شیخ حسینه

شیخ حسینه
শেখ হাসিনা
شیخ حسینه در ۲۰۲۴
دهمین نخست‌وزیر بنگلادش
دوره مسئولیت
۶ ژانویه ۲۰۰۹ – ۵ اوت ۲۰۲۴
رئیس‌جمهور
پس ازفخرالدین احمد (مشاور ارشد)
پیش ازمحمد یونس (مشاور ارشد)
دوره مسئولیت
۲۳ ژوئن ۱۹۹۶ – ۱۵ ژوئیه ۲۰۰۱
رئیس‌جمهور
پس ازمحمد حبیب رحمان (سرپرست)
پیش ازلطیف رحمان (سرپرست)
هشتمین رهبر مجلس
دوره مسئولیت
۶ ژانویه ۲۰۰۹ – ۵ اوت ۲۰۲۴
پس ازخالده ضیا
پیش ازTBD
دوره مسئولیت
۲۳ ژوئن ۱۹۹۶ – ۱۵ ژوئیه ۲۰۰۱
پس ازخالده ضیا
پیش ازخالده ضیا
اطلاعات شخصی
زاده
حسینه شیخ[۱]

۲۸ سپتامبر ۱۹۴۷ ‏(۷۸ سال)
تونگیپارا، بنگال شرقی، قلمرو پاکستان
حزب سیاسیعوامی لیگ بنگلادش
دیگر عضویت‌های سیاسیاتحاد بزرگ (از ۲۰۰۸)
همسر(ان)ام.ای. واجد میا (ا. ۱۹۶۸–۲۰۰۹)
فرزندان
  • ساجیب
  • سایما
پدرشیخ مجیب‌الرحمن
خویشاوندانخانواده شیخ–واجد
تحصیلات
امضا

شیخ حَسینه واجد (بنگالی: শেখ হাসিনা ওয়াজেদ؛ ۲۸ سپتامبر ۱۹۴۷) سیاستمدار بنگلادشی است که از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ و دوباره از ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۴ به‌عنوان نخست‌وزیر بنگلادش[۲] فعالیت کرد.[۳] او بزرگ‌ترین فرزند شیخ مُجیب‌الرَحمن، بنیان‌گذار و نخستین رئیس‌جمهور بنگلادش است.[۴] او در مجموع بیش از ۲۰ سال قدرت را در این کشور در دست داشت و طولانی‌ترین دورهٔ نخست‌وزیری بنگلادش به نام اوست. دوران نخست‌وزیری او پس از یک سری اعتراضات خشونت‌آمیز در سال ۲۰۲۴ با فرار او به هند پایان رسید.

در فوریه ۲۰۲۵، یک گزارش دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد نشان داد که او شخصاً سرکوب را هدایت و هماهنگ کرده و این ممکن است جنایت علیه بشریت باشد.[۵][۶] در نوامبر ۲۰۲۵، او توسط دادگاه بین‌المللی جنایات بنگلادش به جرم جنایت علیه بشریت محکوم و به اعدام غیابی محکوم شد.[۷][۸]

حسینه در سال ۲۰۱۸ در میان ۱۰۰ فرد تأثیرگذار جهان در مجلهٔ تایم قرار گرفت[۹] و در سال‌های ۲۰۱۵،[۱۰] ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ توسط فوربز به عنوان یکی از ۱۰۰ زن قدرتمند جهان معرفی شد.[۱۱][۱۲][۱۳]

