا ارائه کند. معیارها و استانداردهای این شورا برای ثبت یک شهر یا روستا رشد تولید، تعداد کارگاهها، استادان فعال در رشتۀ مورد نظر، امکانات توسعه، آموزش و ترویج آن و همچنین قدمت و کیفیت تولید محصول در یک منطقه هستند که در جلسۀ این شورا مورد بررسی قرار میگیرند. نتایج جلسۀ شورا میباید بهمنظور جمعبندی و اعتبارسنجی توسط دستگاههای عضو از جمله وزارت کشور، معاونت توسعۀ روستایی سازمان برنامه و بودجه و کارشناسان و مسئولان استانی نیز برسد. در جلسات شورا مقامات استان مربوطه از جمله مسئولان سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان و نمایندگان آن در مجلس شورای اسلامی نیز حضور دارند.[۲]
هدف از تعیین این عنوان و اعطای آن استفاده از هنر و صنایع دستی، فرهنگ و هنر بومی در توسعۀ اقتصادی و رشد گردشگری و اقتصاد بومی مناطق مختلف ایران است. برندسازی صنایع دستی میتواند سبب معرفی یک محصول بومی در سطح ایران و نیز جهان بشود. راهاندازی فروشگاههای متعدد صنایع دستی و امکان خرید بیواسطۀ محصولات در هر منطقه میتواند زمینۀ رشد گردشگری آن شهر یا روستا را فراهم کند.[۳] بهطور کلی این عنوان میتواند به دیدهشدن هنر دستی هنرمندان در سطح ملی و بینالمللی، ساماندهی تولید و ارتقای کسب و کارها و ایجاد زیرساختها و بازارهای جدید بینجامد.[۴] همچنین دریافت عنوان شهر یا روستای ملی صنایع دستی میتواند ثبت شهرها و روستاهای ایران را در شورای جهانی صنایع دستی (WCC) تسهیل و تسریع کند.[۱]
فهرست شهرها یا روستاهای ملی صنایع دستی
| ردیف | سال | شهر/روستا | استان | زمینه | نگاره | منبع |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | ۱۴۰۰ | خوی | آذربایجان غربی | قالی ریزماهی | [۴] | |
| ۲ | ۱۴۰۰ | اندیکا | خوزستان | دستبافتههای عشایری | [۴] | |
| ۳ | ۱۴۰۰ | رفیع | خوزستان | بوریابافی | [۴] | |
| ۴ | ۱۴۰۰ | شوشتر | خوزستان | احرامیبافی | [۴] | |
| ۵ | ۱۴۰۰ | کلاته خیج | سمنان | دستبافتههای سنتی | [۴] | |
| ۶ | ۱۴۰۰ | مهدیشهر | سمنان | سوزندوزی سنگسر | [۴] | |
| ۷ | ۱۴۰۰ | اندج | قزوین | گلیم الموت | [۴] | |
| ۸ | ۱۴۰۰ | تفرش | مرکزی | تفرشیدوزی | [۴] | |
| ۹ | ۱۴۰۰ | راور | کرمان | قالیبافی | [۴] | |
| ۱۰ | ۱۴۰۰ | شهربابک | کرمان | تراش فیروزه | [۴] | |
| ۱۱ | ۱۴۰۰ | کرمان | کرمان | صنایع دستی | [۴] | |
| ۱۲ | ۱۴۰۰ | قلعهگنج | کرمان | حصیربافی | [۴] | |
| ۱۳ | ۱۴۰۰ | داویجان | همدان | مرواربافی | [۴] | |
| ۱۴ | ۱۴۰۰ | اردکان | یزد | کاربافی | [۴] | |
| ۱۵ | ۱۴۰۰ | بافق | یزد | حصیربافی | [۴] | |
| ۱۶ | ۱۳۹۹ | اسکو | آذربایجان شرقی | چاپ کلاقهای | [۱] | |
| ۱۷ | ۱۳۹۹ | اهر | آذربایجان شرقی | گلیم ورنی | [۱] | |
| ۱۸ | ۱۳۹۹ | عنبران | اردبیل | گلیم | [۱] | |
| ۱۹ | ۱۳۹۹ | اصلاندوز | اردبیل | ورنی دشت مغان | [۱] | |
| ۲۰ | ۱۳۹۶ | شهرضا | اصفهان | سفالگری | [۱] | |
| ۲۱ | ۱۳۹۷ | کاشان | اصفهان | نساجی سنتی | [۱] | |
| ۲۲ | ۱۳۹۸ | مهرگرد | اصفهان | بافتههای داری | [۱] | |
| ۲۳ | ۱۳۹۹ | گلپایگان | اصفهان | منبت | [۱] | |
| ۲۴ | ۱۳۹۷ | ایلام | ایلام | گلیم نقشبرجسته | [۱] | |
| ۲۵ | ۱۳۹۸ | بوحیری | بوشهر | عبابافی | [۱] | |
| ۲۶ | ۱۳۹۹ | آبپخش | بوشهر | حصیربافی | [۱] | |
| ۲۷ | ۱۳۹۹ | ورامین | تهران | آبگینه | [۱] | |
| ۲۸ | ۱۳۹۷ | شهرکرد | چهارمحال و بختیاری | نمدمالی | [۱] | |
| ۲۹ | ۱۳۹۸ | خوسف | خراسان جنوبی | ملهبافی | [۱] | |
