صیدمرادخان زند

صیدمرادخان زند
صیدمرادخان زند
شاه ایران
سلطنت	پنجشنبه ۲۵ ربیع‌الثانی ۱۲۰۳–۱۴ شعبان ۱۲۰۳ ه‍.ق
پیشین	جعفرخان زند
جانشین	لطفعلی‌خان زند
زاده	ملایر
درگذشته	۱۴ شعبان ۱۲۰۳ قمری شیراز
آرامگاه	حرم شاهچراغ
همسر(ان)	دختر زین العابدین مرعشی
فرزند(ان)	آغا بیگم (همسر فتحعلی شاه)
دودمان	دودمان زند
پدر	خدامرادخان زند

صِیدمُرادخان زند (درگذشته ۱۴ شعبان ۱۲۰۳ قمری)، فرزند خدامراد خان و هشتمین فرمانروای دودمان زند ایران بود.

در زمان علیمرادخان زند پایتخت زندیان به اصفهان منتقل گردید و او به عنوان والی شیراز برگزیده شد. پس از درگذشت علیمراد خان در ۱۱۹۹ ه‍. ق، جعفرخان زند با کنار زدن رقیبان به فرمانروایی زندیان رسید. ۴ سال بعد صیدمراد خان با کشتن جعفر خان در پنجشنبه ۲۵ ربیع‌الثانی ۱۲۰۳ ه‍.ق برای کمتر از ۴ ماه در شیراز به قدرت رسید. سرانجام در ۱۴ شعبان ۱۲۰۳ ه‍. ق، به دست لطفعلی‌خان زند (فرزند جعفرخان) کشته شد.

شاه علیمرادخان زند (مرکز)، در دربار خود در کنار شاهدختی بدون‌نام (چپ) و پسرش، شاهزاده سیدمرادخان (راست)

زندگی

صیدمرادخان عضو دربار جعفرخان زند، در پایتخت زندیه، شیراز، بود. ظاهراً رفتار جعفرخان با صیدمرادخان بود که باعث شد صیدمرادخان نقشهٔ سرنگونی او را بکشد. صیدمرادخان حاکم شیراز بود اما بعداً به همراه خانواده‌اش محبوس شد و طبق یک روایت، به دستور جعفرخان مورد ضرب و شتم قرار گرفت تا مجبور به افشای ثروتش شود.

در سال ۱۷۸۹، گروهی از افراد به رهبری صیدمرادخان توطئه کردند تا جعفرخان را مسموم کنند. یک کنیز برای انجام خواسته‌های آنها استخدام شد. صیدمراد خان و پیروانش بر شاهِ از پا درآمده چیره شدند، او را کشتند، سرش را از تنش جدا کردند و آن را از ارگ به پایین انداختند.

پس از قتل جعفرخان، صیدمراد به شاهی ایران شد. پسر جعفرخان، لطفعلی‌خان، سپس به شیراز حرکت کرد، جایی که میان مردم محبوبیت داشت. صیدمرادخان مدت کوتاهی در ارگ شهر مقاومت کرد، اما پس از کمتر از ۴ ماه سلطنت، مجبور به تسلیم شد و اعدام شد. لطفعلی‌خان در ۱۰ مه ۱۷۸۹ به جای او بر تخت سلطنت نشست.

منابع

• محمد هاشم آصف (رستم‌الحکما)، رستم‌التواریخ، به اهتمام عزیزالله علیزاده، تهران: انتشارات فردوس، چاپ دوم، ۱۳۸۲، ص۱۳.

• Rajabi, Parviz (2010). کریم خان زند و زمان او [Karim Khan Zand and His Era]. {{cite book}}: پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
• Perry, John R. , Karim Khan Zand A History of Iran 1747–1779, شابک ‎۰−۲۲۶−۶۶۰۹۸−۲, Univ. of Chicago Press, 1979, pg. 299
• Perry, J. R. (2000). "ZAND DYNASTY". Encyclopædia Iranica, Online Edition.
• Waring, Edward Scott, "A Tour to Sheeraz by the Route of Kazroon and Feerozabad", شابک ‎۱−۴۰۲۱−۴۳۳۸−۹, Elibron Classics, 2005.

صیدمرادخان زند سلسله زندیه
خانواده سلطنتی ایران
پیشین: جعفرخان زند	حاکم ایران ۱۱۶۷ – ۱۱۶۸ خورشیدی	پسین: لطفعلی‌خان زند