زندگی سیاسی

پدر حسینه به‌همراه بیشتر اعضای خانواده در یک کودتای نظامی در ۱۵ اوت ۱۹۷۵ به قتل رسید. حسینه و خواهر کوچکتر او که در زمان کودتا خارج از کشور بودند و زنده ماندند. او شش سال در هند در تبعید زندگی کرد و سرانجام در سال ۱۹۸۱ به بنگلادش بازگشت.[۱۴] او با حمایت جنبش دموکراسی‌خواهی بنگلادش در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به نماد ملی در آن دوران تبدیل شد. در دوران حکومت نظامی خودکامه حسین محمد ارشاد، او برای برپایی اعتراض‌های خیابانی و رسیدن به دموکراسی با دیگر احزاب بنگلادش متحد شد.[۱۵] در پایان رژیم خودکامه حسین محمد ارشاد، حسینه رهبر وقت عوامی لیگ بنگلادش بود و در انتخابات ۱۹۹۱ از خالده ضیا (که با او علیه ارشاد متحد شده بود) شکست خورد.[۱۶][۱۷] حسینه به‌عنوان رهبر اپوزیسیون، حزب ملی‌گرای بنگلادشِ خالده ضیا را به تقلب انتخاباتی متهم و پارلمان را تحریم کرد که در پی آن تظاهرات خشونت‌آمیز و آشفتگی سیاسی رخ داد.[۱۸] با استعفای ضیا دولت موقت تشکیل شد و پس از آن حسینه در انتخابات ژوئن ۱۹۹۶ به نخست‌وزیری رسید. امضای توافق‌نامه آب با هند و توافق صلح با رهبران شورشی قبایل در جنوب شرق کشور از دستاوردهای او در این دوران بودند.[۱۴] در همان زمان دولت او به فساد در امضای قراردادهای تجاری متهم شد.[۱۵] همچنین منتقدان می‌گفتند که بنگلادش بیش از حد به هند وابسته شده است. در حالی که کشور دستخوش رشد اقتصادی و کاهش فقر شد، در دور نخست تصدی او که در ژوئیه ۲۰۰۱ به پایان رسید، بنگلادش در آشفتگی سیاسی باقی ماند و پس از آن ضیا جانشین حسینه شد. این اولین دوره کامل پنج ساله نخست‌وزیری در بنگلادش بود. در جریان یکی از سوءقصدها در سال ۲۰۰۴ شنوایی او آسیب دید.[۱۴]

در طول بحران سیاسی ۲۰۰۶–۲۰۰۸ بنگلادش، حسینه به اتهام اخاذی بازداشت شد. پس از آزادی از زندان، او در انتخابات سال ۲۰۰۸ پیروز شد. در سال ۲۰۱۴ حسینه در انتخاباتی که توسط حزب ملی‌گرای بنگلادش تحریم شد و ناظران بین‌المللی آن را مورد نقد قرار دادند، برای سومین دوره انتخاب شد. در سال ۲۰۱۷ پس از آنکه نزدیک به یک میلیون نفر از مردم روهینگیا از نسل‌کشی در میانمار گریختند و وارد کشور شدند، حسینه به خاطر پناه دادن و کمک به آن‌ها مورد ستایش قرار گرفت. او پس از انتخابات ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴ که به خاطر خشونت خدشه‌دار شد و بابت تقلب به‌طور گسترده مورد انتقاد قرار گرفت، چهارمین و پنجمین دوره نخست‌وزیری را به دست آورد.[۱۹] حسینه در سال ۲۰۲۴ پس از هفته‌ها اعتراض‌های دانشجویی که به شورش‌هایی مرگبار در سراسر کشور انجامید، استعفا داد و کشور را ترک کرد.[۱۴]

عملکرد

بنگلادش از سال ۲۰۰۹ تحت رهبری حسینه به موفقیت اقتصادی قابل‌توجهی دست یافت و بیش از ۲۵ میلیون نفر در ۲۰ سال گذشته در آن کشور از فقر نجات یافتند که بیشتر آن رشد صنعت پوشاک بود. اما با همه‌گیری کرونا هزینه زندگی در بنگلادش افزایش چشمگیری یافت و ذخایر ارزی کشور به شدت کاهش پیدا کرد. تاجاییکه بدهی خارجی آن از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ دو برابر شد. بسیاری سوءمدیریت و فساد دولت حسینه را دلیل این وضعیت می‌دانند.[۱۴]

عموماً تصور می‌شود که بنگلادش در دوران نخست‌وزیری حسینه، عقب‌نشینی دموکراتیک را تجربه کرده است. سربه‌نیست کردن‌های گسترده و قتل‌های فراقضایی تحت حکومت او از سوی دیده‌بان حقوق بشر مستند شده‌اند. بسیاری از سیاستمداران و روزنامه‌نگاران به‌خاطر به چالش کشیدن دیدگاه‌های او به‌طور سیستماتیک و قضایی مجازات شدند.[۲۰][۲۱] در سال ۲۰۲۱ گزارشگران بدون مرز سیاست رسانه‌ای حسینه برای محدود کردن آزادی مطبوعات در بنگلادش از سال ۲۰۱۴ را منفی ارزیابی کرد.[۲۲]

