شیخ آنتا دیوپ

شیخ آنتا دیوپ
دیوپ در دوره دانشجویی در پاریس در دهه ۱۹۴۰
نام هنگام تولدSeex Anta Jóob (به ولوف)
زادهٔ۲۹ دسامبر ۱۹۲۳
ناحیه دیوربل، سنگال فرانسه
درگذشت۷ فوریهٔ ۱۹۸۶ (۶۲ سال)
پیشه(ها)مورخ، انسان‌شناس، فیزیک‌دان، سیاست‌مدار
آثار برجستهریشه آفریقایی تمدن

شیخ آنتا دیوپ (فرانسوی: Cheikh Anta Diop؛ ۲۹ دسامبر ۱۹۲۳–۷ فوریه ۱۹۸۶) مورخ، انسان‌شناس، فیزیکدان و سیاستمدار سنگالی بود که مطالعاتش بر ریشه‌های نژاد بشر و فرهنگ پیشااستعمار آفریقا تمرکز داشت. آثار دیوپ پایه و اساس نظریه آفریقامحوری محسوب می‌شود، اگرچه او هرگز خود را یک آفریقایی‌محور توصیف نکرد. سوالاتی که او در مورد تعصب فرهنگی در تحقیقات علمی مطرح کرد، سهم زیادی در چرخش پسااستعماری در مطالعه تمدن‌های آفریقایی داشت.[۱][۲]

دیوپ استدلال کرد که یک پیوستگی فرهنگی مشترک در میان مردم آفریقا وجود دارد که از توسعه متنوع گروه‌های قومی مختلف که با تفاوت‌های بین زبان‌ها و فرهنگ‌ها در طول زمان نشان داده می‌شود، مهم‌تر است. برخی از نظریه‌های او به دلیل اینکه مبتنی بر منابع منسوخ و مفهوم منسوخ‌شده‌ای از نژاد هستند، مورد انتقاد قرار گرفته‌اند.[۳] سایر محققان از کار او در برابر آنچه که آن‌ها به عنوان تحریف گسترده می‌بینند، دفاع کرده‌اند.[۴][۵][۶][۷]

دانشگاه شیخ آنتا دیوپ (که قبلاً با نام دانشگاه داکار شناخته می‌شد) در داکار، سنگال، به نام او نامگذاری شده است.[۸][۹]

منابع

  1. Gwiyani-Nkhoma, Bryson (2006). "Towards an African historical thought: Cheikh Anta Diop's contribution". Journal of Humanities. 20 (1): 107–123.
  2. Dunstan, Sarah C. (2023), Manela, Erez; Streets-Salter, Heather (eds.), "Cheikh Anta Diop's Recovery of Egypt: African History as Anticolonial Practice", The Anticolonial Transnational: Imaginaries, Mobilities, and Networks in the Struggle against Empire, Cambridge University Press: 135–161, doi:10.1017/9781009359115.009, ISBN 978-1-00-935912-2
  3. Derricourt, Robin (June 2012). "Pseudoarchaeology: the concept and its limitations". Antiquity. 86 (332): 524–531. doi:10.1017/S0003598X00062918.
  4. Walker, J. D. (1995). "The Misrepresentation of Diop's Views". Journal of Black Studies. 26 (1): 77–85. doi:10.1177/002193479502600106. ISSN 0021-9347. JSTOR 2784711.
  5. MOITT, Bernard (1989). "Cheikh Anta Diop and the African Diaspora: Historical Continuity And Socio-Cultural Symbolism". Présence Africaine. 149–150 (149/150): 347–360. doi:10.3917/presa.149.0347. ISSN 0032-7638. JSTOR 24351996.
  6. Verharen, Charles C. (1997). "In and Out of Africa Misreading Afrocentrism". Présence Africaine. 156 (2): 163–185. doi:10.3917/presa.156.0163. ISSN 0032-7638. JSTOR 24351662.
  7. Momoh, Abubakar (2003). "Does Pan-Africanism Have a Future in Africa? In Search of the Ideational Basis of Afro-Pessimism". African Journal of Political Science / Revue Africaine de Science Politique. 8 (1): 31–57. ISSN 1027-0353. JSTOR 23493340.
  8. Toure, Maelenn-Kegni (2009-03-08). "Cheikh Anta Diop University (1957--)". BlackPast.org (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-29.
  9. "University Cheikh Anta Diop | university, Dakar, Senegal | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-29.