| ۳۰ | ۱۳۹۷ | بسک | خراسان رضوی | ابریشمکشی | [۱] | |
| ۳۱ | ۱۳۹۸ | بایگ | خراسان رضوی | ابریشمکشی | [۱] | |
| ۳۲ | ۱۳۹۹ | فیروزه | خراسان رضوی | تراش سنگ فیروزه | [۱] | |
| ۳۳ | ۱۳۹۷ | بجنورد | خراسان شمالی | گلیم سفرهکُردی | [۱] | |
| ۳۴ | ۱۳۹۸ | اهواز | خوزستان | مینای صبی | [۱] | |
| ۳۵ | ۱۳۹۸ | دزفول | خوزستان | کپوبافی | [۱] | |
| ۳۶ | ۱۳۹۷ | ایرانشهر | سیستان و بلوچستان | سوزندوزی بلوچ | [۱] | |
| ۳۷ | ۱۳۹۸ | تنگ سرحه | سیستان و بلوچستان | حصیربافی | [۱] | |
| ۳۸ | ۱۳۹۹ | ادیمی | سیستان و بلوچستان | خٌمَک (خامه)دوزی | [۱] | |
| ۳۹ | ۱۳۹۹ | فیروزآباد | فارس | دستبافتههای عشایری | [۱] | |
| ۴۰ | ۱۳۹۹ | قم | قم | انگشترسازی | [۱] | |
| ۴۱ | ۱۳۹۷ | بیدکردوییه | کرمان | گلیم چهلماشوله | [۱] | |
| ۴۲ | ۱۳۹۹ | دیوزناو | کردستان | ارغوانبافی | [۱] | |
| ۴۳ | ۱۳۹۹ | آرمرده | کردستان | شالبافی | [۱] | |
| ۴۴ | ۱۳۹۹ | کاکوی سفلی | کردستان | گلیمبافی | [۱] | |
| ۴۵ | ۱۳۹۶ | نودشه | کرمانشاه | گیوهدوزی | [۱] | |
| ۴۶ | ۱۳۹۷ | فش | کرمانشاه | سازسازی سنتی | [۱] | |
| ۴۷ | ۱۳۹۸ | هرسین | کرمانشاه | گلیم هرسین | [۱] | |
| ۴۸ | ۱۳۹۹ | دالاهو | کرمانشاه | تنبور | [۱] | |
| ۴۹ | ۱۳۹۹ | گنبد کاووس | گلستان | قالی ترکمن | [۱] | |
| ۵۰ | ۱۳۹۹ | زیارت | گلستان | جاجیمبافی | [۱] | |
| ۵۱ | ۱۳۹۹ | شاهکوه | گلستان | سوزندوزی شاهکوه (سیکدوزی) | [۱] | |
| ۵۲ | ۱۳۹۹ | علیآباد کتول | گلستان | رودوزی و نواربافی کتول | [۱] | |
| ۵۳ | ۱۳۹۹ | تنگلی | گلستان | سوزندوزی ترکمن | [۱] | |
| ۵۴ | ۱۳۹۹ | سیاهرودبار | گلستان | صنایع دستی | [۱] | |
| ۵۵ | ۱۳۹۶ | فشتکه | گیلان | حصیربافی | [۱] | |
| ۵۶ | ۱۳۹۹ | رشت | گیلان | رشتیدوزی (قلابدوزی رشت) | [۱] | |
| ۵۷ | ۱۳۹۹ | ارده | گیلان | شالبافی | [۱] | |
| ۵۸ | ۱۳۹۹ | عنبران | گیلان | گلیمبافی | [۱] | |
| ۵۹ | ۱۳۹۹ | جیرده | گیلان | سفالگری سنتی | [۱] | |
| ۶۰ | ۱۳۹۹ | شالما | گیلان | چوبتراشی | [۱] | |
| ۶۱ | ۱۳۹۹ | سلیمآباد | مازندران | سفالگری | [۱] | |
| ۶۲ | ۱۳۹۸ | بروجرد | لرستان | ورشوسازی | [۱] | |
| ۶۳ | ۱۳۹۹ | سمقاور | مرکزی | منبت | [۱] | |
| ۶۴ | ۱۳۹۸ | تویسرکان | همدان | منبت گلریز | [۱] | |
| ۶۵ | ۱۳۹۹ | اشترمل | همدان | منبت گلریز | [۱] | |
| ۶۶ | ۱۳۹۸ | بندر لنگه | هرمزگان | گلابتوندوزی | [۱] | |
| ۶۷ | ۱۳۹۹ | یزد | یزد | زیورآلات سنتی | [۱] | |
| ۶۸ | ۱۴۰۳ | ممقان | آذربایجان شرقی | ممقاندوزی | [۵] | |
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): ۵۲ شهر و روستای ملی صنایعدستی/ گلستان و گیلان در صدر فهرست، نوشتهشده در ۲۲ خرداد ۱۴۰۰؛ بازدید در ۲۰ آبان ۱۴۰۳.
- ↑ خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): ثبت ملی ۴ روستا و ۳ شهر صنایع دستی ابلاغ شد، نوشتهشده در ۳ تیر ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۰ آبان ۱۴۰۳.
- ↑ خبرگزاری میراث آریا: شهر ملی صنایعدستی و نقش آن در رونق گردشگری، نوشتهشده در ۱۶ آبان ۱۴۰۱؛ بازدید در ۲۰ آبان ۱۴۰۳.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 مجلۀ دوراونتاش: کدام شهرها و روستاهای صنایعدستی ثبت ملی شدند؟، نوشتهشده در ۱۰ شهریور ۱۴۰۱؛ بازدید در ۲۰ آبان ۱۴۰۳.
- ↑ خبرگزاری شهر و شهروندی ایران (ایمنا): «ممقان» آذربایجان شرقی شهر ملی شد، نوشتهشده در ۴ تیر ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۰ آبان ۱۴۰۳.