حسینه در درون کشور به دلیل نزدیکی بیش از حد به هند که اغلب به بهای از دست دادنِ حق حاکمیت بنگلادش است، مورد انتقاد قرار گرفت.[۲۳][۲۴] او را مظهر مداخله هند در سیاست بنگلادش می‌دانند که منتقدان آن را منبع اصلی قدرت حسینه توصیف کردند.[۲۵] نام حسینه در سال ۲۰۱۸ در میان فهرست ۱۰۰ فرد تأثیرگذار تایم در جهان بود[۲۶] و در سال‌های ۲۰۱۵،[۲۷] ۲۰۱۸، و ۲۰۲۲ از سوی فوربز به‌عنوان یکی از ۱۰۰ زن قدرتمند جهان انتخاب شد.[۲۸][۲۹][۳۰] طولانی‌ترین دوره ریاست دولت به عنوان یک زن در تاریخ مدرن، به نام حسینه است.[۳۱][۳۲][۳۳][۳۴]

دوره پنجم نخست‌وزیری استعفا و فرار به هند

حسینه و حزب او در یک انتخابات که توسط اصلی‌ترین حزب مخالف تحریم شده بود با مشارکت ۴۱٫۸ درصدی توانست ۲۲۴ از ۳۰۰ صندلی پارلمان را کسب کند و برای چهارمین دوره پی‌درپی نخست‌وزیر بنگلادش شود.[۳۵] در اوایل ژوئیه ۲۰۲۴ اعتراضات به سیستم سهمیه‌بندی برای نوادگان جنگندگان جنگ استقلال بنگلادش شروع شد. در ۵ اوت ۲۰۲۴ یک روز پس از کشته‌شدن ده‌ها [صدها نفر] نفر در اعتراضات داکا، شیخ حسینه، پیش از رسیدن هزاران معترض به کاخ نخست‌وزیری، استعفا و به همراه خواهرش به هند فرار کرد.[۳۶] شیخ حسینه، نخست‌وزیر سابق بنگلادش معتقد است که ایالات متحده در استعفای وی دست داشته و دلیل آن خودداری وی از انتقال جزیره سنت مارتین به آمریکا برای ساخت پایگاه نظامی آمریکایی در آن بوده است.[۳۷]

أولین دوره نخست وزیری (۱٩٩۶–۲۰۰۱)

حسینه در کنار بیل کلینتون، رئیس جمهور ,آمریکا,در دفتر نخست وزیر در داکا، ۲۰۰۰

حزب عوامی لیگ (AL) به همراه دیگر احزاب مخالف،خواستار برگزاری انتخابات عمومی بعدی تحت نظر یک دولت موقت بی‌طرف شد,و آن شرط برای دولت‌های موقت جهت مدیریت انتخابات,در قانون اساسی گنجانده شود. حزب حاکم BNP,[۳۸]، از اقدام در مورد این خواسته‌ها خودداری کرد.[۳۹]

احزاب مخالف، کارزار انتخاباتی بی‌سابقه‌ای را آغاز کردند,فراخوان اعتصابات برای هفته‌های متوالی. دولت آنها را به نابودی اقتصاد متهم کرد در حالی که مخالفان در مقابل، حزب ملی گرای B توانست این مشکل را حل کند.با تن دادن به خواسته‌های آنها. در اواخر سال ۱۹۹۵,اعضای پارلمان حزب اتحاد دموکراتیک و سایر احزاب استعفا دادند,به طور دسته جمعی. پارلمان دوره پنج ساله خود را به پایان رساند و فوریه ۱۹۹۶,انتخابات عمومی برگزار شد. انتخابات تحریم شد,توسط همه احزاب اصلی به جز حزب حاکم BNP که همه آرا را به دست آورد,در نتیجه، کرسی‌های پارلمان,حسینه این انتخابات را یک نمایش مضحک توصیف کرد.[۴۰][۴۱]

حسینه به همراه رومانو پرودی، رئیس کمیسیون اروپا، در بروکسل، ۲۰۰۱

كان البارلمان جديدًا تمامًا تقريبًا,از اعضای حزب ملی‌گرای بریتانیا (BNP)، قانون اساسی را اصلاح کردند تا مقررات مربوط به دولت موقت (CTG).انتخابات عمومی ژوئن ۱۹۹۶ تحت نظر یک سرپرست بی‌طرف برگزار شد.دولت به ریاست قاضی القضات بازنشسته محمد حبیب الرحمان.حزب حاکم ۱۴۶ کرسی، یعنی اکثریت آرا، را به دست آورد، اما نتوانست اکثریت ساده را به دست آورد.خالده ضیا، رهبر حزب ملی بنگلادش که ۱۰۴ کرسی را به دست آورد،نتایج را محکوم کرد و مدعی تقلب در انتخابات شد.این در تضاد با ناظران بی‌طرف بود,چه کسی گفت که انتخابات آزاد و عادلانه بود.[۴۲]

منابع

  1. ↑ Miah, M. A. Wazed (1997). বঙ্গবন্ধু শেখ মুজিবকে ঘিরে কিছু ঘটনা ও বাংলাদেশ (به بنگالی). The University Press Limited. p. 242.
  2. ↑ «شیخ حسینه برای چهارمین دور نخست‌وزیر بنگلادش شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۷ دی ۱۴۰۲.
  3. ↑ Drury, Flora; Whitehead, Jamie, eds. (5 August 2024). "Bangladesh PM Sheikh Hasina resigns and flees country as protesters storm palace". BBC News. Archived from the original on 5 August 2024. Retrieved 5 August 2024.
  4. ↑ «Greece declares emergency after fires kill 47 | Bangladesh | bdnews24.com». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۲.
  5. ↑ "Bangladesh: UN says Sheikh Hasina's crackdown may be crime against humanity". BBC News (به انگلیسی). 12 February 2025. Retrieved 14 February 2025.
  6. ↑ "Bangladesh: UN report finds brutal, systematic repression of protests, calls for justice for serious rights violations". OHCHR (به انگلیسی). Retrieved 14 February 2025.
  7. ↑ "Ex-Bangladesh leader Sheikh Hasina sentenced to death over brutal protests crackdown - follow live". BBC News (به انگلیسی). 17 November 2025. Retrieved 17 November 2025.
  8. ↑ Lateef, Samaan (2025-11-17). "Ousted prime minister convicted for ordering crackdown on student protests, which left 1,400 people dead". The Telegraph (به انگلیسی). Archived from the original on 2025-11-17. Retrieved 2025-11-17.
  9. ↑ "Sheikh Hasina: The World's 100 Most Influential People". Time (به انگلیسی). Archived from the original on 3 October 2020. Retrieved 9 August 2023.
  10. ↑ "The World's 100 Most Powerful Women 2015". Forbes ME (به انگلیسی). Archived from the original on 4 May 2023. Retrieved 4 May 2023.
  11. ↑ "The World's 100 Most Powerful Women". Forbes. 4 December 2018. Archived from the original on 20 September 2017. Retrieved 4 December 2018.
  12. ↑ "The World's 100 Most Powerful Women". Forbes. 1 November 2017. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 2 November 2017.
  13. ↑ "Sheikh Hasina: The World's 100 Most Influential People". Time (به انگلیسی). Archived from the original on 3 October 2020. Retrieved 9 August 2023.
  14. 1 2 3 4 5 «شیخ حسینه؛ نماد دموکراسی بنگلادش که به حاکم خودکامه تبدیل شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۵ اوت ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۶ اوت ۲۰۲۴.
  15. 1 2 انبراسان اتیراجان و تسه وانگ (بی‌بی‌سی) (۱۵ مرداد ۱۴۰۳). «شیخ حسینه؛ نماد دموکراسی بنگلادش که به حاکم خودکامه تبدیل شد». بی‌بی‌سی فارسی.
  16. ↑ Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 4 November 2018. Retrieved 8 February 2019.
  17. ↑ "Analysis: A tale of two women". BBC News. 2 October 2001. Archived from the original on 13 March 2016. Retrieved 28 March 2016.
  18. ↑ "Magura: Polls then and now". The Daily Star. 7 April 2014. Archived from the original on 3 January 2017. Retrieved 2 January 2017.
  19. ↑ "Bangladesh Prime Minister Wins 3rd Term Amid Deadly Violence on Election Day". The New York Times. 30 December 2018.
  20. ↑ Riaz, Ali (September 2020). "The pathway of massive socioeconomic and infracstructuaral development but democratic backsliding in Bangladesh". Democratization. 28: 1–19. doi:10.1080/13510347.2020.1818069. S2CID 224958514.
  21. ↑ Diamond, Larry (September 2020). "Democratic regression in comparative perspective: scope, methods, and causes". Democratization. 28: 22–42. doi:10.1080/13510347.2020.1807517.
  22. ↑ "Predator Sheikh Hasina". Reporters Without Borders (به انگلیسی). 30 June 2021. Archived from the original on 5 July 2021. Retrieved 5 July 2021.
  23. ↑ "PM Hasina bins criticism of selling country to India". Dhaka Tribune. Retrieved 6 August 2024.
  24. ↑ Correspondent, Staff (25 June 2024). "Sheikh Hasina doesn't sell the country, say prime minister". Prothomalo (به انگلیسی). Retrieved 6 August 2024.
  25. ↑ "Bangladeshis launch 'India Out' campaign over alleged meddling linked to Hasina". South China Morning Post (به انگلیسی). 23 February 2024. Retrieved 6 August 2024.
  26. ↑ "Sheikh Hasina: The World's 100 Most Influential People". Time (به انگلیسی). Retrieved 2023-08-09.
  27. ↑ "The World's 100 Most Powerful Women 2015". Forbes ME (به انگلیسی). Retrieved 2023-05-04.
  28. ↑ "The World's 100 Most Powerful Women". Forbes. 4 December 2018. Archived from the original on 20 September 2017. Retrieved 4 December 2018.
  29. ↑ "The World's 100 Most Powerful Women". Forbes. 1 November 2017. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 2 November 2017.
  30. ↑ "Sheikh Hasina: The World's 100 Most Influential People". Time (به انگلیسی). Archived from the original on 3 October 2020. Retrieved 23 September 2020.
  31. ↑ 1385 (۲۰۲۴-۰۱-۰۷). «پیروزی حزب حاکم بنگلادش در انتخابات پارلمانی». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۱.
  32. ↑ 2055 (۲۰۲۴-۰۱-۰۷). «انتخابات بنگلادش با مشارکت حداقلی برگزار شد». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۲۱.
  33. ↑ Kawser, Rumi (11 September 2019). "Survey: Sheikh Hasina tops as longest serving female leader in world". Dhaka Tribune. Archived from the original on 10 June 2022. Retrieved 10 June 2022.
  34. ↑ «Survey: Sheikh Hasina tops as longest serving female leader in world».
  35. ↑ «انتخابات بنگلادش حسینه در انتخابات جنجالی پیروز می‌شود».
  36. ↑ «معترضان در بنگلادش کاخ نخست‌وزیری را اشغال کردند؛ شیخ حسینه استعفا کرد و از کشور گریخت». euronews. ۲۰۲۴-۰۸-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۸-۰۵.
  37. ↑ نخست‌وزیر سابق بنگلادش: اگر به خواسته آمریکا تن می‌دادم الان در قدرت بودم پایگاه خبری شفقنا، ۲۱ مرداد ۱۴۰۳.
  38. ↑ Lawal, Shola. "Bans and boycotts: The troubled history of Bangladesh's elections". Al Jazeera (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-28.
  39. ↑ Haidar، Suhasini (۲۰۲۰-۱۰-۱۷). «Before his pen went dry, Pranab Mukherjee wrote on 1971, love for Sheikh Mujibur Rahman family» (به انگلیسی). The Hindu. شاپا 0971-751X. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۲۸.
  40. ↑ «Bangladeshi General Election, February 1996 | Bangladesh Affairs». Bangladesh Affairs (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۱۱-۳۰.
  41. ↑ Unb, Dhaka (2008-12-29). "Past elections at a glance". The Daily Star (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-30.
  42. ↑ "After 21 Years, Bangladeshi Party Is Returned to Power (Published 1996)" (به انگلیسی). 1996-06-14. Retrieved 2025-12-01.

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.